AS I LAY DYING

En İyiler, Yok Kötüler

2011-12-23T21:48:00.002+02:00

Barış Bıçakçı külliyatını bitirdiğim, David Foster Wallace'la nihayet tanışabildiğim, Daniel Kehlmann gibi yetenekli bir yazarı tanıdığım ve Kralkatili Güncesi, Taht Oyunları gibi güzel serilere başladığım için kendimi şanslı hissettiğim bir yıl oldu 2011. Bu sene çok iyi kitaplar okudum, yarım bıraktığım/sevmediğim kitap sayısı da hayli azaldı önceki senelere göre. Gittikçe daha iyi kitaplar seçiyorum sanırım. :)

2011'in En İyi 11'i:

1) Haliçli Köprü - Emine Sevgi Özdamar

2011'de okuduklarım arasında en iyi olan, ülkemizde ne yazık ki hak ettiği ilgiyi görememiş Emine Sevgi Özdamar'ın Haliçli Köprü'süydü. Emine Sevgi Özdamar muhteşem bir anlatıcı, dünyayı çok farklı yaşıyor, yaşadıklarını bambaşka, büyüleyici bir şekilde anlatıyor. Bu harika kadının çevrilmiş iki kitabını da ivedilikle okumanızı öneririm.

2) Aile Sırları - Jonathan Franzen

2011'in en iyilerinden bir diğeri ne yazık ki artık baskısı bulunmayan Aile Sırları'ydı. Kalın ve kolay okunamayan kitapların sahibi Franzen, öyle bir aileyi, öyle bir şekilde anlatmış ki... Kardeşlerin ayrı ayrı hikayeleri mi dersiniz, yoksa evin babasının durumu mu... Çok, çok başarılı bir kitap. Bulabilirseniz muhakkak okumanızı isterim.

3) Arı Kovanı - Jose Camilo Cela / Aynadaki Dişi Şeytan - Horacio Castellanos Moya

Arı Kovanı, bir zamanlar yazar keşfetmede öncü Can Yayınları'nın vakti zamanında bastığı, şimdi kıyıda köşede kalmış sahaflar haricinde bulunmayan bir roman. Behlül Dündar'ın önerisi olmasa, adını ilk kez geçtiğimiz aylarda intihal suçlamasıyla duyduğum Cela'yı okumazdım. Arı Kovanı, ismi gibi bir kitap; bir giren, bir çıkan, hikayesi aralıklarla devam eden karakterler, bitmeyen bir akış, hareket, arka planda 2. Dünya Savaşı İspanya'sı... Yapısı itibariyle Vahşi Hafiyeler'in 2. bölümüne benziyor aslında Arı Kovanı, onun biraz daha az vahşi, biraz daha tutarlı, biraz daha bol karakterli ve biraz daha içli olanı. Cela'yı sadece bu kitabıyla bile en iyi İspanyol yazarları arasına koyarım.

Moya'nın Aynadaki Dişi Şeytan'ı da yine bir Behlül Dündar önerisi. Kitap uzun bir dedikodu formatında, dertli ve endişeli Laura Rivera anlatıyor da anlatıyor. Ama bu anlatı sırasında ilgi hiç azalmayıp tersine artıyor, ortaya sürekli yeni bir şeyler çıkıyor ve anlatı akıcılığını hiç yitirmiyor. Benim bu sene en keyif aldığım kitaplardan biri olan bu kısacık ama çok iyi romanı da okuma listenize koymanızı öneririm.

4) Sinek Isırıklarının Müellifi / Veciz Sözler - Barış Bıçakçı

Sinek Isırıklarının Müellifi hakkında iki aydır o kadar çok yazı okudum, o kadar çok alıntıya tekrar tekrar rast geldim ki, kendi SIM yazımın bana ait cümleler içermeyeceğini düşünüyorum. O nedenle Cemil'in listesine karşılık kendi listemi yapmakla yetinmek zorundayım. Ama Barış Bıçakçı hakkında bazı söyleyeceklerim var. İlki, şu sıralar çok konuşuluyor, herkes birbirine öneriyor diye Barış Bıçakçı okumaktan vazgeçmemeniz. Zira Barış Bıçakçı, iyi bir yazar. Ondan okuduğum her şey içimde bir iz bıraktı ve beni kalben etkiledi. İkincisi, aforizma sevenlerdenseniz bu adamın her şeyini okumalısınız, zira kendisi gördüğüm en iyi aforizmacılardan biri. Üçüncüsü, bu adamın kitaplarını okurken acele etmeyin, hep bir tane zor günler için bırakın. Ben yapmadım, şimdi çok pişmanım.

5) Oscar Nasıl Wilde Oldu? - Elliot Engel / Ecinniler - Elif Batuman

Geçen sene okuduğum Yazınsal Yaşamlar'ı Marias'ın rahatsız edecek ölçüde kibirli diline rağmen pek bir beğenmiştim. Oscar Nasıl Wilde Oldu? ile Yazınsal Yaşamlar, anekdotları oldukça etkileyici hale getirmeleriyle benzer ancak tarzlarıyla çok ayrı olan 2 kitap. Engel daha duygusal bir anlatımı ve bahsettiği yazarların daha çok takdir edilmesini, sevilmesini, onlara sempati duyulmasını sağlayacak bir yol tercih etmişken, Marias daha eğlenceli, daha rahatsız edici, sevmediği yazarları gözden düşürmeye yönelmiş. Hala yazara hayran okur kitlesinden olduğumdan Marias'ı okurken daha çok eğlenmeme rağmen Oscar Nasıl Wilde Oldu?'yu çok daha fazla sevdim. Özellikle Browning'leri okumanızı öneririm.

Ecinniler, duyduğumdan beri okumak için sabırsızlandığım bir kitaptı. Doğan Kitap, sağ olsun 1Q84'u bu sene çevir(t)emese de, Ecinniler'le beni oldukça sevindirdi. Batuman'ın hayat öyküsüyle; kolay okunur, eğlenceli ve bir o kadar bilgilendirici eleştirilerini harmanladığı şahane kitabı Ecinniler, her Rus Edebiyatına düşkün okurun muhakkak kitaplığında, hatta başucunda olmalı. (Yalnız Kara Kitap'ın Rüya'sının Hayal'e dönüşmesi olayı var, ona takılmayın. :) )

6) Lord Jim - Joseph Conrad

Kim Conrad, Dostoyevski'yi kıskandığı için sevmiyor dediyse sallamış. Lord Jim'in hikayesini okuyun, Dostoyevski'den aşağı kalmayan o ruh tahlillerini bir görün, bana hak vereceksiniz. Yani benim gibi adının önüne "egzotik deniz öyküleri" tamlaması konduğu için Conrad'dan kaçmayın.

7) Jonathan Strange & Bay Norrell

2011'e, 2009'dan beri okuma listemde bulunan Jonathan Strange & Bay Norrell ile başlamıştım. Unutulmaz karakterle dolu, dipnotlarının apayrı hikayeler içerdiği bu kitabı okurken çok zevk aldım. Ve bazen yazarın ekonomik olmasının, hikayeyi sarkıtmamasının güzel olduğu kadar üzücü bir şey olduğunu bu kitapla gördüm. Serisi olsun istediğim ender kitaplardandır. Ve bence her fantastik kitapseverin kitaplığında yer almalı.

8) Çoluk Çocuk - Patti Smith

Bu kitabı neden sevdim?

1) Patti Smith'i severim. Onun güçlü kadın profilini etkileyici bulurum, şarkılarına bayılırım, tarzına hayranım.

2) "Oluş" hikayeleri ilgimi çeker. Bir sanatçının kendini yaratma sürecine tanık olmaktan daha heyecanlı bulduğum şey, gizli isteklerini /günahlarını okuyabileceğim günlüğünün elimin altında olmasıdır.

3) Bu kitapta yok yok. Dylan da var, Warhol da, Ginsberg de.

4) Patti & Robert'ın ilişkisi çok güzel.

Tüm bu nedenlerden yer yer aksayan anlatıma rağmen Çoluk Çocuk'u pek bir sevdim. Benim için hep bambaşka bir yeri olacak bu kitabı, oldukça kişisel nedenlerle "hissettirdiklerinden ötürü" sevdiğim için kimseye "hararetle" öneremiyorum.

9) Sesler / Ben ve Kaminski - Daniel Kehlmann

İç içe geçen öyküleri Daima ve Sonsuza Dek'ten beri pek severim. Sesler, bunu 9 öyküsüyle çok iyi başarıyor. Birbiriyle yer değiştiren, birbirlerinin öykülerini yazan karakterleriyle Murat Gülsoy öykülerini de anımsattı bana. Öyküler ayrı ayrı güzel, kitap bütün olarak çok güzel.

Ben ve Kaminski ise inzivaya çekilmiş bir ressamın ve onun yaşam öyküsünü yazarak ünleneceğini düşünen, başı da ressam yüzünden beladan kurtulmayan gazetecinin oldukça eğlenceli öyküsü. Kehlmann'ın filmografik bir anlatım tarzı, kısa ama etkili cümleleri, vurucu diyalogları var. Türkçeye çevrilmiş 4 kitabını da bu sene okuduğum Kehlmann artık "ne yazsa okurum" yazarları arasında.

10) Rüzgarın Adı - Patrick Rothfuss / Taht Oyunları - George R. R. Martin

İki serinin de sadece ilk kitabını okudum. Kralkatili Güncesi'nin ikinci kitabı Bilge Adamın Korkusu'nu şu an okuyorum ve Kvothe'yi ne denli özlediğimi fark ettim. Lise yıllarımda fantasik serilerin obur okuruydum. ÖSS'ye deli gibi hazırlanmam gereken lise son sınıfa kadar çevrilen tüm serileri okumuştum. Kralkatili Güncesi, bana, çevrilmesini beklediğim serinin 2. - 3. kitapları arasında bir türlü geçmeyen zamanı, bir umut çıktığını düşündüğüm için sürekli kitapçıya gidip huysuz yaşlı amcayı bunalttığım o günleri hatırlatıyor.

Tekrar yazmaya üşendiğimden goodreads'teki yorumumu kopyalayacağım buraya:

Fantastik serilerin - aslında genel olarak serilerin- ilk kitapları genellikle akıcı değildir. Cildin ortasına kadar kahramanımızı, çevresini, yancılarını tanıyadurun düşmana gelene kadar- ki kitapların ivme kazanmaya başladığı yer burasıdır- özellikle bol tasvirli bir kitapta sıkıntıdan patlamanız olasıdır. Bu başlangıçta sıfır ivme olayından mustarip olmayan tek "ilk kitap" Harry Potter ve Felsefe Taşı'ydı- ki onun kısalığını göz önünde bulundurursak bu normal. Rüzgarın Adı ise uzunluğuna rağmen bunu başarmasıyla takdirimi kazandı.

Aslında yine Harry Potter meselesine döneceğim, Rothfuss 2. bir Harry Potter yaratabilirdi. Gizemiye öğrencileriyle dolu bir okul(Hogwarts), trajik bir şekilde anne babasını kaybetmiş olan kahraman (Harry), bu katliamın müsebbibleri (Voldemort), okulda yeni edindiği düşmanlar (Malfoy mu hadi canım)vs vs. Yapmamış ya da yapamamış, önemli değil. Bu benzerlikler dahi kitabın değerini düşürmüyor. Rothfuss iyi bir hikaye anlatıcısı. Her daim hikayenin gizemini korumayı, bu arada akıcılığını yitirmemeyi başarabiliyor. Hikayeyi sonsuza dek uzatabilecek malzemesi varken bunu yapmamasıyla Susanna Clarke'a (bkz. Jonathan Strange & Bay Norrell) Kvothe'nin çocukluk anılarıyla Dickens'a benzetmek de mümkün. Bu kitaba bir blurb yazsam şöyle olurdu: "Rowling, Dickens, Clarke'ı dağ başında bir kulübeye iki ay hapsedin, gözetmen olarak Annie Wilkes'i (bkz. Misery) atayın veee sonuç: Rüzgarın Adı." :))

Son olarak, bu kitabı Game of Thrones'la karşılaştıranlar olmuş. Kendilerine yapmayın, diyorum. Alakası yok. GoT çok daha fazla ana karakterle sekteye uğramadan devam eden büyük bir hikaye. Rüzgarın Adı gibi tek adamın hikayesi değil. Ve kıyaslanacaksa bence çok, çok, çok daha iyi.

Son paragraftan anlaşılıyordur ama tekrar edeyim. Rüzgarın Adı çok iyi bir kitap ama Taht Oyunları'ndan iyi değil. Taht Oyunları'nı okumamamın tek sebebi dizisinden maksimum keyif almak istemem. Rothfuss'ı Zafon'la kıyaslamayı tercih ederim.

11) Bilinmeyen - Joshua Ferris / İğrenç Adamlarla Kısa Görüşmeler - David Foster Wallace

2011'in ikinci kitabı Ve İşimiz Bitti'sine bayıldığım Joshua Ferris'in 2010'un en iyi romanlarından biri olarak gösterilen Bilinmeyen'iydi. Okuyan çoğu kişinin aksine- belki de bir başka Ve İşimiz Bitti beklemediğim için- sevdiğim bir kitap oldu Bilinmeyen. Kahramanın yürüme nöbetleri bana Robert Walser'ı çağrıştırdı, karısıyla arasındaki ilişki Zaman Yolcusunun Karısı'nı... Ama bu kitapta asıl hoşuma giden, ismi ile müsemma olmasıydı. Çoğu şeyin bilinmeyen olarak kaldı ama bu sis perdesi okuma zevkimi hiçbir şekilde baltalamadı. Bilakis Mr. Ferris'e ilk iki kitabının bunca farklı türlerde bu kadar başarılı olmasından dolayı hayranlık beslemeye başladım.

Infinite Jest'i duymayan kaldı mı? Yok. Peki okumayan? Ben, ben... Çevrilemedi henüz ne yazık ki. Ama Siren tadımlık bir Wallace bahşetti bize, öyküleriyle tanıma fırsatı bulduk en azından Wallace'ı. Wallace detaycı ve acımasız bir yazar. En iğrenç şeyleri insana kendini en kötü hissettirecek biçimde, zaman zaman dehşete düşürerek, zaman zaman midesini bulandırarak anlatıyor. İğrenç Adamlarla Kısa Görüşmeler, kitabın içinde geçen birkaç bölümlük bir kısım ve adı gibi iğrenç adamların kadınlara kötü davranışlarını içeriyor. Ancak diğer öyküler de yer yer bulantıya sebep veriyor. Kimi kısa öyküler tekrar ve gereksiz gelse de, Wallace'ın uzun öyküleri çok iyi. İğrenç Adamlarla Kısa Görüşmeler, yarattığı hisler ve içerdikleri nedeniyle okunması güç bir kitap. Yine de insanın basitliğine ve kötülüğüne Wallace'ın gözlerinden bir bakmak gerek.

Bu 17 kitabın (evet, hile yaptım!) haricinde de çok sevdiğim kitaplar oldu elbette. Arka kapak yazısını okumanızı önermediğim Agota Kristof'un kısacık, harika Dün'ü var mesela. Sonra Doğu Yücel'in beni Nonserviam okuru olduğum yıllara götüren, sağlam kurgulu Varolmayanlar'ı, Rulfo'nun muhteşem kitabı Pedro Paramo, Harper Lee'nin tek romanla yetinmesine kızan Stephen King'e hak vere vere nihayet okuyabildiğim Bülbülü Öldürmek... Sera'nın tavsiyesi üzerine aldığım, sıkı bir araştırmanın ürünü olan yan öyküleri pek etkileyici olan, tamamını soluk soluğa okuduğum Kitabın Kulları... Pek sevmediğim Tahsin Yücel'in muazzam Yalan'ı... (Okurken Körleşme'den aldığım tat vardı damağımda ve fazlasıyla uzun olması haricinde oldukça beğendiğim bir kitap oldu.Tavsiye!) Sonra Obreht'in seneye damgasını vuran paralel hikayeli, savaş arka planlı, büyülü gerçeklik esintili, pek akıcı, pek güzel kitabı Kaplanın Karısı var ve Büktel'in Theope'si... Nabokov'un Lujin Savunması, Gülsoy'un kitap içinde kitap olan harikası Bu Filmin Kötü Adamı Benim'i, heyecanla okuduğum Açlık Oyunları üçlemesi ve Rhys'in içime işleyen Geniş, Geniş Bir Deniz'i yine çok sevdiğim diğer kitaplardandı.

2012'ye gelince, hedeflerim:

Daha çok Türk ve İspanyol Edebiyatı okumak.
Ölmeden Önce Okumak İstediğim Kitaplar'dan birkaçını artık halletmek
Son 3 senedir sanal kitap fuarından bir heves alıp alıp kenara koyduğum kitapları artık okumak.
Daha çok "oyun" okumak.
1Q84'u kış aylarında dışarısı kar buzken içeride elde chai tea latte'yle okumak.
Ve kitap almamak. :)

Herkese ve kendime okuyacak daha bol vaktin olacağı mutlu yıllar dilerim!

Terazi

2011-11-28T10:43:00.001+02:00

Aslında çocuk anlatıcıları severim. Sorunlu çocuk anlatıcıları daha çok severim. Bir çocuğun gözlerinden dünyayı görmek, dilinden yaşananları dinlemek (yazarın ustalığı dahilinde) güzeldir. Vüs'at O. Bener'in Havva'sını hatırlayın ya da Ayfer Tunç'un Fehime'sini... Ne başarılı öykülerdir. Ya da Agota Kristof'un Büyük Defter'i, Foer'in Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın'ı... Nicedir aklımda/okuma listemde olan Şebnem İşigüzel'e Kirpiklerimin Gölgesi'yle başlama sebebim de buydu. Sonu kötü oldu.

Sorunlu çocuk anlatıcı hassas bir denge kurmayı gerektirir, yaşananların ağırlığını hissettirmek, bunu yaparken duygu sömürüsüne kaçmamak, dozajı abartmamak...
Bir de inandırıcılık meselesi var, okurken hem anlatıcının çocuk olduğuna hem de anlattıklarına inanabilmek. İşigüzel'in seçtiği konu bıçak sırtı, pedofili ve ensest bir arada. Kitabın arka kapak yazısı da bunun üzerine basıyor: "Şebnem İşigüzel Kirpiklerimin Gölgesi'nde, henüz on bir yaşında bir kız çocuğunun yaşadığı akıl almaz olayları anlatıyor." Ama İşigüzel'in karakterine verdiği ses, benim bu kitabın içine bir türlü girememe neden oldu. İlk kopuş, o şiirsel dil, yazarın sesinin anlatıcıyı bastırması. Konuşanın bir çocuk olduğuna inanamadım bir türlü. İkinci kopuş, kasadan kitaplık. Hayır, şaka yapmıyorum. Bu kısımda İpek Ongun'u uygulamalı okuyormuşum gibi geldi: "Birtakım şeyler için paraya ihtiyacınız yok. Mesela kendinize şöyle de bir kitaplık oluşturabilirsiniz, mesela bir portakal kasasını alıp, boyayarak, süsleyerek vs vs." (Ve genel bir sorun: Neden bu çocuklarımızın hepsi okumaya açtır? Neden bir şekilde oluşturdukları masaları, kasalardan kitaplıkları vardır hep? Neden kitap gibi konuşurlar? Neden Fehime gibi ya da Havva'nın anlatıcısı gibi doğal değildirler? (Blog yazarının notu: 26 yaşındayım, bu güne kadar yüzlerce kitap okudum ama hiç böyle konuş(a)madım.)) Üçüncü kopuş, İşigüzel'in kantarın topuzunu kaçırması. Ey kitabı okuyanlar size soruyorum, şu köpekli sahnenin gereği var mı? Bu kadar ayrıntıya? Bu kadar acıya? Ya da o küçük kıza her yardım etmeye çalışanın saniyesinde ölmesine? Açıkçası şu sayfalardan sonra kitabı bırakmadıysam yazarın daha ne kadar ileri gidebileceğini görmek içindir. Çok şükür orada kalmış. Sonuncuya gelelim, yazarın kendini atıfta bulunması. Kendi kendine Hanene Ay Doğacak diyen anlatıcıdan sonra (ve kitabı gizlice okuduğunu belirtmesinin ardından) hastalandığımı belirtmeli miyim? Evet, çok konuşulacak bir kitap yazdığını bilincinde olan ve yine çok konuşulmuş, yasaklanmış, yasağı taze kaldırılmış kitabını yeniden hatırlatmanın peşinde olan bir yazar bana çok çekici gelmiyor. Egosunu röportajlarda tatmin edenlere (içten içe gıcık olsam da) sözüm yok. Ama bunu, bu yapılanı hoş göremiyorum.

Kirpiklerimin Gölgesi, benim için terazinin hassas dengesini bir türlü oturtamamış bir kitap olarak kalacak. Çok iyi yazılmış finaline rağmen, hatta en iyi şeyin finali olmasına rağmen nedense bitiremediğim bir kitap olarak anımsayacağımdan da eminim.

Okuyamadığım Kitaplar

2011-11-19T21:16:00.001+02:00

Çocukluk-ilk gençlik yıllarımda da açgözlü bir okurdum. Çekildiğim köşede, heyecanlandığım ve sinirlendiğim anlarda tırnaklarımı neredeyse köküne kadar kemirerek saatlerce okurdum. O zaman dikkatim şimdiki kadar çabuk dağılmazdı. Her daim açık televizyondan, annemin hedefi tam 12'den vuran terliğinden, kardeşimin evcilik oyununa çağrılarından pek etkilenmezdim. O zamanlarda en büyük kabusum okuyacak yeni bir kitabımın olmamasıydı. Nobel Serisi'ndeki çoğu kitabı okumama izin verilmiyordu, MEB'in pembe kapaklı dünya klasiklerini ise pek okumak istemezdim (font-boyut takıntım o zamanlarda da varmış demek :) ). Bu 2 seriyi çıkartınca geriye babamın felsefe kitapları, annemin astroloji ve şifalı bitkiler kitapları, ailenin her bireyinin okumak zorunda olduğu Sistem Yayıncılık'ın kişisel gelişim kitapları, Süleyman Ateş'in tefsirleri, Engin Yayınları'ndan dünya klasiklerinin bir kısmı ve hepsini ikişer üçer kere okuduğum izin verilmiş kitaplar kalıyordu. Ah, tabii bir de yasaklı kitaplar vardı. Çalıkuşu mesela, yasaktı. Nedeni basitti: Annem romantik düşüncelere kapılmamızı istemiyor, o nedenle kendisinin okuya okuya parçaladığı cildi ablalarımdan da benden de uzak tutuyordu. Yaşar Kemal okumam İnce Memed haricinde yasaktı. Bunun nedeni ise gizlice okuduğum Akçasaz'ın Ağaları'nda geçen bir sahneden çok etkilenerek geceler boyu kabus görmemdi. İntikam için derisini soyarak üzerine tuz döktükleri bir adamı güneşin altında ölmeye bırakıyordu ağalar. Yıllar sonra okuduğum Zemberekkuşu'nun Güncesi'nde, Albay'ın anlattığı derisi soyulan adamın hikayesini okuyunca aynı biçimde etkilenmiş ve gecelerce kabus görmüştüm. Zaman içinde kimi hassasiyetler pek değişmiyor demek ki, kedilerden hala deli gibi korkmam gibi...

Her sene verilen yeni izinlerle kitaplığın bir kısmını daha keşfetsem de yine de, özellikle hastalığımdan sonra çoğunu evde geçirmek zorunda kaldığım uzun yaz tatilleri hep tekrar okumalarıyla geçiyordu (Bunun ne kadar ürkütücü olduğunu göstermek için iki ay boyunca 13 yaşında bir kızın iki kere tamamen, bir kere atlayarak 4 ciltlik Savaş ve Barış'ı okuduğunu hayal edin.). Bu yüzden en büyük kabusum okuyacak yeni bir kitabımın olmamasıydı. Lisenin herkese kapalı kütüphanesinin memurunu kafalayarak dönemi kurtarıyordum ama korsan kitapların çıktığı zamana kadar, tatilin ilk ayından sonra hiçbir zaman ilk kez okuyacağım bir kitabım olmuyordu. Bu yüzden okuyabileceğimden fazla kitap almaya başladığım dönemde bile sıkılsam, sevmesem, hatta ve hatta nefret bile etsem elime aldığım her kitabı bitirmeye çalışırdım. Bir kitabı yarım bıraktığım zaman kendime kızıyor, ilk fırsatta o sev(e)mediğim kitaba dönmeye çalışıyordum. Bu uzunca bir müddet böyle devam etti.

Arada yarım bıraktıklarım muhakkak olmuştur, ama bende iz yapan okuyamadığım ilk kitap Hesse'nin Boncuk Oyunu'dur. Övgülerden ve Hesse seven sevdiğim yazarlardan etkilenerek aldığım bu kitabın -zannediyorum- 60. sayfasından öteye gidemedim. O zamanlar masa başında okuyan, okurken not alan okur fikrine aşık olsam da okurken çok zorlandığım ve beni sıkıntıdan patlatan bu kitabı rafa yerleştirirken bir daha asla okumaya teşebbüs etmeyeceğimi biliyordum.

Yarım bırakarak çok cesur bir hareket yaptığımı düşündüğüm 2 kitap var: Biri ilk cildini bayılarak, ikinci cildini severek, üçüncü cildinden sıkılarak okuduğum ...Ve Durgun Akardı Don. İkincisi ise, ikinci cildinin yarısında bıraktığım Thomas Mann'ın Büyülü Dağ'ı. Hala Watanabe'nin Büyülü Dağ'ı defalarca okuyuşundan zevk alıp sevsem de bu iki kült eseri bitirmeyerek çok şey kaybettiğimi düşünmüyorum.

Bkz. Marilyn'in okuduğu bir kitabı bitiremediğim için utanan blog yazarı.

Okumaya teşebbüs edenlerin %95'inin yarıda bıraktığı Ulysses ise ilk sayfalarının ardından okumaktan vazgeçtiğim ilk kitaptır. Ulysses'e kadar bir kitabı yarıda bırakmak için en azından bir elli sayfa okur, gidişata göre daha fazlasına dayanamayacağıma karar verirsem durur, biraz daha yorulmaya/sıkılmaya halim kalmışsa gittiği yere kadar devam ederdim (Bu okumaların hiçbirinden sonuna kadar okumaya değer bir kitap bularak sevindiğimi hatırlamıyorum, sanırım ben başlangıçlara çok önem atfeden okurlardanım. ne demişti yaşlı bir kızılderili " İlk görüşte aşk değilse, aşk değildir." :) )

İlk sayfalarında bıraktığım bir diğer kitap ise Cortazar'ın pek meşhur kitabı Seksek. Bu kitaba başlarken yeterince dikkatimi veremediğimi hissettiğimden daha sonra okumak üzere rafa kaldırmıştım, ki hala okunacaklar listesindedir. Daha sonraları ise, yeterince dikkatimi toplayamadığımı düşündüğüm, canımın istememesi, okuduğum Cortazar öykülerini pek sevmemem gibi nedenlerden bir daha elime almadım.

Arada yarım bıraktığım, kimini tekrar okumayı düşündüğüm kimini bir daha elime alacağımı sanmadığım diğer kitaplardan bahsetmeyeceğim (Proust okuma maceram, Passos'a pes deyişim, Kazancakis'i sadece Zorba'yla hatırlamak isteyişim, Dalgalar'ın beni boğduğunu hissedişim...). Sadece son okuyamadığım kitaba değineyim. Yarım bırakacağımı asla düşünmeyeceğim bu kitap Elias Canetti'nin İngiltere anılarını içeren Soylu Sınıfın Sonbaharıydı. Canetti'nin özyaşam öyküsü üçlemesini hevesle okumuş ben, bu kitabın haberini aldığımdan beri sevinç içerisindeydim. Bir de üstüne Canetti'nin Murdoch'la dostluğu, T.S. Eliot düşmanlığı falan var haberlerinden dolayı iyice heyecanlanmıştım. Bir de SSS'nın, 100. doğum gününde basılmasını istemiş Canetti, herkes için yeni bir kitap! Teoride muhteşem görünen bu kitabın pratikte kabusum olduğunu söylemek benim için çok üzücü. Kastırıcı önsözden midir, Canetti'nin tuğla anılarındaki akıcılık yerine bir katılık içermesinde midir, okuduğum sayfalar boyunca Veza'dan bahsetmese Canetti okuduğumu anlayamayacağımdan mıdır, devam edemedim kitaba. Beklentilerimin azaldığı bir zamanda yeniden denemeyi düşünsem de okuyamadığım kitapların kalıcı bir üyesiymiş gibi görünüyor şu an Soylu Sınıfın Sonbaharı.

Bu durumda sözü Bilge Karasu'ya bırakmak uygun olacak:

Temel ilkem, herhangi bir kitabı, herhangi bir anda, istediğim için, istek duyduğum için okumak. İstek duymadığım bir kitap, karşımda duruyorsa, beni rahatsız bile edebilir.

(Ne Kitapsız Ne Kedisiz)

A Moveable Feast

2011-11-15T20:14:00.001+02:00

Hepsi ve daha fazlası için Bkz: SinekIsırıklarının Müellifi- Barış Bıçakçı. Yazı daha sonra.

Rüya değil kabus

2011-10-30T00:22:00.000+03:00

Aslında arka kapağında Hamdi Alkan, Birol Güven ve Nazlı Ilıcak'tan aldığı övgüleri barındıran bir kitabı okumayı düşünmüyordum. (Hamdi Alkan bir yana, cidden Nazlı Ilıcak'ın tavsiyelerini dinleyen biri var mıdır şu dünyada?) Boyutu, kapağı, övgülerden müteşekkil arka kapağı, kısaca tasarımı ile bir facia görüntüsü çizen bu kitabı Behlül Dündar hem sitesinde, hem de geçenlerde yaptığımız kısa ama verimli sohbette ısrarla övdüğü için aldım. Bir müddet sırasını bekledi rafta kitap. Sonunda elime aldığımda, hala vazgeçemediğim önsöz, ikinci baskıya önsöz,...n'nci baskıya önsöz, girişleri okuma huyum yüzünden kitabı okumak düşüncesini yeniden tarttım. Zira Coşkun Büktel, kendisini ve Theope'yi öve öve bitiremiyordu. Bunları size neden anlatıyorum? Çünkü birazdan ben de Theope'yi övmeye başlayacağım ve bu yazıdan etkilenerek Theope'yi okumaya karar veren birinin nelerle karşılaşacağından haberdar olmasını istedim. (Bkz: övgü, böbürlenme, bir polemiğe giriş, Dehanın Sitemi Vol.1, övgü, övgü...)

Theope, bir Antik Yunan oyunu. İnsan soyunu yüceltmeye çalışan bir sanatçı, efsane olduğuna inanılan bir aşk, bir savaş, bir kehanet ve bir sır var. Yani, bir oyunu oyun yapacak her şey mevcut. Theope'yi iyi yapansa bunları iyi harmanlaması. Yazarın ismini kapatırsanız Mitos'un yeşil-mor-pembe kapaklı bir çevirisi olduğunu bile zannedebilirsiniz, o kadar iyi yazılmış. Karakterlerin doğallığı, dilin akışkanlığı, monologların etkileyiciliği, diyalogların merak uyandırışı... Evet, bunlar kitabı iyi yapan şeyler, mükemmelleştirense bunu doruğa çıkaran finali. Theope, insanın doğasına, gizli içgüdülerine, kadere ve aşka cesur bir bakış. Büktel'in defalarca zikrettiği gibi Türk Tarihi'nde yazılmış en iyi oyun olup olmadığı konusunda yorum yapamıyorum. Ama benim bugüne dek en heyecanlanarak, en zevk alarak okuduğum oyun oldu Theope. Okuyunuz, okutturunuz.

Theope - Coşkun Büktel

Çitlembik Yayınevi

KİTAP SATIN ALMA HASTALIĞI

2011-10-21T19:01:00.002+03:00

Belirtileri:

1) Kitapçıya girince kendini kaybetmek.

2) Yeni çıkan kitapların çoğundan haberdar olmak.

3) Raftaki (t)onlarca okunmamış kitap arasında seçimyapamayınca yeni kitap almayı tercih etmek.

4) Ebeveynin “Kızım/oğlum bu kadar para nereye gidiyor?”sorusu karşısında sessiz kalmak.

5) Aynı ebeveynin “Bak bu para yemek için, sakın kitapalma.” tembihlerine kulak asmamak.

6) Asla okumayacağını bildiği kitapları satın almak.

7) Okusa da sevmeyeceğini bildiği kitapları çeşitlinedenlerle (kapak, belki severim, kapak, güzele benziyor, kapak…) satın almak.

8) Çevirmenleri tanımak, çevirmene göre kitap elemek.

9) Yayınevlerini tanımak, yayınevine göre kitap elemek

10) Her hafta aynı rafları aradan bir mucizefırlayacakmışçasına dikkatle incelemek.

11) Kitap fuarlarında (sanal-gerçek) bütün birikimiharcamak.

12) 2 bilindiğin (sevdik olması gerekmiyor) övgüylebahsettiği kitabı bulur bulmaz almak, akşam eve gider gitmez sipariş vermek.

13) 1 (yazıyla bir) sevilenin çok sevdiği kitabı hemenalmak.

14) Sık sık “şunlar bitene kadar kitap almayacağım” sözünübozmak.

15) Sürekli genişleyen bir “alınacak kitaplar” listesinesahip olmak. Geçen yılların ardından listenin hiçbir zaman tamamlanmayacağınıöğrenmek.

16) Sık sık sahaflarda kitap avına çıkmak.

17) Bir şehri “kitapçılarına” göre değerlendirmek.

18) Kitaplardan bahseden kitaplara âşık olmak.

19) Hemen hemen tüm yaşam alanını kitaplara kaptırmak.

20) Cenneti, istediği kitabın anında önündeki raftabelirdiği kocaman bir kütüphane olarak düşlemek.
21) Alınanlarla okunan arasındaki uçurumu görüp dehşete düştükçe Gabriel Zaid’in “Gerçekten kültürlü olanlar, okunmamış binlerce kitaba gönül rahatlığıyla sahip olup daha fazlasını satın almak için de arzularını asla yitirmemeyi başarırlar.” sözleriyle teselli bulmak.

22) Uzun süre kitap almazsa ölecek hastalığından muzdaripolmak.

Tedavisi:

Yoktur.

Buhastalıktan muzdarip zavallıların son maddeden dolayı ölmesini engellemek için,hayırseverlerin katkılarıyla oluşturulan fon aracılığıyla haftada (1) kitapsatın alabilecekleri bütçeye sahip olmaları uygun görülmüştür. Bu hastalıklıruhlara yardımda hazır hayırseverlerin 2. bir fon sağlamaları durumunda, değeribilinmemiş tonlarca kitabın toplandığı büyük bir binanın oluşturulması ve bunundüşük fiyat-az kar- kendini döndüren işletme üçlemesine dönüştürülmesi uzun vadede en uygun çözüm olarak görülmektedir.

Yıl Sonu Değerlendirmesi

2010-12-30T23:09:00.001+02:00

Alınan Kitap : 100+

Okunan Kitap : 91

Yarıda Bırakılanlar : Ağaca Tüneyen Baron (Cosimo ağaçtan ağaca zıplarken benim de sinirlerim zıpladı, üçlemenin kalan 2 kitabını okumaktan vazgeçtiğimi söylememe gerek yok sanırım, üzgünüm Godfather), Libby (Roth okumaktan soğumamın müsebbibi), Hadrianus'un Anıları (Bu kitaba tekrar dönmeyi düşünüyorum, o yüzden şimdilik bir şey söylemeyeceğim.)

En Uzun Okuma : İlahi Komedya (3. denemede de Cehennem'den sonrasına geçmeyi başaramadım, Araf ve Cennet'i görmeye o kadar istekli değilim demek.)

En Usandırıcı Okuma : Kasvetli Ev (Fuarda Müşterek Dostumuz'u sepete koydum, Kasvetli Ev'i okuma sürecimi anımsayıp çıkardım, sonra kısa versiyonunu çok sevdiğim geldi aklıma tekrar koydum, süreci anımsayıp çıkardım, Desmond'ın kitabı en sona saklaması geldi aklıma sonra tekrar koydum ve evet, süreci anımsayıp çıkardım. Tüm bahanelerim tükendiğinden bir daha Dickens okuyacağımı sanmıyorum.)

En Kötü Kitap : Bu sene geçen senelere oranla daha verimli geçti. Bunda ilk 50 sayfasını sevmediğim çoğu kitabı okumakta ısrar etmememin, öneriler yerine sahiden canımın çektiği kitapları okumamın ve sırf iyi ya da klasik addedildiği için bir kitabı okumam gerekmediğine nihayet razı gelmemin ve New York Times Bestseller'ların (en abartılı ve en yanıltıcı arka kapak yazıları) çoğundan fersah fersah kaçışımın payı büyük. Bu sene okuduğum çoğu kitabı sevdim.

Capote, Joyce Carol Oates'un halkın gözleri önünde kafasının kesilmesi gerektiğinden bahseder. "Onu okurken kusman garantidir." diye ekler. Amerikan Damak Zevki'ni okurken Capote'nin bu sözünü çok tekrar ettim. Bir daha Oates okumamamı garantileyen bu kitaptan uzak durmanızı öneririm. Anlamadığım tek şey Oates bu kadar kötü bir yazarken nasıl oluyor da kurslarından çıkanlar iyi yazar oluyor? (Bkz: Jonathan Safran Foer) Bu da ayrı bir yazı konusu olabilir sanırım, hmm.

Yılın Sürprizi : Millenium Üçlemesi. İtiraf etmem gerekiyor, kafa dağıtmak için ve kitapları çok beğenen kardeşimle atışabilmek için okumaya başladım. Bir hiçle karşılaşacağımı umarken (hayır, beklerken değil, sahiden umarken) çok iyi kurgulanmış bir kitapla karşılaştım. (Lisbeth'e, Blomkvist'e ya da Stieg Larsson'un farklı bakış açılarına değinmeyi gereksiz buluyorum.) İkincisi ve ardından üçüncüsü ki kindle'da okuduğum ilk kitap oldu, beğenimi daha da arttırdı. Keşke Larsson yaşasaydı da 10 kitaplık seriyi tamamlayabilseydi.

Yılın Yazarı : Adını takip ettiğim bloggerlardan sık sık duymaya başladığım Barış Bıçakçı'nın mükemmel çıkmasını beklemiyordum. Çünkü 6 kitabı vardı. İyi yazarların az yazması gerektiğini düşünüyormuşum. Ama Barış Bıçakçı çok yazmalı, daha çok yazmalı. Geride 4 kitabı olmasına rağmen okumaya kıyamıyorum. Barış Bıçakçı okumak, kışın puslu havada yorgan altında kitap okumak gibi, kimseyle konuşmak istemediğin bir anda içini dökebileceğin birini aniden karşında bulmak gibi, sıkıntıdan ne yapacağını bilemez, odada bir o yana bir bu yana dönerken bir anda sakinleşip huzurla dolmak gibi. O yüzden çok yazmalı ki, ben de kalan kitaplarını tükenme riski olmadan okuyabileyim.

Yılın "Ne Yazsa Okurum Artık" Yazarları : Bu sene çok farklı yazarlar keşfettiğim bir yıl oldu. Levent Yılmaz'ın abartılı olduğunu düşündüğüm bir arka kapak yazısıyla tanıttığı Nicholas Christopher bunlardan biri. Franklin Flyer geçen sene birkaç sayfasını okuyup daha sonra okumak üzere kenara ayırdığım kitaplardan biriydi. İyi ki bırakmışım, yıllar beşer onar sayfalarla geçerken Flyer'ın peşinden sürüklenmenin bu kadar zevk vereceğini düşünemezdim. (söylemiş miydim, Yılmaz'ın salladığını düşünmüştüm)

Gökdemir İhsan'ın Kurmaca Alıştırmaları bu yılın en eğlenceli ve en zekice okumalarından biriydi. Pinol'un tükenen kitabı Soğuk Deri arka kapak yazısını bile aşan güzellikte bir kitaptı. Henüz yaşayan (çok şükür) bu üç yazarı çok büyük bir hayal kırıklığına uğramadığım sürece takip etmeyi düşünüyorum. Bir de müteveffa ama tüm kitaplarını okumadığım yazarlar var elbette. Neyse onları yeri hangi kitabı elime geçse okurum ya da hangi kitabı çevrilse okurum kategorilerine koyarız. :)

En Sevdiğim Kitaplar : Klasik kategorilerden devam. Bu sene bloga sevdiğim kitaplar etiketiyle eklediklerim haricinde sevip de tembellikten ya da vakitsizlikten yazamadığım birçok kitap okudum. Javier Marias'ın Yazınsal Yaşamlar'ı beni çok eğlendirdi mesela (ve iğrendirdi, kim Joyce'un mektuplarında böyle şeyler yazdığını tahmin edebilirdi). Yazmayı çok istediğim Berlin-Alexander Meydanı var sonra, anlatıcı değiştirmede en usta roman ilan edebilirim rahatlıkla, Nabokov'un okuduğum her kitabını, kimisini az (Karanlıkta Kahkaha) kimisini çok (Sebastian Knight'ın Gerçek Yaşamı) kimisini çok çok (Göz) sevdim. Kopyalanmış Adam'ı okurken daha iç bayıcı ve sıkıcı ve klişe bir şey bekliyordum ama okuduğum en iyi (evet, Dostoyevski'nin Öteki'si ve Nabokov'un Cinnet'i dahil) ikiz teması barındıran romanla karşılaştım. Badenheim 1939, iç ürpertici bir kısa romandı, auschwitz yolcuları trene bindikten sonra ağaçların derin nefes almasının şoku bir yana bütün olan biten bir Kafka romanını andırıyordu. Duygusal Eğitim, Flaubert'e hayran olmamı sağladı (Salambo ve George Sand'le mektuplaşmalarını okuduktan sonra hayranlığım dinmeye başladı ama James Wood'un Kurmaca Nasıl İşler? kitabından sonra yeniden, en azından merakım, artmaya başlayacak gibi, bakalım.) Ve O Hiçbir Şey Demedi ve 9 Buçukta Bilardo ise her sene en az bir Böll romanı okumaya karar vermeme neden oldu. Onat Kutlar'ın İshak'ı ve Ferit Edgü'nün Hakkari'de Bir Mevsim'i geç kalmış okumalardandı. Taş-Kağıt-Makas, bana en güzel öykülerden birini okuma fırsatı sundu, Suzan Defter. Tanrı Beni Görüyor Mu? çok iyi öykülerin toplandığı bir Gülsoy klasiğiydi. İyi İnsan Bulmak Zor daha önce Mungan'ın bir derlemesinde tek öyküsünü okuduğum bir yazarın öykülerini okuma fırsatını sundu. Ve evet, O'Connor herkesin övdüğü kadar varmış.

Yılın Kitabı : Burada 2 kitap birinciliği paylaşacak, aslında kötülerin kötüsü seçtiğim Oates'un da zirve ortağı vardı (Gözbağının Ardından adlı boktan kitabıyla Siri Hustvedt) ama üşendiğimden yazmadım. Burada 2 kitabı da yazmayı göze almamın nedeni birini daha önce yazmış olmam. Evet, İçeriye Bakan Kim'den bahsediyorum. Ortağı ise Oğuz Atay üzerine yazılmış en iyi kitap, Ben Buradayım. Oğuz Atay'ın yaşamını derli toplu sunması ya da kitaplarının tatmin edici eleştirilerini sunması bir yana, Atay'ın yaşamıyla kurmacaları arasındaki ilişkiyi göstermesi açısından da çok önemli bu kitap. Ecevit'in iz sürücülüğü, bilgisi ve araştırmacı ruhu takdire şayan.

Yılın Sahaf Keşfi : Bu sene Nadirkitap sayesinde senelerdir bulamadığım çoğu kitabı alabildim. Var olduğunu bile bilmediğim muhteşem kitap Alıklar Birliği'nin yazarının 16 yaşında yazdığı ilk romanı Neon Işıklı İncil'den tutun, 2005'ten beri aradığım Nabokov'un Edebiyat Dersleri'ne kadar. Yılın Sahaf Keşfi ödülünü ise İletişim'in uzun yıllar önce yayımlayıp yeni baskı yapmaya gerek görmediği Aşktan Sözettiğimizde Sözünü Ettiklerimiz aldı.İyi bir öykü okuruysanız Carver'ı muhakkak okumalısınız, özellikle Kameriye'yi. Buradan başlayabilirsiniz.

Yılın Blog Keşifleri :

Kunegond'un Penceresinden : Yazmak için her yolu denemesi, birçok kitap alması, iş yazmaya gelince kaytaracak tonla şey bulmasıyla bana benzemesi onu sevmem için bir neden. Bir diğeri, içini döktüğü, yakındığı yazılarda bile kendini okutabilmesi. Prokrastinasyon yazısıyla başlamanızı öneririm.

Çiçek Dirilticisi : Okuyor, sonra altını çizdiklerini yazıyor. Okuduğu her kitabı üşenmeden eklemesinden dolayı takdirlerimi kazandı. Okuma yelpazesi de çok geniş. Ve evet, bazı alıntıları kitapları tekrar karıştırmama neden oluyor.

Ekmek Kuram : Derin okuma süreçleri, büyük bilgi birikimiyle bezeli yazılar. Evet, bir solukta okunmayacak yazılar yazıyor. Ama insanın ufkunu açıyor. Buradan buyurun.

Film ya da dizilerden güncel sayılabilecek bir şey izlemediğim için kitaplar ve bloglarla sınırlı kaldı bu yıl değerlendirmesi. 2011 olmadan bu yazıyı yazabildiğim için mutluyum. İyi yıllar ve iyi okumalar sayın izlekler!

Ex Libris Mon Amour

2010-11-23T22:12:00.003+02:00

Jordanov, Julian Dimitrov

Löhmus, Lembit

Gruev, Marin

Machanov, Andrey

Simlikova, Rea

Vavrova, Katarina

Agirba, Ruslan

Ba'lint, Ferenc

Dishchenko, Tatyana

Antonini, Ettore

*Hepsi buradan alındı.

Çocukluğun Soğuk Geceleri

2010-11-16T20:50:00.001+02:00

Adını absent içilen (aslında içilemeyen demek daha doğru) bir geceden alan Yeşil Peri Gecesi'nin anlatıcısı, evvelden Kapak Kızı'nda farklı ağızlardan hikayesini dinlediğimiz Şebnem. Şebnem, çok cazip açılımlarda bulunmayı sağlayan bir başkarakter. Tozpembeyken bir kazayla alt üst olan bir yaşantısı, sakat ve güçsüz babası, güzelden öte annesi, muhafazakar baba tarafı ve lanetli olduğuna inanılan bir güzelliği var. Bunların üstüne psikopat babanın iki oğlunu, biri tam bir şerefsiz olan kaynı Teoman ve üç maymun rolünü başarıyla oynayan kocası Osman'ı da ekleyin, sonra teraziyi dengeleyecek, hep özlenen ilk aşk, entelektüel Ali'yi. Arka fon da dönüşümün en hızlı yaşandığı, değerlerin hızla yitirildiği 80 sonrası olsun. İlgi çekici, değil mi?

Madem ki sefil hayatımı sürdürmem mümkün değildi, madem ki olacakları önlemek elimde değildi, beynim dağılırken ben de başkalarının hayatını dağıtacaktım. böylece sefilliğini ikiye katladığım hayatımı hiç değilse kendi gözümde değerli kılacaktım. Nihayet başarmıştım, sefilliğimin üçe katlanmasına hayır diyebilmiştim. Mağdur olmaktan çıkmıştım. Eylemci olmuştum.

Dickensvari denebilecek karakter yaratma becerisiyle, ki bunu daha önce Yalan Yanlış'ta hayretle gözlemlemiştim, unutulmayacak karakterlerle doldurmuş Yeşil Peri Gecesi'ni Ayfer Tunç. Kitabın en önemli artısı bu bana göre. Bir diğeri, sıçramaları iyi hesaplanmış, tempoyu hiç düşürmeyen, arka fonla bağlantısı kopmayan kurgusu. Kitaba buna rağmen, "şahane, muhteşem, bu sene okuduğum en iyi romanlardan" diyemiyorum. Aslında itiraf etmeliyim, okuduktan hemen sonra bir yazı yazsaydım, daha övgüyle bahsedebilirdim. Üzerinde düşündükçe özellikle sonunu zorlama bulduğumu, bunun kitaba olan beğenimi azalttığımı söyleyeyim kısaca. Başyapıt olarak görmememin temel sebebiyse, Şebnem'in haddinden fazla geveze olması. Şebnem'in dili, evet zehirli bir dil, evet yaşadıkları taramalı tüfekmişçesine anlatıyor. Bir noktaya kadar buna tahammül etmek mümkün, malum Ayfer Tunç'un şahane bir üslubu var, ancak o noktadan sonra tekrarlar batmaya başlıyor. Saramago'nun dediği gibi, acı duyan insanın neresinin acıdığını sürekli tekrar etmesi doğaldır, ancak Şebnem 1500. kez "aşkımızın ipini çektiğim gece" dediği zaman sinirlenmemek elde değil. Şebnem'in sebeplerini daha iyi anlamamızı sağlamak için hikayesel tekrarlar da kitabın değerini azaltan diğer bir unsur.

Gökyüzü gibi bir şey bu çocukluk

Hiçbir yere gitmiyor...*

Yeşil Peri Gecesi elbette iyi bir kitap, Şebnem'in hikayesi klasik unsurlarla bezeli olsa da, hatta tam da o tanıdık unsurlar yüzünden, çarpıcı, sarsıcı ve düşündürücü. Kurgusuyla hoş, arka fonuyla doyurucu bir okuma. Yine de Ayfer Tunç'un bir sonraki kitabının "öykü" olmasını umut ediyorum.

*Edip Cansever

Geriye Kalan

2010-11-14T23:34:00.001+02:00

Hindistan tepelerindeki evinde, çok sevdiği köpeği Mutt'la emekliliğin tadını çıkarmaya çalışan Jemubhai, zamanında büyük fedakarlıkla (ve anlaşmalarla) İngiltere'ye gönderilmiş ve sonrasında önemli bir yargıç olmuştur. Varlığını unuttuğu, anne-babasını bir Rus Uzay Programı'nda yitiren torununun hayatına davetsiz girişi, Jemubhai'yi geçmişe, İngiltere'de geçen yıllardan sonra tamamen değişen hayatını sorgulamaya götürür.

Aslında sadece 2 karakterle olayı özetlemem yanlış, zira Kaybın Türküsü'nde 5 karakter de (Yargıç/Dede Jemubhai, Torun Sai, Aşçı, Aşçının Amerika'da tutunmaya çalışan oğlu ve Sai'nin öğretmeni Gyan) neredeyse eşit. Jemubhai'nin farkı, flashbacklerin çoğunun sahibi olması. Ve her şeyin onunla başlaması ve elbette geçmişle günümüz arasında onun hikayesinin köprü görevi görmesi. Ama, Kiran Desai, 5 karakterin hikayesini, sebeplerini ve olaylar içinde savruluşlarını vermeye çalışırken oldukça dağılıyor. Bölümlerin çoğu beklenilen vurucu etkiyi vermekten uzak kalıyor. Öyle ki başkarakter rolüne layık gördüğü Jemubhai'nin flashbackleri de sonlara doğru, dönüşümün etkisini tam da çarpıcı biçimde görecek iken anlamsızca kısalıyor, adeta geçiştiriliyor. Önce diğer karakterler, ardındansa kaynamaya başlayan Hindistan Jemubhai'yi kitaptan siliyor.

Peki Kiran Desai'nin iyi yaptığı bir şey yok mu? Elbette var, boşuna Booker almadı bu kitap. Kiran Desai, aidiyet, göçmenlik, yabancılaşma ve kimlik kazanma/kaybetme duygularını yansıtmakta oldukça iyi. Bunu Jemubhai'nin hikayesinde de (benim için en çarpıcı olan, tuvalete giden Jemubhai'nin, çıkardığı sesler duyulmasın diye dışkısını önce eliyle alması ve ne kadar yıkarsa yıkasın bütün gün geçmeyen bok kokusuyla dolaşmasıydı) Biju'nun hikayesinde (Biju'yu kovacağını söyleyince, restoran sahibinin eşinin "ona deodorant bile aldık, daha ne yapabiliriz?" demesi) görebiliriz. Hindistan'daki olayların kitaptaki tüm karakterlerin hayatını nasıl alt üst ettiğini ve özellikle Gyan'ın dönüşümü de oldukça iyi bir şekilde vermiş Desai. Final biraz sönük kalsa da bu kadar dağınık bir kitap için oldukça iyi toparlanmış. Tüm bunların dışında, kimi zaman yorsa da Desai'nin tarzını da çok sevdim.

Kaybın Türküsü daha derli toplu bir kitap olsa, bu kadar çok bölünmese/dağılmasa rahatlıkla bir başyapıt olabilirdi,zira gereken tüm ögelere sahip. Bu haliyle sadece "iyi bir kitap" ama kesinlikle vakit kaybı değil. Sabrı ve vakti bol okurlara rahatlıkla tavsiye ederim.

Yan yana dizili on iki sınav kurulu üyesinin karşısına oturdu ve ona ilk soruyu Londra Üniversitesi'nden bir profesör sordu: Buharlı trenin nasıl çalıştığını onlara anlatabilir miydi?

Jemubhai'nin aklı sıfır çekti.

"Trenlere ilgi duymuyor musunuz?" Adam kendi namına hayal kırıklığına uğramış görünüyordu.

"Büyüleyici bir alan, efendim, fakat önerilmiş olan konuları çalışmak gerekiyordu."

"Bir trenin nasıl çalıştığı hakkında hiç fikriniz yok mu?"

Jemu beynini esnetebildiği yere kadar esnetti - neyin gücü neye aktarılıyordu?- ama bir lokomotifin içini hiç görmemişti.

"Hayır efendim."

O halde kadim Çinlilerin ölü gömme âdetlerini açıklayabilir miydi?

Ülkenin Gandhi'yle aynı kesiminden geliyordu. Pasif direniş hareketi hakkında ne düşünüyordu? Kongre hakkındaki fikri neydi?

Salon sessizdi. İNGİLİZ MALLARINI ALIN - Jemubhai İngiltere'ye vardığı gün bu ilanları görmüş ve Hindistan sokaklarında HİNT MALLARINI ALIN diye bağırırsa hapse tıkılacağı aklına gelmişti. ve Jemubhai'nin henüz çocuk olduğu 1930'larda Gandhi, Sabarmati'deki aşram'dan Dandi'ye yürümüş ve okyanusun ağzında tuz hasadından ibaret yıkıcı faaliyetine girişmişti."

O Piti Piti

2010-11-04T22:30:00.002+02:00

Raymond Queneau'nun sıradan bir hikayeyi şekilden şekle sokarak 99 değişik biçimde anlattığı Biçem Alıştırmaları'nı illaki duymuşsunuzdur. Tıklım tıklım bir otobüste seyahat eden boynu çekiştirilmiş gibi uzun, şapkasına kurdele yerine sicim bağlamış ilginç bir tip, bir adama kendisini ittiği gerekçesiyle bağırır, feveran etmesiyle boşalan bir koltuğa oturması bir anda olur. İki saat sonra Saint-Lazarre garında rastlarız bu tipe, arkadaşı paltosuna bir düğme diktirmesini söyleyerek yerini göstermektedir. Queneau, bu hikayeyi birtakım noktalara (Yazarı ikna etmek pek de zor görünmüyor: Contrescarpe-Champerret otobüsünde geçen her itiş kakış hikayesini kitaba dahil etmeye hazır. Yeter ki bir şapka olsun, bir de şu düğme numarası.*) bağlı kalarak pek güzel biçem alıştırmaları yapar:

Tanka

Otobüs gelir

Şapkalı yolcu var ya:

Kavga çıkartır.

Sonra Saint-Lazarre önü:

Bir düğme meselesi.

Kitap arkası yazısı

Kendisine şimdiden birkaç başyapıt borçlu olduğumuz meşhur romancı X, ününe yakışan bir ustalıkla kotarılmış bu yeni romanında, karakterlerini yediden yetmişe herkesin anlayabileceği bir atmosferde soluk alan, hatları açıkça çizilmiş kişilerden seçmeye özen göstermiş:kitabın entrikası, romanın kahramanının, ilk gördüğü insanla kavgaya tutuşan esrarengiz bir karakterle bir otobüste karşılaşmasının etrafında dönüyor. Son bölümde, bu gizemli karakteri, Dandy'liğin öncülerinden biri olan bir arkadaşının tavsiyelerini can kulağıyla dinlerken görüyoruz... Bütün bunlar, Romancı X'in ender rastlanan bir şenliklik duygusu ile ince işlediği başdöndürücü bir izlenim bırakıyor okurda.

Gökdemir İhsan'ın Kurmaca Alıştırmaları'nda yaptığıysa, adı üstünde, Queneau'nun biçemleriyle uğraşmaktan ziyade, o sıradan hikayedeki belli noktaları kullanarak 33 farklı kurgu yaratmak (aslında son bölümdeki olası kurguları hesaba katarsak çok çok daha fazla). Kurgularda kimler/neler yok ki? Kitaplarla haşır neşir iyi bir okur iseniz birbiri ardına karşınıza çıkan tanıdık simaları gördükçe çocuklar gibi şenlenmemeniz olanaksız. Göndermeler/tanıdıkların haricinde kurgular da oldukça iyi. Bazı göndermeleri çözemesem de (yazar benim gibiler için koskoca dizin koymuş en sona) okurken oldukça eğlendim. Tabii "evreka" olayının apayrı bir keyif olduğunu, bulduğum her ipucunun beni cheshire kedisi gibi gülümsettiğini inkar edecek değilim. Kitabın kreması ise 33. ve son bölüm olan Yazarın Ölümü. Kimi numaraların açık edilip, birbiri ardına olası kurguların sıralandığı bu bölümün sonunda yazara hayran oldum, Katakofti'yi sepete koydum. Zihin açıcı, eğlendirici, heveslendiren bir okuma vadeden Kurmaca Alıştırmaları'nın sonunda şunu diyeceğinize eminim: Evet, iyi ki hikaye, sadece bu değil.** Kitapçokseverler'e şiddetle tavsiye.

* Gökdemir İhsan - Kurmaca Alıştırmaları

** Gökdemir İhsan

Ek okumalar:

Kitaptan bir parça

Postmodern Bir Oynaşı - Ali Teoman

Gökdemir İhsan Röportajı

*Biçem Alıştırmaları'nın 2. baskısını ivedilikle ulaştıran Çağın'a ve Kurmaca Alıştırmaları'nı tavsiye eden Şoreş'e teşekkür ederim.

Flaubert'ten Kafka'ya

2010-06-21T21:40:00.003+03:00

Kafka üzerindeki en büyük edebi etki Flaubert etkisidir. Cicili bicili düzyazıdan nefret eden Flaubert, Kafka'nın kullandığı araca getirdiği yaklaşımı alkışlardı mutlaka. Kafka, terimlerini hukuk ve bilim dilinden seçmeyi sever, onlara bir tür alaylı kesinlik verir, yazarın özel duygulanımlarının işe karışmasına izin vermezdi; bu da Flaubert'in benzersiz bir şiirli etki yaratmada kullandığı yöntemin ta kendisiydi.

***

Kafka'nın biçemine dikkat edin. Açık seçikliği, kesin biçimsel vurguları öykünün karabasanı içeriğiyle nasıl da göz alıcı bir karşıtlık içindedir. Bu vurucu, siyah üstüne beyaz öykü şiirsel benzetmelerle süslenmemiştir. Kafka'nın biçeminin berraklığı düş dünyasının karanlık zenginliğiyle karşıtlık içindedir. Karşıtlık ve birliktelik, biçem ve içerik, tavır ve olay örgüsü en kusursuz biçimde birbirine ulanmışlardır. (Dönüşüm için)

Vladimir Nabokov - Edebiyat Dersleri

Çev. Fatih Özgüven - Nihal Akbulut

(Notos Öykü Sayı 12)

Kreması:

Göçebe Bir Hayatın Dağınık Okuması (Hayat Bir Kervansaray)

2010-06-14T19:48:00.002+03:00

Okumak istediğim çok fazla kitap varsa ve ben bir türlü hangisinden başlayacağıma karar veremiyorsam, yaptığım bir şey var: Hepsinin ilk sayfasını okumak. Bu okuma seferinde elimde, Açlık'tan sonra külliyatının büyük bir bölümünü okumaya karar verdiğim Hamsun'un Pan'ı ve Victoria'sı, Sera'nın öve öve bitiremediği Kitap Hırsızı ve çok merak ettiğim Hayat Bir Kervansaray vardı. Bendeki Hamsun serisinin de ilk kitabı olması sebebiyle, ilkin Victoria'yı aldım elime:

Değirmencinin oğlu dolaşıyor, hayaller kuruyordu. Yüzü güneşten, rüzgârdan kararmış, aklında bir sürü düşünce, on dördünde güçlü, gürbüz bir delikanlıydı.

Büyüyünce kibrit işçisi olmak istiyor, bu enfes ve tehlikeli işe girerse kimsenin, elini sıkmaya cesaret edemeyeceğini, çünkü parmaklarının kükürt bulaşığı olacağını düşünüyordu. O zaman bu kokulu meslek şerefine, arkadaşlarından göreceği saygı büyük olacaktı.

Sarmadı. Pan'ı zaten Victoria'dan sonra okumayı düşünüyordum. Hayat Bir Kervansaray'a bakayım bir de:

Önce askerleri gördüm. Annemin karnında buzulların arasında duruyordum, tutunmak istedim, buzu yakaladım, kaydım, aynı yere geldim, duvara vurdum, kimse duymadı.

Askerler şimdiye kadar 90.000 ölü ve daha ölmemiş askerin giydiği kaputlarını çıkardılar. Kaputlar, 90.000 ölü ve daha ölmemiş asker kokuyordu ve asılmıştı bile. "Hamile kadına yer açın!" dedi bir asker. Annemin yanında duran kadının saçları bir gecede ağarmıştı, çünkü erkek kardeşinin öldüğünü duymuştu. Yalnızca tek bir erkek kardeşi ve sevmediği bir kocası vardı. Sonraları bu kadına "Pamuk Teyze" dedim ve bazen, kapıyı açtığımda, "Kız, ben seni ve anneni trendeki askerlere emanet ettiğimde, sen daha annenin karnında küçücük bir boktun," dediğini duyardım.

Söylemeye gerek yok, bu girişten sonra Kitap Hırsızı'nı elime bile almadım. Bir oturuşta Hayat Bir Kervansaray'ın 4'te birini okumuşum, heyecanla önce kitabı hediye eden Çağın'a "kitabın muhteşem olduğunu, Sevgi Özdamar'ın anlatım tarzının beni büyülediğini" söyledim. "Bu kadının yazdığı her şeyi okumak istiyorum," diye ekledim. Bunda, kitabın dönüm noktası olarak gördüğüm iki bölümün payı büyüktü. Biri, trende dedenin sakalının uzayıp halıya dönüştüğü ve Kurtuluş Savaşı'nı -öncesi ve sonrası- anlattığı kısım, diğeri ise ölümün nasıl geldiğini Nine'nin sıralamasından sonra cereyan edenler ve kitapta önemli bir yer tutan dua yinelemelerinin ortaya çıkmasıydı.

(...) Dedemin dokumaya devam ettiği halıya baktılar. Mavi gözlü subay, bir sürü adamla birlikte koşuyordu, aralarında dedem ve kadınlar da vardı, hepsi omuzlarında ağaç dalları taşıyorlardı, halının üstünde bir orman belirdi ve başka ormanlar onu izledi. Güneşe kadar uzanan kıvırcık saçları, zeytin karası gözleri, bütün vücudu titreyen eşkıyalar, dağlardan inip bu mavi gözlü adamın yanına geldiler. O, bir dal aldı ve ıslak toprağın üzerinde kovalara ve gözlerinde iki elmasla yatağının altında yatan sultana karşı bir savaş planı çizdi. Atlar bütün vücutlarıyla dinlediler. Orman sessiz bir dinleyici ve her ağaç gövdesine bu planı dövme gibi kazıdı.

İkinci gün, okudukça tatsızlaştı kitap. İlk gün okuduğum 60 küsur sayfada, anlatımın büyüleyiciliği sadece tek bir yerde bozuluyordu, ama ikinci gün parantezler ve açıklamalarla bölük pörçüktü. Anlatımın farklılığını da kanıksamaya başlayınca, yinelemeler ve kimi detaylar batmaya başladı. Sevgi Özdamar'ın anlatısı bir noktadan sonra "yeni edindiğim batılı gözlerle baktığım, gizemi hiç bitmeyen doğunun motifleriyle süslediğim çocukluğum" şeklinde özetlenebilecek bir havaya büründü. Erken konuştuğuma alabildiğine pişman, bir kenara bıraktım kitabı.

Bir günlük aradan sonra kitaba döndüğümde beklentilerimi azaltmıştım. Dilin kıvraklığına ve imgelerin güzelliğine yeniden kapılmam zor olmadı. Bu arada anlatım toparlanmış, parantezler ve açıklamalar azalmış, mekân yine değişmiş, kahraman büyümüştü. Tüm bunların etkisiyle yeniden ısındım kitaba, hastane kısmına kadar eski sempatimi kazanmıştım.

Emine Sevgi'ye de sadece bu bölümde kızdım. Hastane kısmı ve Almanya'ya gitmeye karar veriş anını o kadar hızlı geçiştirmiş, öyle bir malzemeyi harcamış ve okuru öyle bir zevkten mahrum etmiş ki... Tam kitaba yeniden ısınmışken gelen bu darbe, Middlesex'i okurkenki hislerimi depreştirdi. Okuyanlar bilir, Calliope'nin geçmişinin geçmişi uzatılıp sakız yapılmışken dönüşümü pek hızlı geçiştirilmiş, sabırsızlıkla Middlesex'in nasıl tek yöne kayacağını ve kaydıktan sonrasının anlatılmasını bekleyenlerin hevesi kursağında kalmıştı. Kahramanın hastaneye girişiyle heyecandan ellerini ovuşturmaya başlamış ben de acımasızca kısa tutulmuş bölüm sonrası "noluyo lan" dedim, sonra kitap bitiverdi zaten, ellerim bomboş kaldı.

Sonuç itibariyle Hayat Bir Kervansaray, şahane başladı, dağılarak devam etti, sonradan toparlanıp güzelleşti ve birdenbire bitti. İlk sözümün de kısmen arkasındayım: Bu kadının yazdığı her şeyi değil belki ama, Kervansaray'ın devamı niteliğindeki Haliçli Köprü'sünü kesinlikle okuyacağım.

Gelişigüzel Notlar:

--- Çocukluğun Soğuk Geceleri tadını alanlar varmış, lakin Tezer Özlü ve Emine Sevgi Özdamar'ın perspektifleri birbirinden çok farklı. (Kitabın arka kısmında Bachmann Ödülü Jürisi'nin kitap ve yazar hakkında yorumları var ve duyduk ki Sevgi Özdamar'dan bahsederken imge ve perspektif sözcüklerini kullanmayanları dövüyorlarmış. İmgeyi yazıda bir kere zikretmeyi başarmıştım da perspektif ancak buradan girebildi, ucuz kurtuldum.) Okuyacaksanız kesinlikle böyle bir beklentiniz olmasın.

--- Jüri üyelerinden birine Teneke Trampet'i anımsatmış Hayat Bir Kervansaray. Sanırım sorunlu çocuk anlatıcıları içeren tüm kitapların kaderi bu. Hayat Bir Kervansaray'da masumiyete sürekli vurgu yapılması bile bu seçeneği eliyor aslında. Zaten Oscar, adamı kitap sayfalarından bile huzursuz edip korkuturken, Sevgi sadece hüzünlendiriyor.

--- Son benzetme Tristram Shandy. Kitabı bir türlü bitiremediğimden yorum yok. Belki daha sonra.

--- Peki, ben kime benzettim? Okurken kimi yerlerde aklıma Oscar geldi, dedim ya sorunlu çocuk anlatıcıları içeren tüm kitapların kaderi, diye, ondan. Bazı yerlerde Salman Rushdie'yi andım, bazense bırakıp Binbir Gece Masalları okuyasım geldi. Ama aslında kimselere benzetemedim. O yüzden de neredeyse tüm okuma boyunca, Özdamar'ın özgün ve çarpıcı tarzını kıskanıp tırnaklarımı yedim.

Gönül Ki Yetişmekte*

2010-05-08T15:43:00.003+03:00

Duygusal Eğitim'i iyi yapan, kitaptan taşan gerçekçilik. Tanıtım yazısını okuyup "ömür boyu sürecek aşk" ibaresine kapılmayın, "umutsuz bir aşka tutulmuş, beklenmedik bir anda servete konarak durumu lehine çevirebilecek gencin sosyete maceraları" gözüyle de bakmayın kitaba. Zira Frederic, o her şeyin üstesinden gelen, büyük hayal kırıklıklarını bir gecede atlatan, amacına yoğunlaşıp kalan her şeyi unutabilen süper roman kahramanlarından değil. Hayatının odağına bir şey koyamayan, Arnoux'ya beslediği aşkı bile, bu yüzden de hep tökezleyen, senin benim gibi biri.

Yine tanıtım yazısını okuyup, Savaş ve Barış gibi bir şey okuyacağınızı da sanmayın. Bu kitaptaki 48 olayları gerçekten fonda kalıyor, oldukça silik bir fon hem de bu. Philippe Desan, sonsözde bunun "öykünün meşruluğunu kanıtlayabilmek için kurmacayı yüceltmek" amacıyla yapıldığını söylemiş. "Bazı durumlar vardır, hiç de zalim olmayan bir kişioğlu öbür insanlardan öylesine ayrılmış kopmuştur ki insan soyunun yok edilişini tek kılı bile oynamadan seyreder." Zaten şu sözleri sarf edebilmiş, amaçsız, uyuşuk ve güçsüz bir başkaraktere sahip romanın sayfalarından devrim ateşi yükselmesini beklemek saçma olurdu.

“Duygusal Eğitim, benim için hayatımda ancak iki-üç dostumun yakınlığıyla karşılaştırabileceğim derecede değerli bir kitap olmuştur; nerede, ne zaman sayfalarını çevirecek olsam, hep şaşkınlığa kapılır, teslim oluverir, hikâyeye kapılır giderim ve kendimi hep Flaubert’in manevi oğluymuşum gibi hissetmişimdir –zayıf ve beceriksiz oğlu.”

Franz Kafka Felice’e yazdığı bir mektuptan, 15 Kasım 1915, gece yarısı

Devamlılık eksikliklerine ve birden beliren yan karakterlerin yol açtığı karmaşaya rağmen, Frederic Moreau'nun başı boş, alabildiğine amaçsız ve beceriksizce geçirdiği yaşamını okumayı çok sevdim. Hatta alıntılamak için kitabı karıştırırken birkaç sayfa okuduğumu ve hikayeye yeniden kapıldığımı fark ettim. Tanıtım yazısını okurken Kafka'nın, bir Fransız Klasiği için böyle laflar etmesini yadırgamıştım ama haklıymış. Darısı Kayıp Zamanın İzinde'nin başına.

* Adam Yayınları'ndan çıkan Cemal Süreya çevirisinin başlığı. Başarılı bir başlık olsa da, Duygusal Eğitim olarak değiştirilmesinin daha iyi olduğu kanısındayım. Zira ben, sittin sene, Gönül Ki Yetişmekte başlıklı bir kitabı alıp okumazdım.

Yoktur umut ve çalışmak gerekir*

2010-05-02T17:29:00.003+03:00

Çağın'a, teşekkürlerimle

Bazıları hep konuşmak ister. Ama ben onların istediği gibi konuşamam. Davranışlar, tasarlanmış jestler, duruşlarla, araya birkaç kötü kurulmuş cümle katarak derdimi anlatmak, belki de dünyayı ve yaşamayı çok önemsemek demek. Kim bilir? Ama böyle yapınca insan hep bir şeyler kaybediyor. Biliyorum. Konuşmayanların, bilerek kaybetmek istedikleri için konuşmadıklarını da düşündüğüm olur.

Mehmet Günsür - İçeriye Bakan Kim

Okuma alışkanlıklarımı analiz edersem, roman okurluğundan pekiyi, öykü okurluğundan geçer not alırım. (söylemeye gerek yok, şiirden kesinlikle sınıfta kalırım :) ) Bu durum akla, Tomris Uyar'ın şu sözünü getirebilir : " Okur, kalın bir romanı rahatça okuyabiliyor da -ne tuhaf- üç beş sayfalık bir öyküde zorlanıyor. Çünkü onun için önemli olan konu ve olay, edebiyatla doğrudan ilişkisi olmayan öğeler. Romancının kendisine yol göstermesini bekliyor, ya da kendisiyle benzer sıkıntıları yaşamış roman kişisiyle özdeşleşme hevesinde. Üç yüz sayfalık romanın en az bir bölümünü beğenebiliyor böylelikle, ama kendisinden yoğun bir edebiyat birikimi bekleyen kısa öyküde yoruluyor." Ama durum öyle değil. Kimilerine saçma gelebilecek "öykü okuma adabı" düşüncem yüzünden hep.
Öyküyü, bütünlük oluşturan diğerleriyle beraber kitabından okumanın alınan hazzı artıracağını düşünürüm. Bu yüzden de "yeni yazarlar keşfederim" düşüncesiyle aldığım antolojiler durur bir köşede, başka kitaplarını okuyarak keşfettiğim yeni yazarların öykülerine bir göz atmak için kullanırım sadece. Öyküleri kitaptaki sırayı değiştirerek de okuyamam, buna kalkıştığım anda kendi ellerimle okuma zevkimi baltalıyormuşum gibi gelir. Sonra bazı yazarlara, hangi yapıtıyla başlarsam daha iyi olur sorunu var. Mesela Edgü'nün Doğu Öyküleri'ni aldım, Edgü'yü seven ve görüşlerine güvendiğim arkadaşım "Edgü'ye Bir Gemide ile başlarsan daha iyi olur," deyince kaldı Doğu Öyküleri bir kenarda. Bunları içimi rahatlatmak için söylüyorum aslında, çok iyi bir öykü kitabı okuduktan sonra gelen pişmanlığı azaltmak için. En son Suzan Defter'i okurken "daha çok öykü okumalıyım" düşüncesine kapılmıştım, ve evet, geçen 3.5 ayda hiç öykü okumamışım. Günah çıkarma nesnesine gelince, Ferit Edgü'nün "... öykülerinin gerçek kişilerden, olaylardan yola çıkıp onları geçmişten bugüne (yazılan öyküye) taşımadaki başarısını günümüz öykücülerinden pek azında görüyoruz," sözleriyle övdüğü Mehmet Günsür'ün, Semih Gümüş'ün hakkında "1980'den sonra yayımlanmış en iyi öykü kitaplarındandır," dediği "İçeriye Bakan Kim?" adlı kitabı.

Ferit Edgü, İçeriye Bakan Kim'in Sait Faik Öykü Ödülü'nü kazanmasının ardından yazdığı yazıda "Ben, onun öykülerinde, söylemeden söylediği şeyleri seviyorum. Yalnızlık sözcüğünü kullanmadan anlattığı yalnızlıkları; hüzün sözcüğünü kullanmadan, dile getirdiği hüznü; yenilmişlik sözcüğünü kullanmadan anlattığı yenilmişlikleri; umut sözcüğünü anmadan bir daha tutunmak isteyişleri dile getirişini seviyorum," der. Tomris Uyar'ın "Hemingway'in dediği gibi öyküde buzdağı tekniği diye bir şey vardır. Yani söylediğiniz, asıl öykünün, bütün alt kaynamaların sadece görünen kısmıdır. Ayrıntıları iyi seçerseniz altta kalan kısım okuyucunun yorumlayabileceği bir şey olur. Bu sebeple ayrıntılar çok dikkatli seçilmeli. Ayrıntılar bir ulusun tarihini, bir kişinin geçmişini ortaya çıkarabilir," sözlerine koşuttur bu övgü. Günsür'ün anlatıcıları her şeyi anlatmaz, sözlerini tamamlasın diye bazen bir yazara sığınır, Stinea'da bir resmin içinde kaybolup giderken'de beliren Yourcenar gibi, ya da sık sık alıntıladığı Cendrars gibi. Alıntılarla yarı düşsel boyuta taşınır öyküler, derinleşir. "Epigraf yazının esrarını öldürür" diyenlere inat Hırça mapası, epigrafıyla bütünleşir, onunla daha da güzelleşir.

Günsür'ün öyküleri, "öykü okuma adabı" düşüncemi haklı çıkaracak ölçüde birbirini tamamlayıcıdır. Anlatımın otobiyografikliğinden de kaynaklanır bu. Aynen- nur'la tanışmasını okursunuz bir öyküsünde, bir diğerinde onu içen anlatıcının dikkatli bakışları vardır. Bir öyküsünde bahçe katına taşınacağından bahseder, başka bir öyküsü o bahçe katında geçer. Bu tip hoş ayrıntılar olarak görünen şeylerden öte, bütüne bakınca Günsür'ün derdini / hüznünü / umutsuzluğunu / yalnızlığını / baba özlemini hikâyelerine parça parça serpiştirdiği görülür.

"Yalnızca en iyi bildiğinizi yapın. Elinizdekini, kafanızdakini çok iyi tanıyın. Araya, kesin olmayan, hâkim olmadığınız hiçbir şey sokmayın. Resimde de, hayatta da," diye öğüt verir öğrencisine, Muazzez öldükten sonra'nın her şeyi aynı anda bırakan kahramanı. Caique hikayesinin yazmak için çok küçük bir yaşamı seçen karakteriyse "Kendim için yazmak istiyordum. Hatırlamak için. Ya da bazı şeyleri kayda geçirmek için." der. Günsür de, yazdıklarını başlangıçta sadece eşe dosta dağıtır. Zamanla bu tutumundan vazgeçer. "En iyi bildiğini yapma" öğüdünü tuttuğunun kanıtıysa, geride bıraktığı damıtılmış ayrıntılarla bezeli, ressam kimliğinin izlerini taşıyan yaratıcı betimlemelerle dolu, özenli bir dille çattığı, alabildiğine yoğun bir avuç hikâyesi.

"Biliyor musun... Sen de yakınlığın getirdiği riskten korkanlardansın. Yoksa ben mi korkutuyorum hepinizi?" diyen, içmeyi seven, kadınlara düşkün karakterleriyle yer yer Carver'ı, diyaloglarıyla Hemingway'i, deniz tutkusuyla Sait Faik'i anımsattı bana Günsür. Suzan Defter'i okurken sarsılmıştım, ama İçeriye Bakan Kim?'i, özellikle Caique, Stinea'da bir resmin içinde kaybolup giderken, Hırça mapası, Kış ve Öfke'yi okurken büyülendim. Özetle, iyi öykü okumayı özleyenlere tavsiyemdir.

(Gerekli açıklama: Mehmet Günsür'ün yayımlanmış 2 kitabı var. Biri Caique, diğeri İçeriye Bakan Kim. İçeriye Bakan Kim, Adam Yayınları ve Can Yayınları olmak üzere 2 yayınevinden çıkmış. Caique, Mehmet Günsür'ün 9 öykü barındıran ilk hikaye kitabı. İçeriye Bakan Kim?(Adam Yayınları basımı), ise Caique kitabına 4 öykü eklenmesiyle oluşmuş. Can Yayınları'ndan Bütün Öyküleri alt başlığıyla çıkan İçeriye Bakan Kim?deyse ek olarak 5 öykü daha ve "Mehmet Günsür İçin" başlığıyla, 5 yazarın Mehmet Günsür'e ağıt ve güzellemesi var. Yani Can Yayınları basımını tercih edin.)

*Blaise Cendrars

boşluk doldurma

2010-03-16T19:02:00.001+02:00

Okumaya niyet ettiğim binlerce kitaptan oluşan kitaplığım, okuyabileceğimden on kat hızla büyüyor. Onu, içinde her şeyi bulabileceğim bir evren gibi görmeye çalıştım. Ama bu evren baş döndüren bir genleşmeye kapıldı. Dur durak bilmiyor, büyümesini kendi etimde hissediyorum. İçine yerleştirdiğim her yeni cilt küçük bir kozmik felaketin başlangıcı oluyor. Bu felaket, cildin diğerlerinin arasında görünüşte bir sıraya girmesiyle, geçici olarak kaybolmasıyla duruluyor ancak.

Elias Canetti

Sıkıcı Başkaraktere Sahip Romanlardaki İlahi Adalet Kavramı Ya Da Dickens'tan Nasıl Nefret Ettim?

2010-02-13T18:06:00.004+02:00

Kasvetli Ev - Charles Dickens

Her şey, Lost izlerken Desmond Hume'un okumaya kıyamadığı Our Mutual Friend'i görmemle başladı. Okuma tarihimin 2. bölümünü yazabilseydim Dickens'ı Desmond kadar olmasa da (Desmond, Our Mutual Friend'in ölmeden önce okumak istediği son şey olduğunu söyler) sevdiğimi söylerdim. Aslında hala Desmondvari bir şeyler söyleyebilirim:

- Bir saatin kaldı, öleceksin. Ne verelim?

- Bana, bana Kasvetli Ev'imi getirin.

- ??

- Kasvetli Ev'le bir saat, sonsuzluk gibidir.

- Okumaya başlamanızla kafanızı kaldırıp etrafa baktığınız an arasında saatlerin oynadığı kitapların antitezidir Kasvetli Ev, okurken zamanın nasıl akmadığını anlayamazsınız.

- Çünkü...

1) Kasvetli Ev, Fanny Price'dan sonra İngiliz Edebiyatı Tarihi'ndeki en sıkıcı başkarakterini barındırır : Esther Summerson. Faziletli, güler yüzlü, iyi niyetli, fedakar, herkes tarafından sevilen, çiçek hastalığından sonra güzelliğini kaybetse de aşıklarını kaybetmeyen, iyi niyetli, fedakar, aa ben bunları söylemişim, bir de diğer roman karakterlerimiz söylesin. Ada, başla:

- Bizim biricik Dame Durden'ımız, biz sensiz ne yaparız.

Rick, sıra sende:

- Çok tatlı, akıllı, sakin, mukaddes bir kızsın.

John Jarndyce sen de söyle:

- Esther'imin kıymetinin tek atomunun bile heba edilmemesine kararlıyım.

Caddy, Jo, Charley, Guppy, Woodcourt, tuğlacı kadınlar, hep beraber :

- Esther, sen bizim her şeyimizsin. (x 333)

2) Kasvetli Ev merak uyandırmaz, normal zekaya sahip biri ilk cildi yarılamadan Esther'in hikayesini tahmin edebilir. Esther'in annesi ... .... der mesela, babasını da bu bilgiye ulaştıktan birkaç saniye sonra keşfeder.(ya da önce, ilk cildi okuyalı iki hafta oldu sanırım) Bu noktadan sonra merakla beklenebilecek tek şey, bu karakterlerin yüzleşme anıdır. Peki, beklediğiniz bu anda neler olur, bakalım :

- Suçlu görünen karakterin hiçbir şeyden haberdar olmadığı anlaşılır ama alabildiğine pişmandır elbette. Nedamet getirir.

- Suçu olmayan karakterse, yüce gönüllük göstererek bunu engellemeye çalışır.

- Bu iki karakter sarılıp ağlaşırlar.

- Pişman olan karakter, affeden karakterden bir şeyler rica eder. O da yapacağını söyler.

- Ağlaşırlar, sarılırlar.

- Herkes yoluna gider.

Yüzleşme elbette beklenileni veremez. Bir kere diyalog namına bir şey yoktur. Her şeyi Esther'in ağzından dinlediğimizden, "Bana sarıldı ve bilmediğini söyledi. Ben de ağladım ve önemli değil dedim. İkimiz de gözyaşlarına boğulduk." haricinde bir şey görmek imkansızdır. Üstelik büyük acı ve şok yaşaması gereken Esther, Esther'le tanışma mutluluğuna eren tüm karakterlerin öve öve bitiremediği özelliklerinden olsa gerek bir gece ağladıktan sonra önce anahtarlarını şakırdatarak Dame Durden'lığını yapar, sonra dün verdiği sözleri uygulamak için harekete geçer. Tanrı herkese Esther gibi olabilme becerisi versin, amin!

3) Kasvetli Ev'de zırt pırt yeni bir karakter ortaya çıkar. Karakter bolluğu Dickens'ın da kafasını karıştırmış olsa gerek, bazıları beklenmedikleri yerlerde yeniden ve yeniden boy gösterirler. Bunun "ben bir gösterimlik karakter yaratmam" olayı mı ya da "bakın şimdi, siz bunu ve bunu gördünüz ama bunların anne-oğul ya da kardeş olduklarını tahmin edebilir miydiniz? Yaa, ben adamı böyle şaşırtırım işte." düşüncesinden mi kaynaklandığını bilemiyorum haliyle. Ama Dickens'ın en beğenilen yönünün karakter yaratmaktaki becerisi olduğunu hesaba katılırsa, "o kadar yarattım, bari bir yere bağlayayım" diye düşündüğünü zannediyorum. Ha bağlamış da ne olmuşa cevabım "koca bir hiç", o ayrı.

4) Melek karakterli Esther'i ola ki benimsediniz, size Kasvetli Ev'in Sırlar Dünyası'nı aratmadığını da söylemeliyim: İçten yanma (iyi buluş), kitabın en elle tutulur karakterinin Esther kadar iyi olmadığı için zınk diye öldürülmesi (neden, neden), bunun altından da acayip bir hikaye çıkması (vay anasını) ve tüm günahkarların cezasını bir şekilde çekmesi (ilahi adalet).

Bu yazının birçok yerinde "neden okudun/devam ettin" sorusu sorulabilir aslında, ben de her aranın ardından kitaba döndüğümde bu soruyu sordum kendime. Çok mantıklı cevaplar veremeyeceğim aslında, başlamamda geçmişe duyulan özlem ağır bassa da, devam etmemdeki en büyük neden "eninde sonunda okurum ben bunu, başlamışken yarım kalmasın" düşüncesiydi sanırım. Bir de Kasvetli Ev'in en iyi Dickens romanı ilan edilmesi olayı var tabii. Ve Ünal Aytür'ün giriş boyunca zikrettikleri : En bol karakterli Dickens romanı, tüm karakterlerin bir araya geldiği muhteşem final vs vs ( İki cilt arasında şehir değiştirdiğimden alıntılamıyorum) Yeri gelmişken bu kitabı okumaya niyetiniz varsa direk ilk bölümden başlayın, çoğu olayın açıklandığı Ünal Aytür kısmı, kalan 900 küsur sayfa için hevesinizi kırabilir.

Kasvetli Ev'le ilgili sevdiğim tek şey, canımız ciğerimiz Dana Scully'miz olan Gillian Anderson'ın Lady Dedlock rolünü oynadığı 15 bölümlük BBC uyarlaması. Şimdilik uyarlamanın, dönemin atmosferini Dickens'ın tasvirlerinden bile iyi yansıttığını ve izlediğim 5 bölüm itibariyle çok yerinde değişiklikler yaptığını söylemekle yetineyim. Hala okumaya niyetli olanlara da önce uyarlamayı izlemelerini öneririm.

Sympathy For The Devil*

2009-12-31T03:42:00.003+02:00

Sonra ağırlıklarını iyice vurgulamak için sözcüklerin üzerine basarak:

"Patriarşiye Gölleri'nde dün Şeytan'a rastladınız" dedi.

Öyle bir kitap düşünün ki içinde hem sihirli bir şekilde cezalandırılan elit bir kesim olsun hem de büyük bir aşkın kahramanları, hem Şeytan ve 3 yardımcısı hem de İsa ile Pontius Pilatus. Bunlar muhteşem sayılabilecek (sayılabilecek, çünkü ikinci kesimde yer yer aksamalar var) bir kurguyla bir araya gelsin ve o kadar güzel anlatılsın ki her şey gözünüzün önünde cereyan ediversin. Adı da Usta ile Margarita olsun.

Başlangıçta nadir keşiflerimden sansam da, Usta ile Margarita, 20.yy'ın en önemli romanlarından biriymiş aslında ve üzerine şarkı* yazılacak kadar da popülermiş. Uzun yıllar boyunca basılamadığı - yazarı Bulgakov, yıllarca üzerinde çalıştığı eserinin basıldığını göremeden ölmüş - dikkat çekici konusu ve akıcı anlatımı düşünülürse neden popüler olduğunu anlamak güç değil.

Bana kitabı sevdiren unsurlardan biri, önsöz vs okumayı sevmememe rağmen ( İki nedenden: Biri Mina Urgan'ın Sineklerin Tanrısı önsözünde yaptığı gibi bir şeyle karşılaşmak, diğeriyse özellikle çok uzun önsöz/giriş/bilgilerin beni kitabın kalanını okumaktan soğutması. (bkz: Kasvetli Ev) ) bu kitabın uzun sayılabilecek "Mihail Bulgakov ve Usta ile Margarita" kısmı. Yazarın hayatındaki kimi detayların bilinmesi, Usta ile Margarita'nın anlaşılmasını kolaylaştırdığı gibi güzelleştiriyor da. Sevdiğim diğer bir nokta Usta'nın, İsa ve Pontius Pilatus üzerine yazdığı romandan bazı bölümlerin de kitabın içinde yer alması. (kısa bir roman içinde roman uygulaması ama yine de hoşuma gitti.) En sevdiğim yansa sunduğu hat safhadaki detay zenginliği, öyle ki okurken film izliyormuşum gibi bir hava oluştu ve kitabı bir türlü elimden bırakamadım.

Ama yukarıda söylediğim her şeye rağmen Usta ile Margarita'ya başyapıt diyemem. Eğer Bulgakov, Usta'nın romanına gösterdiği ihtimamın yarısını, kitabın ikinci kısmına gösterseydi derdim. Kitabın ikinci yarısında kurgu bayağı dağılıyor, ayrıntılar çoğalıyor, bağlantılar azalıyor ve "Keşke Bulgakov biraz daha yaşasaymış da şunu biraz toparlasaymış." dedirtiyor. Yine de Usta ile Margarita çok, çok iyi bir kitap, uyku tutmayan uzun bir kış gecesinde bir solukta okumalık. Girişten ufak bir alıntıyla bitirelim:

Gogol geleneği iki yanlıdır, biri Palto adlı öykünün Gogol'ü, öbürü ise Burun adlı öykünün Gogol'ü. V. Kaverin, insanın Bulgakov'da her an, Gogol'ün Burun'unun ortaya çıkıvermesini beklediğini söylüyor... "Bu dünyada olup bitenler bazen ne kadar saçma oluyor. Şunu, bunu, bir başka olayı insan kabul edebilir elbette. Hatta en akla gelmeyeni bile... Hem sonra saçmalığın bulunmadığı bir yer var mı? Ne denirse densin bu tür olaylarla karşılaşılabilir. Seyrek de olsa karşılaşılabilir."

Usta ile Margarita'nın, özellikle Şeytan'ın elini kolunu sallayarak Moskova'da dolaştığı bölümlerini okurken insan, Burun'un son sözünden alınan bu satırları hatırlıyor."

Sergey Yermolinski

Hayalgücü

2009-12-28T01:17:00.002+02:00

Hayırseverliği ülkesi sınırlarının ötesine uzanan bir imparatoriçenin yönettiği ve her daim yeşillikler içinde bir krallıktır. Bir keresinde en büyük kızı Hikâye Prensesi, İnsan Krallığı'na bir görev için gönderilmişti. Burada kendisini karşılayan bilgiç gardiyanlar prensesin içeri girmesini yasaklamışlar ve ona, kuzeni Madam Moda'nın prensesi yaşlı bir hizmetçiden başka bir şey olmamakla suçladığını söylemişlerdi. İmparatoriçe'nin tavsiyelerine uyan Prenses gardiyanların uyumalarını beklemiş ve sonunda, İnsan Krallığı'ndaki çocukların yardımıyla içeri alınmayı başarmıştı.

Hayalgücü'ne giden ziyaretçilerin, annesinin krallığına kabul edilmeden önce Prenses'e hürmetlerini sunmaları tavsiye edilir.*

(Wilhelm Hauff, Marchenalmanach, Stutgart, 1826)

*Hayali Yerler Sözlüğü

Cehennem, ben

2009-12-25T02:47:00.002+02:00

--Spoiler barındırabilir!--

"İbi bir barda arkadaşlarıyla oturuyor, karısı atölyesinde sadece erkek modellerin resmini yapıyor, Jörgen Hofmeester salonda oturmuş küçük kızının hastalığı ile ilgili bilgilendirme kitapçığında okuduklarının altını çiziyor, Tirza ise yatak odasında çellosunun yanında üstün zekalı olarak açlıktan ölüyordu.

Yeni milenyumun başlangıcında Hofmeester ailesi hayatını işte böyle sürdürüyordu."

Tirza - Arnon Grunberg

Aslında kitap oldukça sade ve olaysız bir biçimde açılıyor. Kızının büyük mezuniyet partisi için suşi ve saşimi yapan Jörgen, pirinç topaklarını sıkarken partide nasıl ömrünü harcamamış görüntüsü vereceğini düşünür. Yapacağı servislerle konuklarını aç bırakmayacak, Afrika yolcusu kızının seyahati hakkında bilgi verecek, yalnızlara arkadaşlık olacak, dans edecek ve bunları öyle bir şekilde yapacaktır ki kimse kendisinde kusur bulamayacaktır. Hatta kızının gitmesiyle iyice boşalacak olan, kendisi için kimliği yerine geçen evini satıp yıllar önce yarım bıraktığı edebi çalışmalarına dönmek için Doğu Avrupa'ya taşınmayı bile aklından geçirir. O kusursuz suşinin peşindeyken ve kendini bekleyen değişim için korkuya kapılmamaya karar vermişken, mutfağa varlığına hala alışmadığı karısı girer ve Jörgen'in saplantıları, korkuları, kontrol altına almakta zorlandığı şiddeti ortaya çıkar.

Arka kapağı okuyunca her şey bir anda olup bitmiş izlenimine kapılmak mümkün. Aslında işler hiç de öyle değil. Elimizin altında sayfa sayfa tanıdığımız bir karakter var. Jörgen basitçe , küçük kızı Tirza'ya saplantılı, onun için yaşayan, Tirza'nın her şeyi yapabileceğine ve ne nefret ettiği karısına ne onu hayal kırıklığına uğratan büyük kızı İbi'ye benzediğine inanan biri olarak tanımlanabilir. Bir editördür, ancak hiçbir yazar keşfedememiş, getirdiği tüm yazarlar yayınevini zarara uğratmış, yaş haddinden dolayı işten çıkarılamadığı için yapılan "işe gelme, paranı al" teklifini kabul edip her gün havaalanına giderek tanımadığı yolculara el sallayan biridir Jörgen. Geçmişini düşündüğü zaman aklına ödeme günleri gelir, paraya önem vermesi özgürlüğün ancak zenginlerin tekelinde olduğuna inandığı ve kızlarına, özellikle Tirza'ya bu imkanı sunmak içindir. Tirza'yı kendisinin olamadığı her şey yapmak ister, genç yaşta nihilizmin özünü alsın da sonradan yaşamasın diye her gece Rus Edebiyatından eserler okur Tirza'ya, çello, yüzme kurslarına götürür. Tirza her şeyde başarılıdır, çünkü o bir güneş kraliçesidir. Ama bir gün Tirza, hayatının kontrolünü eline almak için bir girişimde bulunur, yemek yememeye başlar. Jörgen, karısının suçlamaları ve psikiyatrın hastalığı tanımıyla (orta sınıf hastalığı) Tirza'sının hayatında oynadığı rolden vazgeçmek zorunda kalır.

"İnsanlar hayatlarından bir hikaye oluşturuyorlar. Düzeni bu şekilde kuruyorlar. Hikaye düzeni kurmaya yarıyor. Benim oluşturduğum hikaye ise kontrolümden çıkmış bulunuyor."

Biz tüm olanları, hiçbir şeyi unutamadığı için tarih eğitimini yarım bırakan Jörgen'in, kendi geçmişinde bir kör gibi sağa sola dokunuşlarıyla öğreniriz. Bu dokunuşlar, ne kronolojiktir ne önem sırasına göre sıralanmıştır. Bu da her sayfayla açılacak başka yönlerin, kimi zaman da büyük sürprizlerin habercisi sayılabilir. Ki bana göre kitabı başarılı yapan özellik de bu: Her sayfayla derinleşen, farklılaşan, heyecanlandıran ve şaşırtan bir hikaye örgüsüne sahip olması. Sevdiğim diğer bir yansa Jörgen'in farklılaştırılmaya çalışılmaması. Jörgen, kitabın sonunda hala kendisinin yapamadığı şeyleri başkasından beklemekten sıkılmaz. Giderayak Kaisa'ya, kendisine nasıl ölüneceğini göstermesi için döneceğinin sözünü verir. Ve tüm olanlardan sonra hala her şeyi başkaları için yapmaya devam eder. Tek isteğini gerçekleştirmek için düştüğü çöl yollarında tutar bir çocuk fahişeyle arkadaşlık eder, gerekçesi basittir: İnsanlar kaybolmadan önce arkadaşlığa gereksinim duyarlar. Oysa Jörgen'in Kaisa'yla arkadaşlığı, korkmayan, sürekli gülümseyen, sadece terk edilme arefesinde kendisine " Do you want a company sir?" diye soracak kadar anlaşabildiği birine kendini anlatmaktan ibarettir. Son bölümle Jörgen'i artık tanır, sırlarına şahit olur, ona acımakla kızmak arasında gidip gelir okur. Kitapla ilgili tek şikayetim de bu aslında, hayal gücüne gereken yeri bırakmayan, fazlasıyla açıklayıcı ve gereksizce uzun üçüncü bölüm. Dikkatli bir okurun, üçüncü bölümdeki sürprizi çok önceden tahmin edebileceğini düşünüyorum. Ve bu açıklamaya atfedilen öneme kızıyorum bu yüzden. Ve üçüncü bölüm boyunca Jörgen'in kendini anlamayan birine anlatmasından mütevellit anılarının seyrinin değiştirilmesine de kızgınım. Kimi iğrenç küçük ayrıntılar, tüm erkekler iğrençtir düsturunun ispatı için miydi, yoksa bizi anlamayan ama dinleyen birine ne kadar açılabilirizin göstergesi olması için miydi bilmiyorum. Bana gereksiz ve üçüncü bölümdeki bazı ayrıntılarla birlikte kör kör parmağım gözüme gibi geldi.

Kısaca Tirza, okunası bir kitap. Arka kapak yazısı ilginizi çektiyse okumanızı öneririm ki bu konularda çok fazla şikayet eden ben bile, arka kapak yazısına bakarak listeme aldığım bu kitaptan beklediğimi aldım. Bu kitabın ikinci baskıya gitmesini çok istiyorum, o iğrenç kapağın değişmesi için tek yol bu çünkü. O yüzden alın, okuyun, Jörgen'i tanıyın.

Personal Bestseller #1*

2009-12-16T23:31:00.023+02:00

"Gelgelelim kendimi her zamankinden dengesiz, her zamankinden de hasta duyuyorum, yazmaya başlarsam tedavinin kötü etkisinden daha kolaylıkla arınacağıma inanıyorum; acısı dinmiş bir geçmişe yeniden önem kazandırmanın ve yüreğime dehşet saçan bugünden kurtulmanın en iyi yolu bu."

Zeno'nun Bilinci

Benim değil, Joyce'un favorilerinden Svevo. (Ve tabii Tezer'in) İlgisizliğe küsüp yazmayı bırakmışken Joyce sayesinde sahalara bomba gibi bir dönüş yapmış ve çoğu kişiye Woody Allen karakterlerini, bana ek olarak kimi Roth karakterlerini çağrıştıran Zeno'yu yaratmış. İyi de yapmış.

Zeno görebileceğiniz en canlı ve ilginç karakterlerden biri. Girişi takip eden Sigara Tiryakiliği bölümünde, sürekli tarihler belirlemesine, tasarıları sonunda kliniğe bile yatmaya karar vermesine karşın (bir gececik bile kalamaz orada) bir türlü sigarayı bırakamayışıyla, burada sayamayacağım çok sayıda şeyi planlayıp planlayıp bir türlü harekete geçemeyen bendenizi saniyesinde bağladı kendisine.
Babamın Ölümü ve Evliliğimin Öyküsü, eğlenceyi ve heyecanımı arttırdı. Özellikle Evliliğimin Öyküsü'nde sevdiği güzel Ada'yla değil, şaşı olan kardeşi Augusta'yla evlenme zorunda kalan Zeno (ki bu arada bir düzine macera geçirir) Alıklar Birliği ve Portnoy'un Feryadı'nı okurken olduğu kadar eğlendirdi beni. Her kitabın bir doruk noktası var elbette, bu bölümden sonra gelen iki uzun bölüm, ilk bölümler kadar eğlenceli ve ilginç değildi, hatta hoş anıları paylaşmadığı Ada'nın kocası Guido'yla iş ortaklığını anlattığı sayfalarda yer yer çok sıkıldığımı ve esnediğimi belirtmeliyim. Neyse ki sonu, ilk bölümlere yakışan eğlenceli bir hava içinde küçük bir sürprizle bağlandı da Joyce'un zevklerine inancımı kaybetmedim.

Zeno'nun Bilinci, okuduğum ilk Svevo kitabı değil. Zeno'dan bir gece evvel Kötü Bir Şaka adlı novellayı okumuştum ve tadı damağımda kalmıştı. Kötü Bir Şaka'nın başkahramanı Mario Samigli ve yaşadıkları kimi yönlerden Zeno'yu çağrıştırsa da, Mario daha çok otobiyografik bir karakter ve kurduğu hayallerle gerçekte olanlar kıyaslanınca Svevo'ya ve yazmadan harcadığı yıllara üzülmemek elde değil.

"Çünkü insanın üne kavuşması, yalnızca ünü hak etmesiyle olmaz. Tembel okur yığınlarının, önce, onların okuyacakları kitapları seçen bir ya da birden üstün beyinden etkilenmesi gerekir. Saçma gibi geliyor insana, ama başka yolu da yok bunun."

Mario'yu ve duruma cuk oturan fabllarını, Zeno'yu ve talihsizliklerini sevsem de Svevo aşırı hayranlık duyduğum, kalan her satırını okumalıyım dediğim yazarlardan olmadı. Bu tarzın en yeni kuşağından ziyadesiyle şey okuduğumdan sanırım. Ama bir yandan geçen yılları hesaba katarsak (Zeno'nun Bilinci 86 yıl önce, 1923'te yayımlanmış) Svevo'ya olağanüstü etiketi yapıştırılmasına hak vermek lazım. Yine de yazarın dilimize çevrilen diğer kitabı Senilita'yı, Zeno'ya ve Mario'ya olan tüm sempatime rağmen, Svevo'nun başyapıtı sayılsa da, aşırı sevmediğim bir yazarın başyapıtını okuma düşüncesinin saatler boyu tüm ağırlığıyla üzerime çökmesinden korktuğumdan okumayı düşünmüyorum.

Toptopor*

2009-12-11T23:12:00.003+02:00

Yılın en kötülerini seçerken zorlanmadım, bunda listemde o isimleri gördüğüm anda yaşadığım sıkıntılı okuma sürecini sanki dünmüşçesine hatırlamamın rolü büyük. İyiler söz konusu olduğunda seçmek daha zor, neticede okuduğum kitaplar arasında sevdiklerim sevmediklerimden hep daha fazla, öbür türlüsü tercih edilen bir şey olmazdı zaten. Zorlanarak da olsa 5 kitabı belirleyebildim. (Aslında yalan, dördünü çok kolay seçtim, sadece biri bayağı mücadele etmek zorunda kaldı o yer için.)

5) Rüzgarın Gölgesi

Burada da yazmışım zamanında "bu sene okuduğum en iyi beş roman arasına alırım" diye, nedenleriyle. Tüm övgüleri hak eden muhteşem bir kurgu, tek falsosu çevirisi.

4) Sonsuz Aşk

Bence en iyi McEwan romanı. Muhteşem bir girişin ardından sizi sarıp sarmalayan olay örgüsü McEwan'ın ustaca betimlemeleri ve anlatımın yoğunluğuyla harmanlanınca ortaya usta işi bu roman çıkmış. Üşenip bloga yazmamışım zamanında, çok sevdiğim bazı kitapları kendime saklama isteğinden mi yoksa sadece tembellikten mi, bilmiyorum.

3) Büyük Defter

Aslında bir üçlemenin ilk kitabı olmasına rağmen diğerlerinden bahsetmeyişim Büyük Defter'in sarsıcı etkisinin onlar (Kanıt ve Üçüncü Yalan) hesaba katılınca azalmasından. Bu kitap bu sene okuduğum şeyler arasında her şeyiyle en farklı olandı ki bloga dönüşü de, Büyük Defter'in büyüklüğünün hakkını veremeyen bir yazıyla yapmıştım. Helikopter yeniden bassın da herkes okuyabilsin isterim.

2) Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın

Geçen sene 31 Aralık'ta gece 10 civarı Satranç'ı okuyordum. Bitirdikten sonra yeni yılda bunun kadar iyi bir kitabı ne zaman okurum, diye geçirdim içimden. Çok geçmeden kapağıyla sempatimi kazanmış bu kitabı aldım elime ve ilk kez, övgülerle dolu bir arka kapak yazısının doğru çıktığını gördüm. (Siren'in arka kapak yazılarına hala kanışım bu yüzden herhalde) Evet, sahiden bu kitap o kadar iyi.

1) Körleşme

Canetti bu kitabı 26, evet 26 yaşında tamamlamış. Bir insanın 26 yaşında böyle bir kitap yazması o kadar inanılmaz ki perde arkasını görmek için adamın otobiyografisini okuyorum. Şimdilik Therese'nin etekliğinin nereden geldiğini ve muhteşem sıfırlarını atarken yaptığı hareketlere kimin esin kaynağı olduğunu öğrendim ve hala (2.ciltteyim) Canetti'nin bu kitabı yazarken ortaya döktüğü birikiminin nasıl oluştuğuna şahit oluyorum. Uzun yıllardan beri bitmesin diye yavaş yavaş okuduğum, her sayfanın tadını çıkardığım tek kitaptı Körleşme ve şimdi heyecanla otobiyografi sonrası 2. okumayı bekliyorum.

Evet, iyinin ötesi de böyle. Sevdiğim kitaplarda yer alan, yazmaya üşenmediğim kitaplar haricinde Fante'nin şahane kitabı Toza Sor, Rushdie'nin okuduklarım arasında en iyi olan kitabı Utanç, Palmen'in beni en etkileyen kitabı Yitik Ruhlar Irmağı, Roth'un gülmekten öldüren Portnoy'un Feryadı da bu sene okuyup çok sevdiklerimdendi. Ayın sonuna kadar Bulgakov'u okumazsam, bu 5'i zorlayacak bir kitap çıkacağını sanmadığımdan erkenden yazmakta sakınca görmedim. Aslında okuyanlar da kendi listelerini yapar ve paylaşırlarsa gayet hoş olur. En azından ben liste inceleme merakımı tatmin etmiş olurum. (Sera, sen zaten söz verdin. :) )

Son olarak bu sene Körleşme'den iyi bir kitap okumayı, Zar Adam'dan beteriyle karşılaşmamayı diliyorum.

* Roland Topor kitabı. Çeviren ve bu fantastik ismi koyansa Ferit Edgü. Bir kuplecik sunalım:

Çalışmak hak getire

Vakit geçiyor neyime

İki ayağım bir pabuçta

Çok şükür değil ama gene de

Sade suya Aşk

İkili meşk

Dodo solo

Bize de mi lolo

kötünün de ötesinde

2009-12-11T20:44:00.004+02:00

Uzun zamandır fuardan alsam alsam ne alsam harici liste oluşturmuyordum. Fuar alışverişi tamamlanınca liste yapmaya alışkın bünyem, yeni hedefini belirlemekte gecikmedi. Sera Hanım'ın gönderdiği güzel tumblr adreslerinden Walk While Reading'de yılın en iyi/en kötü 5 kitabı listelerini görünce 2007'de genel bir değerlendirme yapmıştım, geçen sene sadece yılın kitabını seçmiştim bu sene farklılık olsun dedim.

5) Kara Sohbet

Ömrü hayatımda okuduğum en gereksiz kitaplardan biri. Düşünün ki sadece 110 sayfa ve buna rağmen iç bayıcı. Fight Club'ı izlemişseniz bu romanı okumanıza hiç gerek yok emin olun. Nothomb bir demlik çayını yapmış (evet, bir röportajında çayını yapıp yazmaya koyulduğunu okumuştum) ve akşamı boş geçirmeyeyim, yazar tıkanması dedikleri aslında boş sayfadır demiş, yazmış yazmış yazmış.

4) Melekler Erkek Olur

Bu kitaptan sonra bir müddet kendime gelememiştim. Benim tam klasiklerden ve fantastik edebiyattan uzaklaşıp çağdaş romana kollarımı kucaklarcasına açtığım günlerde Hamdi Koç'un İyi Dilekler Ülkesi diye bir kitabı çıkmıştı piyasaya. O kitabı okumamıştım ama Hamdi Koç, böyle sempati duyulası bir yazar olarak beynimde yer etmiş. Bunu da bloglar arası gezintimde iki yerde üst üste "Melekler Erkek Olur şahane" yazdığını görünce "aa bu adamı biliyorum, alıp okuyayım, ne zamandır çağdaş türk edebiyatından bir şey okumuyorum"a benzer şeyleri içimden geçirince anladım. Okuduktan sonra elde kalan: boşa geçen zaman için duyulan hüzün, gereğinden fazla abartılmış yazarlara/kitaplara duyulan tepki. Hepsi bu.

3) Gece Gibi Geçiyorum

Bunun hakkında yazmıştım zaten. Bu kitapla ilgili şükrettiğim tek şey, Fazladan Bir Adam'dan sonra okumak. Zira Gece Gibi Geçiyorum'u önce okusam Fazladan Bir Adam kadar eğlenceli bir kitaptan mahrum kalırdım.

2) Ölümsüz

Bunun hakkında da yazmıştım, yinelemeyeceğim. Tek cümleyle vaat ettiğinden çok uzak.

1) Zar Adam

Sözlükte balon kelimesinin karşısında bu kitabın adı yazmalı. Hiçbir sürükleyiciliği yok, çeviriden de kaynaklanan berbat bir dili var, gözlerimden yaş gelene kadar gülmem gerekiyormuş ki inanın bu deveye hendek atlatmaktan daha zor. Aslında tanıtım cümleleri arasında "of çekerek karşı dağları yıkma işine girişecekseniz bu kitap biçilmiş kaftan" olmalıydı. Zaten bu kitap Türkiye'de neden ve nasıl bu kadar satabildi, hiç anlamadım.

Sevmediğim diğer kitaplara gelince olmamış etiketi altında görecekleriniz haricinde Ian McEwan'ın sarmayan öyküleri İlk Aşk, Son Törenler, Vidal'den bir hayal kırıklığı Kent ve Tuz, inanılmaz derecede sıkıcı Lessing romanı Gene Aşk, Naipaul'den ilk ve son denemem olan Mistik Masör var. Bir kısmınız çok farklı bir ilk 5 beklese de (bkz : o etiket) ben bu listeyi yaparken hiç zorlanmadım, çok içime sindi. Demek ki neymiş, kötüler arasından kötüyü seçmek kolaymış.

less is a bore

2009-12-08T21:39:00.001+02:00

"Önce fiyatını öğrenmek için Rascher'e giderdim, Limmatquai'deki o capcanlı dükkâna girmek, çoğu kez, bundan sonraki armağanımızın ne olacağını soran satıcıları görmek, ve elbet, günün birinde okuyacağım bütün o kitaplara bir göz atmak çok hoşuma giderdi. Beni etkileyen, bu yetişkinler arasında kendimi daha büyük ve daha sorumlu hissetmemden çok, gelecekte hiç tükenmeyeceklerini gördüğüm bu kitapları okuma umuduydu. Zira o günlerde bende geleceğe yönelik herhangi bir kaygıdan söz edilebilirse, tek düşündüğüm, dünyada mevcut kitapların yeterli olup olmayacağıydı. Ya hepsini okuyup bitirirsem ne olurdu? Elbet en iyisi, sevdiklerimi tekrar tekrar okumaktı, bundan çok hoşlanıyordum, ama bu zevki canlı tutan öğelerden biri, daha okuyacak pek çok kitabın bulunmasıydı kuşkusuz."

Kurtarılmış Dil - Elias Canetti

Hayal Kırıklığı İçindeki Okurdan Bir Mektup

2009-12-06T16:43:00.005+02:00

Sevgili Dave,

Öncelikle bana aylar sonra mektup yazdırdığın için sana teşekkür ederim. Uzun zamandır bana mektup yazdıracak kadar kötü bir kitap okumamıştım. Blogu f-bomblarla doldurmak istemediğim için daha medeni görünen bu yola başvurmak zorunda kaldım. Yoksa seni Pulitzer'e aday gösterenlerle başlayıp Salinger'la kıyaslama cüretini gösteren Tampa Tribune'le devam edecektim ki bu pek hoş olmazdı, değil mi?

Dostum Dave,

Dostum olmanı istiyorum çünkü adı senle anılanlar New York Times Bestseller listesini işgal etmiş durumda. Handiyse bir blurb havuzu içinde yüzüp durmaktasınız hepiniz. Biriniz olmuş Salinger, öbürünüz kayıp kuşağın yeni sözcüsü, biriniz parlak zekasıyla göz kamaştırıyor, öbürünüz enerjisiyle dağları deviriyor falan filan. Düşündüm taşındım ve bunu istediğime karar verdim, 542 sayfalık böyle bir roman yazmak istiyorum: Ben, ben, ben, Toph, ben, ben, biz, biz, ben, ben, Toph, aa John, ben, ben, ben, ben, ben, aa yine ben, Toph, biz, biz, bi de Beth varmış aman Allahım, ben, ben, ben, ben, biz, Toph, hadi John yine gelsin bari, ben, ben, ben, dur ya bir de karşı duruş yapayım, onlar, onlar, sıkıldım ben, ben, ben, ben, Toph, biz, ben, ben, ben...

Müthiş Dahi Dave,

Sen sahiden müthiş bir dahisin - bu kitabı bastırabildiğine ve bu şekilde ünlenebildiğine göre kesinlikle öyle olmalısın- ve sahiden trajik bir geçmişin var. Ara sıra güldürebilmekle beraber çoğu zaman sadece yorucusun. Tüm dikkatimi isteyen, basit bir soruya evet/hayır diye cevap vermekten kaçınarak önce iki saat süren olaylar zinciri anlatan arkadaşım gibisin. Tek farkınız o uyarmadan anlatıyor, sense kitabının başına yalan yanlış öneriler koyuyorsun. "Anne Babasız Kalmanın Pek Sözü Edilemeyen Büyüsü" hatta genişleteyim Teşekkür bölümü hariç 542 sayfalık kitabında ne beni bir mm kıpırdatacak bir enerji ne de putları devirmeye niyetlenmiş birini/birilerini görebildim. Neden/nasıl kitabı okudun ki, diyeceksin. Arka kapak yazısındaki tek doğru cümle de bunla ilgili aslında: Elime aldım ve okumadan duramadım. (David Foster Wallace) Üç kez bırakmaya niyetlensem de olmadı. Eninde sonunda farklı bir şey göreceğim hissinin mi yoksa "bir adam böyle bir kitapla bu kadar övgüyü almış olabilir mi" sorusuna cevap bulma isteğinin mi ağır bastığını inan bilmiyorum. Tek bildiğim "overrated" ordusunun neferlerinden olduğun ve komedi dükkanı olarak lanse edilen Sedaris'le sana artık kesinlikle yaklaşmayı düşünmediğim. Zaten bu mektubu yazmaya başlamam dost olabilme olasılığımızı ortadan kaldırmıştı. Yine de senaryosunu yazdığın filmi izleyeceğimi söylersem belki bir şansımız daha olabilir, ne dersin? (Ortada New York Times Bestseller olayı var, ondan. Yoksa seninle bir kahve eşliğinde sohbet ettiğimizi düşünemiyorum: Ben, ben, ben, Toph... Korkutucu.)

Sevgiler,

Açgözlü Bir Kitap Kurdunun Doğuşu (Kaybolmanın Yolları - I)

2009-11-25T16:59:00.003+02:00

"Ben altı yaşımdan beri kitap okuyorum ulan" gibi ekşivari bir giriş yapmak isterdim, mahlasım ve blogun tarzıyla uyumlu, afili bir başlangıç olurdu ama gerçeğe uygun olmazdı. Zira ben küçükken kitaplara zerre ilgi duymazdım. Okula başlamadan evvel tüm uğraşım sokağa çıktıklarında ablamların peşine takılmak ve onların beni aralarına almalarını sağlayabilmekti. Bunu başaramadığımdaysa yaşı bana daha yakın lojman çocuklarına katılıp şimdilerde otoparka çevrilmiş, o zaman bilumum boy ve ebatta taş, cam kırığı ve kurban kemiği içeren yuvarlak alanda toplayıcılık, kuytularda avcılık, yüksek depo duvarlarında atlamacılık oynardım. Bunlar elbette havanın sıcak olduğu zamanlarda gerçekleştirebildiğim faaliyetlerdi. Zaten havalar soğuduktan sonra annemin beni giydirme tarzıyla oyun oynamam mümkün olamazdı, kat kat sarınmış halimle ancak bayırdan aşağı yuvarlanmaca oynayabilirdim ki ortada bayır falan da yoktu.
O zamanlardaysa yaşasın televizyon. Burada yanlış anlaşılma olmasın, bir tek televizyonumuz yoktu, evimiz kitap doluydu. Zaten küçük ablamla yaş farkımız 5ti, yani ben yürümeye başladığımda benden büyüklerin hepsinin tonla kitabı, ağır okul çantaları ve yapmak zorunda oldukları ödevleri vardı. Babamınsa uzun yıllar sonra Atlas Silkindi'yi alarak geçebileceğim kalın kalın kitapları... Bunlara rağmen merakla birinin kitabını karıştırıp "bana şunu oku" dediğimi ya da "bana da öğretin, ben de okumak istiyorum." diye haykırdığımı hatırlamıyorum. Yani normal bir Türk çocuğu gibi 5 değil (kime sorsanız 6 da değil, 5 yaşında okumaya başlamıştır) okula başladığımda öğrendim okumayı. Okuma geliştirme çalışması sırasında bir sürü de kitap okudum. Bunlar yapılması gerekenlerdi, sıkılmıyordum ama kendimi kaybettiğimi de hatırlamıyorum. Ta ki, evet beklenen an geldi, zaten bu blogu okuyabiliyorsanız bir yerlerde bir şeyler değişmiş olmalı, 3. sınıfa geçtiğim yaz geçirdiğim ağır hastalıkla sokaklarda sekme dönemimin, dondurmasız geçecek sürekli ev hapsine çevrilmesine kadar. Kederimi ancak Charriere ve annem anlayabilirdi. Nitekim annem beni her doktor dönüşünde önce MEB kitabevine, oradan alacaklarımız tükendiğinde cadde üzerindeki kitapçıya sokarak ve önceki gelişimizde aldığımız kitabı bitirdiysem yerine başkasını alarak bir kitap kurduna dönüştürdü ve misyonunu tamamladı. (Annem, benim Ramiz Dayım ama şimdi sorsanız pişman olduğunu söyleyecektir.)

Etkilendiğim ilk kitabın ismini hatırlamıyorum, MEB Çocuk Kitapları'ndandı, bir çocuğun üç bacaklı sakat bir oğlağı vardı, onu çok seviyordu vs ama okuldan geldiği bir gün yüzülmüş bir deri, amanın üç bacağı var diye eve koşuyordu ve oğlak sizlere ömür. Ne çok ağlamıştım. Duygu sömürülerine düşkünlüğüm o zamandan belliymiş aslında, zira oğlağın açtığı yoldan Kemalettin Tuğcu'lar birer ikişer geliverdi. Açlıktan kıvranan, fakir ama gururlu, eski ama temiz giysiler, yırtık ama boyalı ayakkabılar giyen zavallı kahramanlara az üzülmemiştim. Ama bu dönemde okuduklarım arasında en akıllara ziyan olanı Haram Lokma'ydı. Bir değiş tokuş sonucu hayatıma giren bu kitap, şu an bile aklımdan silinmeyen görüntülerin ve birtakım korkularımın kaynağıdır. Özetle, bu kitapta zengin bir çiftlikte çalışan imanlı bir çiftin yeni doğan bebeklerini yitirmeleri, kocanın, zengin ailenin ölmeseydi kendi yaşında olacak çocuğunu çok sevip, bunların arasında günahkar olmasın diye kaçırarak köyüne götürerek islami usullere göre yetiştirmesini anlatan bir romandı. Yıllar sonra Abdülkerim adlı bu çocuk ailesine dönüyor, onları yozlaşmışlıkları karşısında hayretlere düşüyor ama yine de yardım elini uzatmaktan çekinmiyordu. Abdülkerim'in ablasının alabildiğine yoz ve boş bu hayata dayanamayıp Paris Meydanı'nda kendini diri diri yakmasıyla roman sonlanıyordu. Bu ablanın kendini yakması, Cengiz Han'ın kendisini öldürmeye yeltenen Türkmen kızının yanağını ısırarak koparması ve Ömer Seyfettin'in Bomba'sının finali benim hafızamdan silinmeyen dehşet anlarım. Bugün Stephen King ya da bir psikopat değilsem nedeni değiş tokuş işlerini bırakıp evdeki Jules Verne ve Jack London külliyatına yönelmemdir. (İyi mi oldu kötü mü sorusunun cevabını ben de bilmiyorum. :) )

Jack London'dan sonra doruk noktasına ulaşan okuma aşkım, kitapçıda bana uygun kitap bulunamamasıyla sonuçlanınca yine asıl hazineye, evimize çevirdim açgözlerimi. Bu kez İlkgençlik Çağına Öyküler'i aldım elime ki hayatımda yaptığım en iyi işlerden biri o derlemeye elimi atmam, Sait Faik'i tanımamdır. Sonrasında Aziz Nesin, Yaşar Kemal, Orhan Kemal geldi. Kısacası, ben Anadolu Lisesi için yarışa başlamadan evvel, evde okumama izin verilen kitapların hepsini bitirmiş, gözümü yasaklılara dikmiştim. O zamanlar, okulu kazanmamla başlayacak 1.5 yıllık nur topu devrinde onları aklıma dahi getirmeyeceğimi elbette bilmiyordum. Tek derdim yeterince büyümek ve yan yana sıralanmış ciltleri dilediğimce karıştırıp okuyabilmekti. Ama o dönemin gelmesine daha 2.5 sene vardı...

(To be continued...)

Notlar:

1) Bu yazı aslında Sera'nın mimine geciken cevabım olup geçtiğimiz günlerde Atilla Bey'in insanı gaza getiren "Andronikos, Raskolnikov, Selim! Geliyorum. Bekleyin Beni..." başlıklı yazısını tekrar okurken bir anda çakan şimşeklerle 3 bölüm halinde yazmayı planladığım kapsamlı okuma günlüğü gibi bir şey, çok fazla şey beklemeden okuyunuz.

2) Okuma saatlerinin değişmez elemanları Küçük Prens, Pollyanna, Heidi, Peter Pan, Gulliver, Masallar, Define Adası ve bitmek bilmeyen iğrenç kitap Çocuk Kalbi'ni elbette okudum, Çocuk Kalbi'ni 3 kabusumun yanına katıp okeye oturmalarını sağlayabilirim. Ve evet, Küçük Prens'e tapan kesimden değilim, halimden memnunum.

3) Resimler için bkz: Booklover. Resimler harici de bakınız. :)

karga karga gak dedi

2009-11-21T02:11:00.004+02:00

Sahilde Kafka - Haruki Murakami

Murakami-san'la soğuk mu soğuk, sessiz mi sessiz bir zamanda, kendi içime döndüğüm bir hafta sonunda tanıştık demek isterdim. Bu da, kah bir kuyunun dibinde kah bir dağ evinde yalnız başına kalıp içine dönen ve farklı boyutlara geçebilen kahramanların yaratıcısı bir yazarla tanışmak için en uygun yol sayılabilirdi. (Diğer bir seçenek gerçek hayatta rastlayamayacağınız kadar entelektüel, aynı zamanda samimi, hoş, kibar, size her daim yardıma hazır birinin über bir sohbet sırasında kitaptan bahsetmesiyle olabilirdi.) Ama öyle olmadı. Murakami'yi takip ettiğim blogların birkaçında kitaplarından özenle süzülmüş alıntıların gözüme çarpmasıyla fark ettim. Okuyanlar bilir, kendisi handiyse bir aforizma üstadıdır, yaşamı bisküvi kutusuna benzetir, aşk hakkında önce vuran, sonra düşündüren tanımlar yapar vs vs. Sonuç olarak, ufak çaplı bir araştırmanın ardından, İmkansızın Şarkısı'nı aldım. Cümleleri sadeydi, normalde kitaplarda pek karşılaşılmayan günlük yaşamla ilgili detaylar sıkıcılaştırılmadan romana yedirilmişti, karakterler sıradandı ama hikayeleri ilginçti vs vs. Ama en önemlisi kitabı okurken hissettiğim hüznün ve huzurun güzelliğiydi, bazen bunalıma doğru itildiğimi hissetsem de bu hüzün ve huzur karışımı hoşuma gitti ve böylece Murakami takip edeceğim yazarlar listesine girdi. Başlangıçlar önemlidir, Murakami'ye bu kitapla değil, Sınırın Güneyinde... ile başlasaydım, şu an Sahilde Kafka'dan bahsediyor olmazdık. Gerçi hala bahsetmiyoruz, her zamanki gibi girişi gereksizce uzun tuttum. Girişi uzun tutuşum, kitaptan beklediğimi alamamamla yakından ilgili. Açalım:

Aslında Sahilde Kafka, klasik denilebilecek bir Murakami romanı. Kısa, anlaşılır cümleler, basit başlayıp dallanıp budaklanan sonra yeniden bir noktada toplanan sürükleyici bir kurgu, ilginç karakterler ve onların ilginç ve merak uyandıran geçmişleri, sıradan eylemlerin ustaca yedirilişi ki bu yüzden romanı okurken sık sık acıktığımı belirtmeliyim, dünyanın en olağan şeyiymiş gibi cereyan eden gerçeküstü olaylar, zaman zaman paralellikteki ayrıntıların güzelliği ve uyumu vs vs. Üstüne bir de kedilerle konuşan, akıllı olmayan bir adamı (Nakata) ve onun geyik yol arkadaşı Hoşino'yu da ekleyin, tadına doyum olmayan bir kombinasyon adeta. Evet, Sahilde Kafka'yı, Zemberekkuşu'nun Güncesi'nden önce okusaydım, sadece aceleye getirildiğini düşündüğüm finalden dolayı biraz mızmızlanmakla yetinirdim. Ama önce mükemmele yakın Zemberrekuşu'nu okuyunca, kurgusu ona oranla yetersiz, finali çok daha sönük Sahilde Kafka'ya şahane olmuş demem mümkün değil. "İyi ve okumaya değer bir Murakami romanı" demekle yetinebilirim ancak.

Oşima ve Kafka'nın kitaplar ve Japon edebiyatı klasiklerini içeren sohbetlerini, Hoşino'nun 400 Darbe'ye gidip etkilenmesini (benim de sevdiğim bir filmdir), kafe işletmecisiyle yaptığı müzik sohbetlerini, Nakata'nın kedilerle yaptığı konuşmaları (iki tanesi bayağı eğlendirici), girişten geçiş sonrasının Atlas Silkindi'de üreten kesimin dünyayı terk ettikten sonra yerleştiği mekanı anımsatışını ve elbette Karga'yı sevdim. Çeviri de Yaban Koyununun İzinde'ye oranla çok daha akıcı.* Kitap kendini gayet yoğun bir biçimde okuttuğundan, bitirdiğimden beri elime kitap da almadım. Ama ne yapalım, Zemberekkuşu'nun Güncesi'ni geçecek roman bu değilmiş, belki 1Q84'dur, birkaç seneye görürüm sanırım. :) Güzel bir alıntıyla damalı bayrağı sallayalım:

Her şey tamamen hayal gücü sorunu. Sorumluluğumuz hayal gücümüzün içinde başlıyor. Yeats "In dreams begin the responsibilities (Sorumluluk rüyalarda başlar)" diyor. Tamamen öyle. Ters tarafından bakarsak, rüyanın olmadığı yerde sorumluluk da olmaz, diyebiliriz belki de. Aynen bu Eichmann örneğinde olduğu gibi.

*Çeviri akıcı olmasına akıcı da, elimde bulunan, tembellikten okumadığım Philip Gabriel çevirisindeki Kafka On The Shore ile kitaptaki şarkı sözleri arasında ilginç farklar var, bu da çevirinin iyiliği hakkında şüphe uyandırmadı değil. Şuradan inceleyebilirsiniz. İlki Doğan'dan çıkan çeviriden, ikincisi Philip Gabriel imzalı Vintage baskısından, üçüncüsü de Behlül Dündar'dan.

Geri Dönme Çalışmaları

2009-11-16T18:20:00.005+02:00

Büyük Defter - Agota Kristof

Adını pek duymadığım "iyi bir kitap" okuyunca neler kaçırdığımı düşünüp hayıflanırım. Güzel site Kitap Önerisi'nde çarpıcı bir alıntıyı okuduktan sonra haberdar olduğum Büyük Defter'den sonra olduğu gibi.

Kendime ve yayınevlerine haksızlık etmeyeyim, çok kitap çevriliyor, birçok yazar dilimize kazandırılıyor, ben de elimden geldiğince takip ediyorum vs. Yine de Mitos, Afa, Ada ve Sander'in vaktizamanında yayınladıkları kitapları gördüğümde, yayınevlerinin seçimlerini eskiye oranla çok daha muhafazakar ve tekdüze buluyorum. Mesela geçen aylarda okuduğum Ölü Ordunun Generali'nin, birkaç gün önce elime geçince çocuklar gibi sevindiğim Meme'nin ya da en tazesinden Büyük Defter'in yeni basımının yıllardır yapılmamasına, bu kitapları edinebilmek için sahaflarda ve ikinci el kitap sitelerinde hazine avcılığına soyunmak zorunda kalmama hayret ediyorum. Neyse konuyu dağıtmayayım, kitaba dönelim.

Büyük Defter, büyük bir roman. Heyecanla beklenen Korkma Ben Varım'lı, Sahilde Kafka'lı koliyi önemsiz gösterip açtırmayan, beni oturduğum / okuduğum yere adeta çivileyen, sarsan, şok eden, nefes kesen, bazen duyarsızlaştıran, çoğu zaman ürperten, hüzünlendiren ve bitimiyle hayıflandıran ve bunları da bana Körleşme'den bu yana yaşatabilen tek roman. Ve,

" "İyi" veya "iyi değil" için çok basit bir kuralımız var. Kompozisyon "gerçek" olmalı. Olanı yazmalıyız, gördüğümüzü, duyduğumuzu, yaptığımızı.

Mesela "Anneanne bir Cadıya benziyor" yazmak yasak ama "insanlar Anneanneye Cadı diyorlar" yazmak serbest.

...

Duyguları tanımlayan sözcükler çok belirsiz, bunları kullanmaktan kaçınıp nesnelerin, insanların kendilikleriyle yani olayların sadık betimlemeleriyle yetinmek lazım. "

bu özgün anlatım tarzını 153 sayfa boyunca korumayı başarmış bir roman. Kanıt ve Üçüncü Yalan'ı okumasanız da olur ama bunu, hayır. Bulursanız kaçırmayın.

Not: Sevgili Ashly, seni onca seven, sana bu kitapla Nazım Hikmet şiiri hediye edecek kadar da zevkli olan arkadaşının hatırasını sahafa verdiğin için seni kınıyorum, teşekkür de ediyorum tabii.

Alakasız Not : Blogun yeni temasında buglar olduğunun farkındayım, zamanla düzeltilecek hepsi. (umarım) Şimdilik As I Lay Dying test sürüşünde diyelim, uzun süre ayrı kaldıktan sonra eski formu kazanmak da zaman alacak gibi zaten. Kendini buraya yazdırmayı başaran kitapları tebrik ediyorum şimdiden. Ve bitti.

çek git bebeğim uzaklara

2009-10-01T17:54:00.006+03:00

Gece Gibi Geçiyorum

Çoğunu itiraf etmesem de kitap seçerken takıntılarımın esiriyim. Mesela elde bir yazarın okunmadık bir kitabı varsa ve bir müddet daha okumayı düşünmüyorsam, ilgimi çok çekse de o yazarın başka kitabını almam. Kapağı çocuksu olan ya da bol yeşil tonu içeren kitaplara gereksiz antipatim vardır, almam için yazarına ya da önerene çok güvenmem gerekir. Tanıtımını itici bulduğum bir kitaba sittin sene elimi sürmem. (Güncel örnek, bu aralar pek bir popüler Hakan Günday kitabı Ziyan, "Beyaz gövdeli zenci köpeklerimiz var artık.") Buna karşın, ilgi çekici bir kapak (Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın), ön - arka kapağında sevdiğim bir yazarın övgü dolu sözlerinin bulunması (Fransız Teğmenin Kadını) , yayınevine duyduğum inanç (Lanark) ya da kitabın çevirmenine duyduğum sempati (Dünyanın Sonundaki Ev - Püren Özgören) o kitabı almam ve okumam için yeterli olabilir. Gece Gibi Geçiyorum'u alış nedenim bunların hiçbirisine girmiyor (dolaylı olarak birine), okumam daha doğrusu listede öne almam ise tek nedenden, Roth'un arka kapaktaki sözlerinden : "Jonathan Ames'in toplumun kıyısında yaşayan genç kahramanı sanki Jean Genet ile Gönülçelen'in, Holden Caufield'in AIDS çağındaki bir karışımı. Güçlü, duru ve renkvermez üslup gerçek bir başarı."

Şimdi bu sözlerin üzerine kitaba başlamaya karar veren, üstüne arka kapaktaki "Kuzey Amerikalı Aylak Adam" ya da "Camus'nün Yabancı'sını hatırlatan mutlak bir yitmişlik" yazılarını okuyup iyice gaza gelen okuyucunun beklentilerini düşünün, kitapları okumuşsanız zorlanacağınızı sanmıyorum. Sonra elinizde kalana bakın: Her şey var, fahişelerden berduşlara, anlamsız korkulardan (kör eden New York yağmuru) tatmin edilmesi acı veren isteklere, intihara eğilimli sorunlu kız arkadaştan, gizliden gizliye aşık olunan en iyi arkadaşın hala hissedilen yokluğuna ve anlamlandırılamayan kopukluğuna her şey. Ve aslında hiçbir şey yok, bütün bunları okurken hissedilen şey sadece bir boşluk. Roth, üslubu nasıl başarılı bulmuş bilmiyorum. Belki ailesinden uzak, cinsellikle sorunları olan, Yahudi kahraman Alexander Vine'ın, kendisinin ünlü kahramanı Portnoy'un, eğilimleri hemcinsine yönelmiş mizahtan uzak bir kopyası oluşuna "Taklitler, asıllarını yaşatır." mottosuyla yaklaşmıştır, bilemeyeceğim. Tek bildiğim bir daha herhangi bir yazarın sözüne (%90'ı abartı) güvenip herhangi bir kitabı almayacağım, okumayacağım. Bulmak ve okumak için gösterdiğim çabaya yazık.

Ayrıca o arka kapak yazısını hazırlayanı dövmek lazım.

Dasein

2009-09-26T22:43:00.008+03:00

"Anlamsızlığın engin okyanusunda var olduğumu hissetmek gibi şeylerden daha anlamlı bir şeyleri tercih ediyorum."

Thomas Hardy

Mr. Why'ın Sonu

İtiraf edeyim kitabı ısmarlarken umduğum, bulduğum değildi. Ben Rüzgârın Gölgesi tadında, kafamı meşgul edecek ama çok da yormayacak, bayram boyunca boş bulduğum her anda elimi atacağım ve bana “vay be, ne kitaptı” dedirtecek bir şey bekliyordum. Başlangıçla birlikte bu beklentilerime yaklaştığımı hissetsem de ilerleyen sayfalar başka bir rüzgârın gölgesinde sürüklenme ümidimi suya düşürdü. Ama sonuç, kesinlikle hayal kırıklığı değil!

Kitabın arka kapağı ve bilumum online alışveriş sitesinde bulabileceğiniz için kitabın konusunu özetlemeye gerek duymadım. Hem özet işlerini sevmediğimden hem de bunu yapmak kitabın özlüğüne gölge düşüreceğinden. Burada türlü cambazlıklarla uzatabileceği bir konuyu uzatmadan, kahramanın yoluna tekrar döngüsüne girmeden koyduğu sorunları, takır takır çözmeyi tercih etmiş, işleri karmaşıklaştırıp taze korku ve heyecan unsurları yaratmaktansa, olayın felsefi ve fiziki yanına açıklık getirmeyi ön plana almış bir yazar var ki oldukça ağır konu ve yaklaşımları benim gibi bu konulara pek de ilgi duymayan, fizikten nefret eden birinin bile kolayca anlayabileceği ve merakını uyandıracak biçimde anlatmayı başarmış. Tabii ki burada Dan Brown tarzı basitlikten bahsetmiyorum, basitleştirilen Derrida ya da Kopenhag Yaklaşımı olunca aşırı kolaylık beklemek yanlış olur.

Kitapta en ilgimi çeken Ariel Manto’nun farklı zihinlerde gezinirken hissettiklerini, bir fare, bir şişman ya da bir anoreksik olsun, oldukça çarpıcı bir biçimde aktarması. Ama şöyle bir şey var, insan anılarını baştan sona adım adım hatırlamaz, araya pek çok farklı şey girer. Manto zihinlerdeyken seçilen adım adım yöntemi yerine bilinç akışı kullanılabilirdi, bence kitabın insanı içine soktuğu korkutucu dünyaya ve paranoyak ruh haline daha uygun bir yaklaşım olurdu.

Kitabı okurken aklıma hep Matrix vardı, bitirdikten sonraysa Waking Life. Ariel Manto olsaydım bu filmleri tekrar izler, kuantum fiziğiyle ilgili bir şeyler okur, hepsini harmanlayıp yazardım, onun aylık dergiye bir yazı yazarken yaptığı gibi. Yapmadım, zira fazlasıyla tembel ve meraksız bir insanım. Gerçi Manto’nun merakının onu nerelere sürüklediği düşünülürse halimden memnunum.

Bu arada kitabı olabilecek en kötü kapakla ve 10 yaşımdan beri gördüğüm en geniş satır aralıklarıyla piyasaya sürmeyi tercih eden Plato Yayınları’nı böyle farklı, güzel kitabı ve Palmen’den bu yana felsefe ve fizikle edebiyatı en güzel birleştiren yazar Scarlett Thomas’ı tanıttığı için tebrik eder, ama kitapların tanıtımını sadece Plato’nun çektiği dizilerde kapak resmini göstererek yapmamalarını, çarpıcı bir kapak ve arka kapak yazısı kullanmalarını tavsiye ederim. Misal Library Journal yerine New York Times Review of Books’un "Smart, stylish and dizzying... a breakneck thriller of a plot that includes collapsing buildings, renegade C.I.A. agents and debauched sex." yorumunu koysalardı arka kapağa çok daha ilgi çekici olurdu. Yine de devamlı Ayn Rand basmalarından iyidir. Darısı diğer Thomas kitaplarının başına.

uzun lafın kısası

2009-09-07T23:12:00.006+03:00

Bazı kitapları erken okumak lâzım, yeterince etkilenmek, günlerce sayfa çevirmekten bıkmamak, hatta o günleri heyecandan ve güzel bir şey keşfetmenin verdiği zevkle iki güne düşürmek için. Vedat Türkali'nin gayet hacimli kitabı Bir Gün Tek Başına'nın son sayfasını çevirdikten sonra aklımdan geçen de buydu. Çok değil, aslında çok yaşantımın 4'te biri kadar, bundan 6 sene önce okusaydım bu kitabı, severdim. Son sayfaları gözlerime yaşlar dolduğu için duraklaya duraklaya okurdum, Günsel'e sinirlenir, Kenan'a acır, Nermin'i klasik kadın prototipinden aşağılar sonra haline üzülürdüm. Sonra o yılları araştırma hevesiyle işe girişir, Hatırla Sevgili'de Ahmet'i değil, Deniz'i izlerdim. Ama yine kitabı gereğinden fazla uzatılmış ve yinelemelerle dolu bulurdum, sonrasında okuduğum kısa ama yoğun ve tadı damakta kalan Siyah Köpekler de bu fikri pekiştirdi.

"Hani birisiyle saatler süren yoğun bir birliktelik yaşarsın, sonra tek başına kalırsın ya. Sanki rüyadan uyanmışsın gibi olur. Kendine gelirsin." *

Ben dün gece o birisi yerine Siyah Köpekler'i koydum. Öndeyişten başlayıp dört bölüm boyunca devam eden "kötülüğe karşı mücadele" boyunca McEwan'ın tutarlı anlatımına, dozunda bıraktığı gerilim ve meraka, usta betimlemelerine, çizdiği birbirinden harika karakterlere, okuyucunun zekâsına hakaret etmeyen tarafsız duruşuna ama en çok buna şeyi 182 sayfaya sığdırabilmesine, yinelemelerle, sapmalarla okuyucuyu yıldırmamasına hayran kaldım. Kefaret'le başlayan McEwan yolculuğunda uğramam gereken bir duraktı Siyah Köpekler ve hayal kırıklığına uğramadan geçmenin verdiği hafiflikle, es geçtiğim Cumartesi ve Amsterdam'a gönül rahatlığıyla uğrayabilirim. Turkuvaz hazır McEwan'a el atmışken, The Cement Garden'ı da yayın programına alır umarım.

McEwan Top 5:

1) Sonsuz Aşk

2) Yabancı Kucak

3) Siyah Köpekler

4) Kefaret

5) İlk Aşk, Son Törenler

*Aslı Çelik çevirisinden. Bu arada kendisi noktalama işaretlerine en çok özen gösteren çevirmen, nam-ı diğer virgülsever.

pleasantville

2009-08-27T23:51:00.003+03:00

Biraz protein + bolca su formülü ile geçirmeye çalıştığım sahur sonrası tek derdim, o saatte ne ekran karşısında olmak ne de internette dolaşmak istediğimden rahatça uyuyabilecek hale gelene kadar nasıl vakit geçireceğim. (di'li geçmiş zaman kullanmak isterdim ama bugün yine aynı şey olacak) Üç gecedir bu sorunu popüler bir çözümle hallettim. Evet, Shakespeare never dies.

Macbeth

NTV Yayınları, Çizgi Roman Dünya Klasikleri diye bir seri başlatmış, iyi de yapmış.Seride göreceklerimiz arasında Savaş ve Barış, Suç ve Ceza, Sefiller, Büyük Umutlar da var. Okuduğum 3 çevrim arasından en beğendiğim Macbeth oldu. Handikapı renklendirmenin gözü çok yorması.

Romeo ve Juliet - Manga Shakespeare

3'lüden en iğreti olanı. Çizimleri ve ayrıntıları göz ardı edecek değilim ama günümüz, Tokyo, cep telefonları, limuzinler ve kılıçlar artı Shakespeare sözcükleri tehlikeli bir kombinasyon, ellerinde patlamış. Romeo ve Juliet en az sevdiğim Shakespeare oyunu olduğundan Manga Serisi'ne Hamlet'le bir şans daha vereceğim. (en azından bu ay kesin)

Dava

Romandan uyarlama olması sebebiyle diğerlerinden çok daha farklı. En azından sadece resimle renklendirilen Shakespeare diyaloglarından ibaret değil. Ha, güzel olmuş mu, ben sevdim. Ama Dava'yı okumuş olmasam çok da sevmezdim., nitekim okumayan kardeşim sıkıntıdan patladı, arkadaşım pek kasvetli buldu. Kısaca Dava'nın atmosferini yansıtmakta başarılı ama yetersiz bir uyarlama olmuş. Yine de bende serinin gelecek kitapları için heyecan uyandırmayı başardı. Romanı okuduktan sonra çizgi diziden okumak kafanızda kurduğunuz dünyayı önünüzde görmek açısından eğlenceli, bir de sonunda "romanın yerini hiçbir şey tutmaz" söylevini gönül rahatlığıyla verebilmek var. Mesela ben Raskolnikov ya da Prens Volkonski nasıl çizilecek, romanların ne kadarı yansıtılabilecek merak ediyorum, bitirdikten sonra "olamamış" diyeceğimi bilerek. İlginciz vesselam.

Sliding Doors

2009-08-26T20:56:00.009+03:00

Lessing'le ben onsekizimdeyken ve kendimi büyük bir şehirde yalnız, bıkkın, amaçsız ve kaybolmuş hissederken tanıştım, bu dünyadaki 18 yıl için fazlasıyla "büyük" bir kitapla. Yeni yeni yazmaya adım atmış ben, parçalanmış (evet, çok otobiyografik) bir karakterin parçalarını anlatmayı düşünürken, bir gün hep metroya gittiğim yoldaki kitap/kırtasiye karışımı yerin önündeki sepeti karıştırdım ve bir kitabın arka kapağındaki "Altın Defter'in ana karakteri olan Anna Wulf'un tuttuğu siyah, kırmızı, sarı ve mavi defterler bölünmüş bir kimliğin parçalarını simgeler." cümlesini okudum. Aklımda olan şey karşımdaydı. O zaman "anlatılmayan bir şey kalmadı, tüm hikâyeler eskidi." sözünü bilmeyen ben sadece şaşırdım. Birkaç gün sonra Anna Wulf'un defterlerinin içeriğine duyduğum merak şaşkınlığıma galip gelince kitabı satın aldım.

Lessing okumanın kolay bir iş olduğunu iddia edecek değilim. Altın Defter'i ilk okuyuşumda, 1. cildi yarılamakla yetindim. Kendini terk edeceğini hissettiği sevgilisi için yemekler pişiren ve önce onun gelmesini sonra telefon açmasını bekleyen Anna'da kaldım. Anna'yı karşı tarafın gözünden anlatan bir hikâye yazdım ve kitabı rafa kaldırdım. İlk okuyuşum bana ilginç bir tarz armağan etti. İkinci okuyuşumsa ( o zamanlar çok daha azimli bir okuyucuydum, yarıda bıraktıklarıma dönebiliyordum ve kitabı bitirdim) ziyadesiyle rahatsız edici bir roman karakterini ve güzel bir bitişi. Geçen sene kitabı tekrar okudum, ilk iki okumanın çok üstünde zevk alarak. Lessing okumanın getirisi deliliğin ve tamamen dağılmanın, kendini kaybetmenin, büyük uğraşılarla kurulmuş yaşantının bir anda tamamiyle değişebileceğinin bilincine vardırması. Bana uzun sayılabilecek bir arada sonra yeniden kitap aldırmayı başaran son romanı Alfred ile Emily'de de durum böyle özetlenebilir.

Alfred ile Emily, tanıtım yazısından da görebileceğiniz üzere otobiyografik bir roman. İlk kısımda "Savaş olmasaydı annem Emily ve babam Alfred'in yaşantısı nasıl olurdu?" düşüncesi temel alınarak yazılmış kısa bir roman ve ikinci kısımda gerçekte olanlar ile Lessing'in yaşantısında yer tutan ayrıntılar var. İlk kısım oldukça yavan. Kısa, kuru cümleler ve tıkır tıkır işleyen yaşantılar. İkinci bölüm, pastanın kreması. Okurken çok kere durdum, annemi ve ilişkimizi düşündüm. Çünkü her ne kadar Lessing anne ve babası için yazmışsa da aslında Alfred ile Emily, Lessing ve annesine dair bir kitap. Anneyle gerçekleşememiş yüzleşme, annenin yol açtığı gençlik isyanlarına değiniş, annenin kabuğunun altındaki gerçek kimliğini görme ve yitip giden potansiyeline üzülme ve alttan alta annenin tüm yeteneklerini kıskanış. Baba Alfred, hem ilk kısımdaki kurguda hem ikinci kısımdaki anlatıda o kadar silik ki bana kitabın adı Alfred ile Emily değil, Doris ile Emily olmalıydı dedirtti. Aslında Lessing'e hak vermek lâzım, en büyük hayali memleketinde güzel bir çiftlik sahibi olmakken savaş sonrası tahta bir bacakla Afrika'da mahsulleriyle asla zengin olamayacağı bir çiftliği olan, küçük Doris'te sadece savaş kabusları ve siper hikayeleriyle yer edinen bir babaya verilebilecek tek yaşam bu olurdu. Anneye seçilen yaşamla da bir sorunum yok aslında, Lessing'in hediye yaşamlarını sunduğu kalıbı sevemedim. Bunu kurgunun gerçeğin dehşetini bastırmasını önlemek için yaptığını düşünüyorum.

Sonuç: Tanımaya değer bir anne, bir yazarın gözünden anne, babası ve hayatını etkileyen şeyleri okuma ve Lessing'in babasına uzun bir yaşam verirken annesini aynı yaşta öldürmesindeki - ki kötü bir ölüm- düşmanlığa şaşma ama en çok nefret - sevgi ikilemi içindeki anne - kız ilişkisinin ışığında annemle ilişkimi sorgulatmasına bayılma. Tek cümleyle, beklediğime değdi.

* Biraz yarım bir yazı oldu aslında (hatalarla dolu da olabilir), tekrar okumak ve tatmin olmadığım sonu yeniden yazmak içimden gelmedi. Taslak olarak kaydetsem çok büyük bir ihtimalle ne tekrar okurdum ne de yayınlardım.

K.

2009-08-17T19:26:00.006+03:00

Bir gün Plath okudum ve hayatım biraz değişti.

Asla kurmayacağım bir cümle, hem "bazı" şairler hariç şiirden hazzetmememden (ups, yanlış kelime, şiir bana hitap etmiyor diyelim) hem de insanda sonsuza dek uyuma hissi uyandıran Sırça Fanus'u yavan bulmamdan.

Bir gün Canetti okudum ve hayatım biraz değişti.

Bu "belki" kurabileceğim bir cümle, çünkü henüz bitirmedim. Daha önce "bazı" kitapların masa başında okunması gerektiğini duymuştum , hatta ders çalışır gibi okunması gerekli yazarlar olduğunu da duymuştum. Ben, zorunlu olduğum zamanlar hariç (neverending öğretim hayatım) asla masa başında kitap okumam, ders çalışır gibi kitap okuyacak olursam 3te kalabilirim. Ama Körleşme'de öyle bir şey var ki beni dimdik durmaya zorluyor. Es kaza arkama yaslanıp gevşeyecek olursam Therese'nin bir sözüyle yeniden dimdik oluveriyorum. Büyülü Dağ'ın 2. cildinden bile yavaş okuyorum bu kitabı, B.D.'nin 2. cildinin iki bölümü arasında 6 kitap okumuştum sıkıntıdan ama Körleşme'yle aramda hiçbir şey yok. Sadece Kien, Therese, Bay Puda ve ben.

"Süreklilik niteliğini özünde taşıyan zamandan kaçabilmenin bir tek yolu vardır insanoğlu için: arada sırada zamanın akışına gözlerini kapamak ve böylece görüldüğünde bize yabancı, itici gelmemesi için onu taşınabilir parçalarına bölmek."

müzik aşkına

2009-07-22T23:22:00.011+03:00

The Soloist

Joe Wright ve uyarlama kelimeleri yan yana gelince iki aydır onlarca şey indirip Fullmetal Alchemist, Dirty Sexy Money ve True Blood (evet, hala izliyorum maalesef) 'dan başka bir şey izlememiş ben, iki saat boyunca bir filme katlanabileceğimden şüphe etmedim. İyi de yapmışım, Robert Downey karizması ya da Jamie Foxx oyunculuğundan öte ortada bir çello durumu var. Müzikler o kadar güzel ki, daha OST'si çıkmadığından, sonrasında büyüyü devam ettirmek için bana Du Pre dinlemekten başka çıkar yol kalmadı.

Filmle ilgili bahsetmek istediğim çok şey yok aslında, çünkü öyle olağanüstü bir film değil. Çoğu sahne çarpıcı (evet, evsizlerden bahsediyor, evet), senaryo akışı güzel, geçmişe dönüşler yerinde ve yeterli, oyuncular şahane, müzikler harika falan ama beni tam olarak tatmin ettiğini söyleyemem. Mesela ben asla bu filmi tekrar tekrar izlemem, sadece J. Foxx'un çello çaldığı sahneleri izlerim ya da kolay kolay kimseye önermem, çünkü yorucu bir film. Daha etkili, daha güzel olabilir miydi, belki. Belki, çünkü uyarlandığı kitabın Kefaret seviyesinde iyi olmasını beklemiyorum. Gazeteci yazar, haber değeri taşıyan detaylar, toplumsal sorunları en çarpıcı biçimde gösterme telaşı vs. Bu gün içinde 2. kez olacak ama God Bless Ian McEwan!

Neticede, David Fincher gibi Joe Wright ne çekse izlerim. The Soloist'in soundtrack'i çıksın isterim. Jamie Foxx'un, müzisyen rollerinde bizi hep büyülemesini dilerim. Ve çello sevenlere bu filmi izlemelerini öneririm, sahiden değer.

ve bir iki üç dört

2009-07-22T22:42:00.006+03:00

Dörtlü

Pek yolunda gitmeyen hayatımda, şu an en son katlanabileceğim mutlu bir roman karakteri. Hatta daha da açıklayıcı olayım: şu an ne tepeden bakıp vaaz verecek ne de çeşitli zorluklardan sonra amacına ulaşan bir baş karakter okuma havasında değilim. Bu yüzden neye elimi atsam yarım kalıyor bu ara, bitirme mutluluğuna erişebildiğim tek kitap içinde benden çok daha sefil bir karakteri, Marya Zelli'yi, barındıran Dörtlü oldu. Aslında Dörtlü normal halimdeyken bırakın üzerine yazı yazmayı, sadece meraktan bitirdiğim için bahsini bile etmeyeceğim bir kitap. Nedenini tam olarak açıklayabileceğimden emin değilim aslında, sadece modern anlatım tekniklerine şükretmekle yetineyim.

Dörtlü'yü okurken, hatta okumazdan evvel arka kapak yazısına göz atarken aklımda Yabancı Kucak vardı. Konu itibariyle benzemiyor da değiller hani, diğer benzerlikleri de ikisini de aynı kişinin -Pınar Kür- çevirmiş olması. Farkları, konuya odaklanma noktaları: Ian McEwan'ın kurduğu gizemli, karanlık havaya Jean Rhys tarafında denk düşen melankoli. Yabancı Kucak'ta karşı tarafın ne düşündüğünü hep muammayken, Dörtlü'de Jean Rhys'in parantezleri sağ olsun(!) merak etmeye hiç gerek kalmıyor.

Kendime notlar:

1) Her yazar Ian McEwan ustalığında olmaz, benzetme ki hayal kırıklığına uğramayasın.

2) Jean Rhys kitaplarından bir müddet uzak dur. (Ama Geniş Geniş Bir Deni z demeyin, zaten küçücükken okuduğum Jane Eyre'i yeniden okumadan elime almazdım.)

3) Modern romanlara geri dön, bak mis gibi Saramago duruyor rafta.

2.5 ay sonra

2009-07-10T15:42:00.003+03:00

İstediğim her kitap böyle yakın zamanda çevrilebilse keşke.

Can Yayınları'na teşekkür eder, Metis ve Doğan'ın Bolano ve Murakami konusunda kendilerini örnek almalarını dilerim.

Ve ben yeniden kitap alıyorum, inanılmaz.

let's talk this over

2009-06-25T23:33:00.007+03:00

HAZİRAN DÖKÜMÜ

Alınan kitap : yok

Evet, sıfır. Benim için bir rekor zira son dört senedir kitap almadan geçirdiğim iki aydan biri ki diğeri de ondan önceki aydı.

Okunan kitaplar:

Örümcek Kadının Öpücüğü
Yükseklik Korkusu
Rüzgârın Gölgesi
Tehlikeli İlişkiler

Yarım kalanlar:

Günlerin Köpüğü
Kent ve Köpekler
Cinayeti Gördüm

Aslında bu sayı da sıfır olmalıydı, hiç çabalamadan bir hocanın takıntısı haline geleceğimi, sınavsız iki dersinden de kalacağımı, bu dandik derslerden kalan kimse olmadığından yaz okulu açılmayacağını ve bitsin diye finallerine çalışırken kendimi aşan bir performans sergilediğim öğrenim hayatımın bir sene daha uzayacağını tahmin etmediğimden "aman seneye de geçerli nasıl olsa" diyerek kpss çalışmaya devam etmeyip kitaplara sığındığımdan olmadı ve neticede, here i am.

Örümcek Kadının Öpücüğü

Uzun sayılabilecek bir aradan sonra beni okumaya döndüren kitap olduğundan overrated konumuna getirebilirim derdim ama bitmek bilmeyen dipnotları saymazsam hakkında söyleyecek tek bir olumsuz kelimem bile yok. En başından itibaren öyle bir sarıyor ki, o klostrofobik atmosfere sokmakta öyle başarılı ki, o atmosferdeyken Molina'nın anlattığı filmlere geçirmekte en ufak bir sıkıntı bile yaşatmıyor ki, diyalogları o kadar sahici ki ve her şey o kadar yapmacıksız ki sadece şunu söyleyebilirim: Muhakkak okuyun!

Yükseklik Korkusu

Auster'ın en güzel kitabı kesinlikle okuduklarım arasındadır. Auster külliyatında ne zaman elimi yeni bir şeylere atsam sonunda bu cümleyi söyleyeceğim sanırım. Kalanlar arasında en umutlu olduğum Yükseklik Korkusu'ydu, hem zevkleri benzer bilindik bloggerların hem diğer okurların yorumlarından varmıştım bu kanaate. Sonuç: neden o kadar övüldüğünü anlamadığım bir kitap. Haydi ilk bölüm sahiden güzel de sonrası... Yanılsamalar Kitabı, Ay Sarayı, New York Üçlemesi, Kehanet Gecesi. Bu dörtlünün arasına sokmam ben bu kitabı, Auster da uzun süre hatıralarda yaşayacak bu gidişle.

Rüzgarın Gölgesi:

Ve benim kitabım. Bu sene okuduğum en iyi beş roman arasına alırım. Carax'ın gizemli geçmişi başlı başına bir neden ama girişin güzelliği, olayın gittikçe artan ama cozutmayan karmaşası, her şeyi toparlayan ve aydınlatan final ve tüm karakterler... Bir Zafon daha okur muyum, kesinlikle okurum ama mümkünse Altın Kitaplar türkçesiyle çıkmamış olsun.

Tehlikeli İlişkiler:

Milan Kundera bu kitap için "bütün çağların en büyük romanı" demiş ve bana da "hadi ordan" demek kalmış. Şimdi buradan kitabı beğenmediğim sonucu çıkarılmasın ama öyle büyük bir lafın altında kalır kesinlikle. Tüm söyleyeceğim bu şimdilik, önce bu romandan uyarlama 2 filmi izleyeceğim sonra daha ayrıntılı yazmayı planlıyorum.

Yalnız şunu eklemem lazım, bu Valmont adamı aşktan da erkeklerden de soğutur, hatta tiksindirir.

Yarım kitaplara gelince, Kent ve Köpekler araya bir şeyler girdiği için yarım kaldı, yoksa gayet iyi gidiyordu, Llosa'yı severim zaten. Ama Günlerin Köpüğü ile birlikte hiç Vian okumama kararı aldım, neredeyse sıkıntıdan ölecektim. Cortazar'a başlangıç kitabıma gelinc e, okuduğum herhangi bir hikayeden zevk alamadım ama kafam dağınık olduğu için odaklanamadığımı düşünüyorum, öbür türlüsü beni mahveder zaten, adamın külliyatını aldık o kadar.

* Resimler için Sera'ya teşekkürler.

disconnect

2009-05-05T21:16:00.004+03:00

Sadece istediğim zaman maillerime bakabilmenin bile ne kadar önemli olduğunu anladım son bir haftada. Hatta daha önce yaşadığım sorunları da göz önünde alarak 3 hafta diyeyim şuna. Bu olayın tek güzelliği ders çalış(a)mama sorunumum kaynağının modemin yanıp sönen ışıkları olmadığını göstermesiydi. Kötü yanlarından biri yazacağım okuma günlüğünden (yarım bıraktıklarımı yazarsam uzun, bitirdiklerimi yazarsam oldukça kısa, aldıklarımı yazarsam sonsuz uzunlukta bir şey olacaktı) beni soğutması.

Bu arada Atmosferik Rahatsızlıklar'ı okuyup Rivka'yı Zadie'ye benzetenler el kaldırsın. :)

Güldüren Oyun

2009-04-27T21:45:00.006+03:00

Tüysüz

Siren Yayınları yıllardır yeni baskısı yapılmayan Tüysüz’ü tekrardan Türkçe okuyan okurlarla buluşturdu ve çok iyi etti. Sapsarı kapağı ile hemen raflarda dikkat çekiyor kitap. Kitap her ne kadar bir mizah kitabı olsa da böyle “ciddiyetten” uzak olması da hoşuma gitmedi üzülerek söyleyeyim. Üstüne üstlük yazarın adının kitabın adından büyük olduğu kitapları aklınıza getirin. Burada da Woody Allen’ın ismini Tüysüz’den büyük yazmışlar.

Çok satmak için büyük ama benim için küçük hareketler bunlar.

Kapağı çevirdim ve bütün kitap manyakları gibi her tarafını okumaya başlarken ne göreyim bu kitap “Tanrı oyununu da içeren orijinal formatıyla ilk defa yayınlanıyor”muş. Demek ki bu kitap daha önce yayınlanmış – hafızamı biraz zorluyorum ve evet evet diyorum. Ara yayınları bu kitabı yayınlamışlardı. Hatta kitap o kadar çok sattı ki yayınevi kapandı ( inanmayan araştırabilir – enteresan ama tamamıyla gerçek bir olay.)

Tanrı oyununa gelince Woody Allen’ın okuduğum ikinci kitabıydı. Önce bütün ergen çocuklar gibi “Seks Hakkında ...”yı okudum, sonra Tanrı’ya sıra geldi. Her şeyin uyulması gereken bir öncelik sırası var ve 13 yaşındayken Maslow’u yaşıyordum. Yanlış hatırlamıyorsam Hil Yayınları yayınlamıştı Tanrı’yı. İçinde sahnelenirken çekilmiş bir çok fotoğraf da vardı. Ayrıca Doris karakterini oynayan ablayı da çok beğenmiştim – seneler sonrasında buradan selam ederim.

Bu kadar chit-chat yeter de artar. Tüysüz, orijinal ismiyle Without Feathers, orijinal adı Allen Königsberg olup Woody Woodpacker’ı çok sevdiği için adını Woody olarak değiştiren Woody Allen’ın 1975’de yazdığı bir kitap. Kitabın içinde “oynanmaktan çok okunmak için yazılmış” iki tek perdelik oyun (- ki Tanrı Türkiye’de dahil olmak üzere bir çok defa sergilendi) bir çok inceleme, iki rehber ve kısa hikayelerden oluşuyor.

Woody Allen bu kitabında okuyucusuna hiçbir şeyi “açıklama” zahmetine girmeyip “herkes bildiği ve anladığı kadarıyla yetinsin” diyor. Bir çok şeyi anlamayıp gülmeyeceğiniz kesin. Bu satırların yazarı da bir çok şeyi anlamayıp gülmedi –emin olabilirsiniz. Şansınıza hangi kısımlar gelirse artık. Yalnız sanırım okuyucular bari kitabın adı nereden geliyor diye bilgilendirilmelerine kanaat getirmiş olacak ki Sevgili Mr. Allen, Emily Dickinson’dan bir alıntıyla başlıyor. “Umut tüylü bir şeydir” – Hope is the thing with feathers. Kitabın adı da w/o feathers olduğuna göre baştan bilin ki bu kitap Woody Allen’ın umutsuzluğuyla ilgili bir kitaptır.

Kitaptan alıntı yapmak istemiyorum çünkü kitapçıya gittiğiniz zaman kitabın arkasında bir kaç alıntı göreceksiniz. Sonuç olarak kitabın basılması beni çok sevindirmiş ( niye seviniyorsam ben başkaları okuyacak diye) olsa da basılış şeklini baştan aşağı yanlış bulduğumu söylemek de boynumun borcudur. Saygılar.

Hayatî Mecâz

Başlamak bitirmenin yarısıdır.

2009-04-11T11:05:00.013+03:00

Fazlasıyla uzun sürdüğünü düşündüğüm okul hayatım boyunca en çok duyduğum laftır herhalde. Yakın takipçilerine değinmek istesem de çoğu zaman yazının uzunluk ayarını tutturamadığımdan vazgeçtim. Konumuz, başlangıçlar. En eski yazın efsanelerinden biri, ilk cümleyi bulamadığı için yazamayan yazarlar. Serendip zamanında bu konuya oldukça yerinde bir yaklaşım getirse de, Orhan Pamuk'un bence en iyi girişlerden biri olan "Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti." cümlesiyle başlayan bir kitabı senelerdir yazacağını bilmesi yine de başlangıçlar önemlidire getiriyor beni. Bu yazıyı yazmamın nedeni de elimdeki kitabın başlangıcının beni sarsması. Kitabın kendisinden, yazarı ve bana düşündürdüklerini kendime saklamak istediğim için ve hakkında yazarsam çok kişisel bir yazı olacağı için bahsetmeyeceğim ama o sarsıcı girişten söz etmesem çatlardım. Hazır başlamışken beni etkileyen diğer girişlerden de söz edeyim dedim ben de ve başlıyoruz:

"Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti. Daha ilk sayfalarındayken bile, kitabın gücünü öyle bir hissettim ki içimde oturduğum masadan ve sandalyeden gövdemin kopup uzaklaştığını sandım. Ama gövdemin benden kopup uzaklaştığını sanmama rağmen, sanki bütün varlığım ve her şeyimle her zamankinden daha çok sandalyede ve masanın başındaydım ve kitap bütün etkisini yalnız ruhumda değil beni ben yapan her şeyde gösteriyordu. Öyle güçlü bir etkiydi ki bu, okuduğum kitabın sayfalarından yüzüme ışık fışkırıyor sandım: Aynı anda hem bütün aklımı körleştiren, hem de onu pırıl pırıl parlatan bir ışık. Bu ışıkla kendimi yeniden yapacağımı düşündüm, bu ışıkla yoldan çıkacağımı sezdim, bu ışıkta daha sonra tanıyacağım, yakınlaşacağım bir hayatın gölgesini hissettim. Masada oturuyor, oturduğumu aklımın bir köşesiyle biliyor, sayfaları çeviriyor ve bütün hayatım değişirken ben yeni kelimeleri ve sayfaları okuyordum. Bir süre sonra, başıma gelecek şeylere karşı kendimi o kadar hazırlıksız ve çaresiz hissettim ki, kitaptan fışkıran güçten korunmak ister gibi bir an içgüdüyle yüzümü sayfalardan uzaklaştırdım. Çevremdeki dünyanın da baştan aşağıya değiştiğini o zaman korkuyla fark ettim ve şimdiye kadar hiç duymadığım bir yalnızlık duygusuna kapıldım. Sanki dilini, alışkanlıklarını, coğrafyasını bilmediğim bir ülkede yapayalnız kalmıştım."

Yeni Hayat- Orhan Pamuk

Böyle bir girişten sonra kitabı elden bırakmak imkânsız. İlk cümleyle okuru, okuyan bir kahramanla içine çekerken merak uyandırıyor, sonraki cümleler merakı kamçılıyor, o kitabın ne olduğunu düşünüyorsunuz ve okur, okurun geleceğini merak ediyor. Ben ne zaman bu kitabı elime alsam 30- 40 sayfa okumadan bırakamam mesela, defalarca okumama rağmen. Akşamdan bir kağıda yazdım ilk sayfayı, bloga yazarken tekrar okumamak için, zira nerede duracağımı kestiremiyorum.

"Olay, XX. yüzyılın ikinci yarısında, bir gece, Turgut'un evinde başlamıştı. O zamanlar daha Olric yoktu, daha o zamanlar Turgut'un kafası bu kadar karışık değildi. Bir gece yarısı evinde oturmuş düşünüyordu. Selim, arkasından bir de herkesin bu durumlarda yaptığı gibi, mektuba benzer bir şey bırakarak, bu dünyadan birkaç gün önce kendi isteğiyle ayrılıp gitmişti. Turgut, bu mektubu çalışma masasının üstüne koymuş, karşısında oturup duruyordu. Selim'in titrek bir yazıyla karaladığı satırlar gözlerinin önünde uçuşup duruyordu. Harflerin arasından arkadaşlarının uzun parmaklarını seçer gibi oluyor, okuduğu kelimelerle birlikte onun kalın ve boğuk sesini duyduğunu sanıyordu.
O zamanlar, henüz, Olric yoktu; hava raporları da günlük bültenlerden sonra okunmuyordu. Henüz, bu durum, bugünkü gibi açık seçik, bir bakıma da belirsiz değildi."

Tutunamayanlar - Oğuz Atay

Buradan bakınca, genelde arka kapağı ve ilk sayfayı okuyup fiyat değerlendirmesinden sonra kitap alan okur çoğunluğunun yoğunlukta olduğu ülkemizde her iki kitabın da "alınıp okunamayan", "başlanıp devamı getirilemeyen" kategorisinde yer alması şaşırtıcı değil. Kitabı yarım bırakan bir arkadaşım, "ayrıntı çokluğundan ve gereksizliğinden" dem vurmuştu. Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar'ın arasında sakladığım bir röportajında buna cevabı "romanın özgünlüğünü ayrıntılarda gördüğü" Röportajı okumadan evvel arkadaşıma aynı cevabı verdiğim için mutluyum. Bu, onu girişten aldığı haz zamanla azaldığı için okuyamadığı kitaba döndüremese de...

"Birden kaldırımlardan taşan kalabalıkta onun da olabileceği aklıma geldi. İçimdeki sıkıntı eridi. (Bu sıkıntı garsonun yüzündendi. Öyle sanıyordum. Paltomu tutarken yüzünü görmüştüm: Gülmekten değil sırıtmaktan kırışmış, gözleri ne derler, sırnaşık mı, yok yılışıktı. Para versem eli elime yapışacaktı. Vermedim.) Çevreme ilgiyle baktım. Erkekler yeni tıraş olmuşlar, kadınlar yeni boyanmışlardı. Yüzleri tasasızdı. Caminin dirseğindeki bacakları kesik dilenci, soğuktan morarmış, çorapsız gazeteci çocuk bile öyleydiler. Sanki onu tanıyormuşum, görsem bilecekmişim gibi bakıyordum geçenlere. Bu gece bencildim. Kendi kendime kızdım. Oysa onu bu caddeye pek seyrek gönderirdim: Binde bir, güzel bir filmi görsün diye. Önlerde bir yere oturur, yanağı avucuna dayalı filmi seyreder, tam beni düşünmesini istediğim zaman beni düşünürdü. Film bitince eve yürüyerek geri dönerdi."

Aylak Adam - Yusuf Atılgan

O. O ve arayış. Çevreden bağımsızlığını ilan eden "ben". Rahatlıkla okuduğum en iyi giriş derim bu paragraf için. Çünkü kalın romanlarda girişe sanılanın aksine çok yüklenmeniz gerekmez, bir kaç ilgi çekici öğeyle zaten roman sürekli yeni şeylerle genişleyeceğinden dikkati ayakta tutabilirsiniz. Kısa romanlar için bu geçerli değildir, zaten nasılsa okurum rahatlığı içinde yeterince ilgi gösterilmeden okunan bu tür için, ilgiyi başından itibaren ayakta tutmak öyküde yoğunluğu sağlamak için gösterilen çabayla eşdeğerdir gözümde. Atılgan'ın C.'yi çatmaya başladığı ilk cümleden itibaren romanın içine çekilmemek elde mi?

"Tanıdığım en unutulmaz şahsiyet

Bilincimde öyle derin yer etmişti ki okuldaki birinci yılım boyunca, öğretmenlerin hepsinin aslında annem olduğuna ve kılık değiştirerek karşıma çıktıklarına inandım. Son zil çalar çalmaz eve koşar, koşarken de, acaba benden önce eve varıp üstünü değiştirmeden onu yakalayabilecek miyim, diye düşünürdüm. Oysa eve vardığımda onu daima mutfakta, bana süt ve kurabiye hazırlamakla meşgul buluyordum. Ancak bu mahareti bendeki hezeyana son verecek yerde, onun kudretine duyduğum saygıyı daha da artırırdı. Hem- denemekten hiç vazgeçmemiş olsam da- onu bir suretten diğerine geçmekteyken yakalamamış olmak içimi rahatlatırdı daima; babamla ablamın, annemin gerçek tabiatından habersiz olduklarını biliyordum ve onu gafil avlayacak olursam, beş yaşında taşımayı istemeyeceğim kadar ağır bir sırrın yükü binecekti omuzlarıma. Hatta onu okuldan uçarak gelip yatak odasının penceresinden içeri süzülürken veya görünmez olmaktan çıkarak mutfak önlüğünün ardında uzuvları sırayla belirirken bir an görecek olsam, ortadan kaldırılmam gerekebileceğini düşünür, korkardım."

Portnoy'un Feryadı - Philip Roth

Her okuyuşta derinde bir dehşet duygusu olsa da kahkahalar atmaktan vazgeçmediğim bir giriş. Kitabın tamamını okuyanlar bilirler, bu giriş bundan iyi olamazdı. Bilinçaltı nelere kadir...

Geldik şimdi bu yazıyı yazmama sebep olan girişe:

"Prinsengracht yönünden yürüyerek tam Reestraat'ın köşesini döndüğümde o, sokak kapısını kilitliyor. İkimiz de kök salmışçasına olduğumuz yerde kalıyoruz ve hiçbir şey söylemeden birbirimize bakıyoruz. O bana gelmek istiyor, ben de ona gitmek. Bunu ikimiz de biliyoruz. Önceden hiçbir uyarı gelmeden büzgenim gevşiyor ve altıma kaçırıyorum. O, karşımda bacaklarını iki yana açıp elini arkasına götürüyor ve şaşkınlık içinde altına sıçtığını haykırıyor."

Yitik Ruhlar Irmağı - Connie Palmen

Sahiden şok edici, değil mi? Kitabın içeriğiyle kıyaslarsam otobiyografik olduğunu da göz önüne alarak, bu girişin hem uygun hem de oldukça cesur olduğunu söyleyebilirim. Ama zaten gerçekle kurmacayı birleştiren Palmen, her daim cesur ve sarsıcı.

Bu yazıyı yazarken birkaç yıl önce adını anımsamadığım bir derginin düzenlediği bir yarışma geldi birden aklıma, "ilk cümle yarışması". Ben yukarıya beş giriş aldım, devamı ve içeriğe katkılarını saymadan en güzel, en iyi ilk cümle seçimi diye bir şey olabilir mi? O seçim ne denli sağlıklı olur? Bu konularda düşünmeme gerek bile yok, gayet net bir şekilde öyle saçmalık olmaz diyorum. Girişi sadece ilgi uyandırmanın ötesinde bir şey olarak düşünmek gerektiğine inanıyorum, evet giriş, ilk cümle, ilk paragraf okuru içine çekebilmeli ama sonradan tekrar okuduğunuzda gözünüzün önüne parçalar gelmesini sağlayabilmeli, atmosferi hemen oluşturabilmeli, okuduğunuz zamana ve o zamanki size dair bir şeyler çağrıştırabilmeli. Buradan girişe çok önem yüklediğim sanılmasın, neticede ilgimi çekmeyen herhangi bir kitabı yarıda bırakabilmeme kadar uzun yılların geçmesi gerekti. Ben girişi ilgimi çekmese de genelde aklıma koyduğum bir şeyi okurum, ama yukarıdaki şeyleri hissettirebilecek kitapları da başucuma koyarım.

*Resimler için Sera'ya teşekkür eder, bu yazının sonuna gelebilenleri alkışlarım. :)

I wanna do real bad things with you!

2009-04-10T14:19:00.006+03:00

Jeneriğiyle ve jenerik müziğiyle hemen kalbimi kazanmayı başarmışsa da, Six Feet Under'ın hemen ardından izlenince yavan gelmediğini söyleyemem. Tabii bu hayal kırıklığında nasıl olmuşsa bu rolle bir de Golden Globe almış Anna Paquin adlı iticilik abidesinin ve ondan da itici arkadaşı Tara'nın katkısı büyük. Arada eğlenceli karakterler vaktimi tamamen boşa harcamadığımı söylüyor ama ben bunun yakışıklı vampirden gözünü alamayarak tüm sezonu bitiren içimdeki ergenin tesellisi olduğunu biliyorum.

Sonuç : Alacağın olsun Sera! :)

your sweet 666*

2009-04-06T18:01:00.009+03:00

Dumas Kulübü

Son okuduğum tatmin edici olmayan kitaptan bunalmış vaziyetteyken hiç yapmadığım bir şeyi yaptım: Seneler önce izlediğim bir filmin uyarlandığı kitabı okumaya başladım. Aslında kitabı sadece ucuz diye almış (arkasında 2.90 süper fiyat yazıyordu) ve bir kenara atmıştım. Zadie'den sonra yeraltı edebiyatı hakkında bir şey bilmemekten utanarak aldığım (ve tabii arka kapakta Portnoy'un Feryadı geçtiğinden) Erskine'nin Kutusu'na başlamak için uygun bir ruh halinde olmadığımı anlayınca önce Ayrıntı Kampanyası'ndan aldığım polisiyelerden okuyayım dedim ama siyah kapaklı kitaplardan hangisini seçeceğime karar veremediğimden üst raflara yöneldi elim ve bingo, sırtı diğerlerinden farklı, adı bana daha önce heyecanlanarak okuduğum başka bir kitabı, Dante Kulübü'nü, çağrıştıran Dumas Kulübü şanslı kitabımız oldu.

Normalde alışkanlıktan okuduğum zaman seçtiğim kitaplardan genelde çok az zevk aldığımdan buraya yazmıyorum. Ve şimdi fark ettim ki, üstteki cümleyle derdimi anlatamıyorum. Ben, kitap okumadan gün geçiremeyen biriyim demek isterdim ancak daha önce altı ay boyunca elime kitap almadığım bir dönem mevcut ve çoğu insanın aksine yaz tatillerinde çok az kitap okurum. Öyle değil, ben yaşamım yolunda gitmiyorken, yapmam gereken şeylere başlayamıyorken, geleceğe dair bir planım yokken okumadan yapamayan biriyim, böyle bir durumdayken elimde okuyacak bir şey olmazsa deliriyorum. Bu sene okuduğum anormal kitap sayısı aslında hayatımın ne kadar raydan çıktığının göstergesi. Ve ben bu haldeyken yani herhangi bir sebepten canım bir şey okumak istemediğinde otomatikman bana göre okunması kolay kitaplara yöneliyorum. (bkz: Zaman Yolcusunun Karısı, Sırça Anahtar, Kara Sohbet, Kara Kule Serisi vs ) Bazen bu tarz okumalardan okuma isteğim artmış biçimde çıkıyor, kendime geliyorum (bkz: Kara Kule), bazense bu okumaların sonunda dünyadan soğuyorum.(bkz: Kara Sohbet) Bu kısım çok uzadı, blogun selameti için merak ediyorsanız, Dumas Kulübü 1. kategoride.

Her gizem/macera romanı Dumas Kulübü gibi olsun, ciğerimi yesin. Tamam, eski kitaplarla, Dumas'la, kurmacayla ilgili olması bir artı ama kurgunun sağlamlığı ya da benim bu tarz kitaplarda en çok takıldığım şey olan finalin güzelliği, o artılar olmasaydı da takdirimi toplamasına yeterdi. Corso -Balkan diyalogları, Corso - kız diyalogları, anti-kahraman sayılabilecek iyi çizilmiş Corso karakteri (ikidir Custo yazıyorum) ama en çok da Dumas göndermeleri (20. yy'dan önce tek sevdiğim Fransız lafı iddialı mı olur? ) sayesindeyse sevdiğim kitaplar kategorisine yükseldi. :)

Filme gelince, Türkiye'de 2000'de gösterime girmiş, ben sinemada izlemiştim, yani yaklaşık 9 sene olmuş ve pek bir şey hatırlamıyorum. Sadece Depp'in üstüne gelen arabayı ve yangını anımsar gibiyim ve hafif bir gerilimle filmi seyrettiğimi, ama o kadar. Ekşi'de okuduğuma göre kötü bir uyarlamaymış ve IMDB'de de Varo Borja karakteri yok, büyük ihtimalle kırpılmış bir uyarlama. Ama bunu onaylamak için hevesim ve vaktim yok, onun yerine Gran Torino izlerim.

Yazılarımı her zaman bir sonuca bağlamaktan sıkılmış biri olarak, benim gibi türün tutkunu değilseniz bile bu kitabın hoşuna gidebileceğinizi söylemekle yetineceğim. Bir de İletişim'e not, David Yıldızı diye bir şey yoktur, birini çevirirken diğerini de Davud yapabilirsiniz, Latince deyimlere dipnot düşebilirsiniz, bu sayede benim de her dakika internette o ne, bu ne diye bakınmam gerekmez ve geceleyin yatağımda rahat bir okuma yapabilirim. Haksız mıyım?

*Eh işte bir HIM şarkısı.

justice vs dawn

2009-04-03T22:35:00.010+03:00

* Notos Öykü'nün son sayısında şahane bir Dostoyevski dosyası mevcut. Birbirinden değişik ve zihin açıcı yazıların yanında, aralarda bahsi geçen eleştirilerden alınma satırlarla dolu küçük kutucuklar bile var. Eksik yok mu, var tabii. (bence)

En büyük Dostoyevski sempatizanlarından Orhan Pamuk imzalı bir yazı görmek isterdim, lazımdı da. Bir tek Demir Özlü ile yürümüyor işler.
Nabokov'un Dostoyevski üzerine söyledikleri yok. (Bende o kitap yok, İletişim'in yeniden basmasını bekliyorum sabırla, yoksa ben aktarırdım.) Büyük bir Dostoyevski karşıtı olarak bilinen Nabokov'un (gerçi kime karşı değilmiş ki, kendisiyle aynı safta olduğum Balzac, Gorki savaşı dışında Mann'dır, Turgenyev'dir, Conrad'dır, zerre sevmezmiş müteveffa. Kin ve öfkeyle dolu kitaplar yazan Bernhard aksine, nefretini fazla yansıtmamayı bilmiş sanki. Hoş, Bernhard'ı... - bu parantez çok uzadı, kestik, başka yazıya.) fikirlerini de okuyabilsek sahiden daha iyi olurdu.

* Salman Rushdie, bu ara kafayı uyarlamalara takmış. Önceki kitap eklerinden birinde Benjamin Button üzerine eleştirisi vardı. Henüz okumadım, önce filmi izledim, sonra bahsi geçen kitabı aldım ama Rushdie yüzünden değil, Fitzgerald'ı Watanabe gibi tekrar tekrar okuyacak kadar olmasa da sevdiğimden ötürü. Rushdie, şimdi de Slumdog Millionaire'i eleştirmiş. Yazımı bir Ayş.e Ar.man edasıyla, "kıskanma senden çok satıyor" diye devam ettirmek istemiyorum. Hani şu meşhur Justice Ağaoğlu vs Elif Dawn olayında, saflar belirlenirken Justice'in yanında olan yazarlara "reklamınızı iyi yapın, siz de satın" mesajı veren A.A., eminim Rushdie'ye de buna yakın bir şey söylerdi. Bense daha iyi birşey yapıyorum, haydi iyi edebiyat uyarlamalarını beraber seçelim, diyorum. En azından gelecek aylarda acilen uzaklaşılması gereken uyarlamalar ile tadından yenmeyen uyarlamalar başlıklı iki yazı yazmayı planlıyorum. Öneriler için: (bkz: yorum)

* Yine Notos'ta küçük bir kutucukta, Sema Kaygusuz'un Yere Düşen Dualar kitabının Fransa'da oldukça ilgi çektiği belirtilmiş. Bu kitap yakın zamana kadar listemde olduğundan haber dikkatimi çekti. Ha ne oldu da listeden çıktı?

"Dizlerine kadar çekilmişti ayak bilekleri, var gücüyle asılıp eski yerine taktı. İç içe geçen kaburgalarının arasında sıkışıverdi yüreği. Boynu beline dolanmış, düğüm olmuş, açamamıştı. Kendini kendinden sökene kadar çok uğraştı. Boğazındaydı dili, kocaman, şişkin, küsmüş... yutkuna yutkuna geri çıkardı. Burnu kupkuruydu, tut beni düşücem, diye sarkıyordu."

Devam edebilen var mı? Merak edenler için üzgünüm, ben bundan sonrasını oku(ya)madım. Bu satırlar Kaygusuz'un Can Öykü Antolojisi'nde yar alan Şeftali adlı öyküsünden. Eh, bir öyküsünün 2. sayfasına bile geçemediğim birinin romanını okumaya çalışmam gereksiz bir çaba olurdu. Öksüz Brooklyn'ini hiç sevmediğim Lethem'in Yok kitabıyla birlikte paldır küldür atıldı bu yüzden listeden.

*Son olarak Radikal Kitap'ta yazıları çıkan Heyzen Ateş'in arşivine göz atın derim. Bu ara kitap ekinde hevesle okuduğum bir Dünyadan bölümü var, bir de Çift Yumurta. Geçen hafta, "Kundera'nın kaleminden klasikler" başlıklı haberiyle beni mest etti. Bunun yanında 2666 merakımda da rolü büyük. Kültürazzi hedesinden iyi neticede, benden söylemesi.

mavi ekran

2009-04-03T16:09:00.004+03:00

Dünyanın en eğlenceli romanlarından birini ki bu bir de ilk romanıymış, yazabilmiş bir kadın aynı zamanda dünyanın en sıkıcı kitaplarından birini yazmış olabilir mi?

Cevap veriyorum: Maalesef evet.

M.G. seçkisine koymasaydı almayacaktım zaten. Ve şimdi yarım bıraktığım kitabın gidişatını değil, nasıl o seçkiye girdiğini merak ediyorum. Sonuna gelmeyi başarmış biri beni aydınlatırsa sevinirim.

Soluk Bir Arayış

2009-04-01T18:56:00.007+03:00

Vahşi Hafiyeler

1. bölümü okurken hikâyenin ne zaman yavaşlayacağını düşündüm, karakterler birbiri ardına, hatta bazen birbirini ezerek ortaya çıktıkça merakım perçinlendi, yavaşlamasını istediğimden değil, okunan sayfa sayısını kalana oranladığımda yavaşlamadıkça nasıl sürdüreceğine akıl erdirememekten.

2. bölüme gelince ufak çaplı bir şok geçirdim buna rağmen. Birden günlük bitti, karmaşık sohbetler başladı ki bu, kitabın tüm parıltısını sergilediği kısımdı. Çoğundan ayrıca roman çıkabilecek bir sürü öykü.

3. bölüm sır perdesini aydınlatmaya yönelikti ve bana yetersiz geldi. Kitabı okurken düşündüğüm iki şey vardı, biri sahiden bunca övgüye değer bulacak mıyım, diğeri Türk şairleri üzerine böyle bir roman yazılsa, Octavio Paz yerine kimi koyarlardı?

1. sorunun cevabı başlıkta gizli, evet kayıp şairin peşindeki şaibeli akımın öncülerinin arayışı, 2. bölümün tüm parlaklığına rağmen soluktu. Neye göre soluk, karşılaştırıldığı Marquez'e göre, yoksa ben Mart 31'e kadar okuduğum kitaplar arasında en çok bu kitabı sevdim, şiire ilgi ve alakamın birkaç şair sayesinde sıfırın biraz üstünde olmasına rağmen, tüm karmaşıklığına rağmen, tüm o ilginç, bilinmedik isimlere rağmen.

2. soruya gelince, buna cevap veremem. Ama böyle bir roman olsun isterdim edebiyatımızda, bilindik isimler ve akımlar doğrultusunda aldığım zevk ikiye katlanırdı.

Sonuç, Bolano okumak zor ama güzel, Metis'in yayın programında önce Katil Fahişeler var, sonra umarım 2666, devam yani.

Not: İdefix'te verilen sayfa sayısı yanlış, kitap 628 sayfa aslında.

Not 2: Biraz düşündüm de 2. soruya cevap vermeme işini ve okuma esnasında aklıma ilk gelen ismi değil ikincisini söylemeye karar verdim. Bu insan Necip Fazıl olabilirdi, bir kısmın peşinden ayrılmadığı, bir kısmın ölesiye ondan ve taraftarlarından nefret ettiği ve beğenenleri aşağıladığı biri olarak yani. Eh, tamam yazar ben olsam başka birini yazardım, N.F.'yi değil ama olasılık dahilinde işte.

WildeCard

2009-03-30T12:01:00.006+03:00

Sanatçı: Eleştirmen, Yalancı, Katil

Eğer o şimdi yaşasaydı ya da ben onun çağında yaşasaydım onun yazdığı her cümleyi birçok defa hayranlıkla okurdum. Bu aynı çağda yaşamadığım insanların cümlelerini hayranlıkla okumuyorum demek değil. Oscar Wilde için böyle düşünüyorum. Wilde her ne kadar zamanının çok ilerisinde biri olsa da benim için “cool” insanın başlangıcı olsa da hep henüz açıklayamadığım sebeplerden ötürü yeteri kadar içine dalmış, yazdığı cümlelerden ötürü kafamda yeteri kadar soru işareti oluşmamış biri.

Ancak, bu elbette onu okurken sahip olduğu zekanın oluşturduğu pırıltının beni büyülemesine engel değil. Thomas Jefferson’ın gelmiş geçmiş en zeki insan olduğu söylenir, büyük olasılıkla öyledir de, ikinci sırada Wilde olabilir.

Wilde zeki olmasının yanı sıra elbette çok fazla şey de biliyordu. Bunu yazdıklarından anlayabiliyoruz kolaylıkla. Bildiklerini söylemek için yazı yazmaktansa, bildiği şeyler yazı yazarken olması gereken yerlere dökülüveriyor.

“Sanatçı: Eleştirmen, Yalancı, Katil – estetik ve etik üzerine” kitabını okurken yukarıda saydıklarımı bir kez daha kitapta görmek hem sevindirici hem de beklenen bir şey. Kitabın içinde dört tane deneme var. Ayrıca Borges’in yazdığı bir “Wilde Üzerine” kısmı Elizabeth Hollander’in sunuşunun hemen arkasından geliyor. “Her türlü düşünce tehlikelidir” diyen birisi tarafından yüzlerce tehlikeye maruz kalma tehlikesini göze alıyorsanız bu derlemeyi daha doğrusu Wilde’ın kendisini okumanız güzel olabilir.

En büyük eseri kendisi ve hayatı olan biri için ben ne yazar, ne eleştirmen, ne editör ne de başka bir şey diyemem. Wilde narsist olmasın da kim olsun? Onun yazdıklarının tamamı sadece bir giriş niteliği taşıyabilir ve maalesef aynı çağda olmadığımız için pek de ileri gitmek mümkün görünmüyor.

Hayatî Mecâz

Sevdiğim Kitaplar (Serpil İçin)

2009-03-27T20:21:00.009+02:00

Sevdiğim kitapların genel olarak görünüşü böyle olsa da aslında birçoğu orada yok Mesela Dostoyevski'yi göremiyorsunuz çünkü kaptırdım. Bir kısım kitaplarım da ablamda ve arkadaş çevremde olduğundan bu hatıra fotoğrafında yer alamadı.

Şimdi bu asıl kitaplığım değil, raflı dolaplı masaların kapaklı kısmı, burada en sevdiğim kitapları ve moleskine'lerimi, bir de kimsenin yemesini istemediğim toffifee'leri ve trauben nuss'larımı (çikolata ikisi de) saklıyorum.

Bu üst raf, gördüğünüz gibi Oğuz Atay çoğunlukta. Oğuz Atay, en sevdiğim kitabı Tehlikeli Oyunlar'dan önce, Orhan Pamuk'un Öteki Renkler'indeki Tutunamayanlar yazısıyla girmişti hayatıma, o zamandan beri de başucu yazarlarımdan biri. Özellikle Korkuyu Beklerken adlı öykü kitabını ara ara tekrar okuyorum.

Birkaç Türk yazar daha var üst rafta, biri öykülerini çok sevdiğim Füruzan, diğeri Aylak Adam'a ve özellikle Evdeki öyküsüne bayıldığım Yusuf Atılgan. Ama Anayurt Oteli'ni çok sevmemiştim, belirteyim.

Bu üç yazarın haricinde yeni dönemden iki muhteşem romanın sahibi Murat Uyurkulak'tan Har ve Tol ile sempatimi yitirdiğim Elif Şafak'ın en sevdiğim romanları Mahrem ve Pinhan var. Elif Şafak'ın Mahrem'i aşabilecek bir roman yazacağına inanmıyorum ama Murat Uyurkulak'ın her yeni kitabıyla bize daha fazla güzellik tattıracağını düşünüyorum.

En sevdiğim kitaplar sıralamasının başlarında muazzam dil kullanımı ile Göçmüş Kediler Bahçesi var, bu kitabın Kürşat Başar'ın da en favori kitaplarından biri olduğunu duyunca şaşırmıştım, sonra Başar'ın ödüllü öykülerin i okuyunca şaşkınlığım geçmişti, Başar'ın öykülerini de tavsiye ederim, bayağı farklılar.

McEwan'dan Kefaret'i değil, Sonsuz Aşk'ı koyacaktım, ödünç verdiğimi anımsadım. Kehanet Gecesi'nin yanına Ay Sarayı da gelebilirdi ama pek yaban sayılamayacak ellerdeydi. Mungan'dan bir seçki var, çünkü o seçkideki öykülerin hepsi birbirinden güzel. Zemberekkuşu'nun Güncesi, Hece Cümbüşü, Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın ve Düşüş hakkında daha önceden bir şeyler yazmış ya da alıntılamıştım zaten.

Alt raf, Pamuk rafı gibi bir şey gördüğünüz gibi. Çok sevmediğim iki kitabını, Kar ile Masumiyet Müzesi'ni koymadım, Benim Adım Kırmızı'yı da evin içinde bulamadım. Malum Pamuk popüler bir insan. :)

Alt rafta kuramsal sayılabilecek kitaplarım da var ve yazmak üzerine birkaç kitap. Ahmet Hamdi'nin makaleleri mesela, yine Öteki Renkler'den sonra aldığım bir kitaptı, çok değişik bilgiler içeriyor. (günlükleri kadar ilginç olmadığı kesin) Don Kişot'tan Bugüne Roman, uzun adından korkmadan okunabilecek bir kitap. Jale Parla'nın değişik romanlar üzerine kısa ve vurucu yorumları var ve kitap çok akıcı. Bu kitaptan çok şey öğrenmiş ve bir okuma listesi yapmıştım. Silgiler hariç hepsini de okudum sanırım.

Diğer bir kitap favori Türk öykü yazarım Murat Gülsoy'un yaratıcı yazarlık notlarından oluşturduğu Büyübozumu. Bu arada okumadıysanız Gülsoy'un öykülerini okumanızı öneririm, zekâ dolu öyküleri var. Bu kitapta ise öykü çözümlemelerinden tutun yazmakla uğraşan herkes için faydalı olabilecek küçük ipuçları var. Arada bakıp cesaretimi artırıyorum.

Fowles zamanında üzerine çok söz ettiğim biri, Büyücü hakkında Divadeiwob'un projesine bakmanızı (tabii davet edilmek için mail atmalısınız) ve Sera'nın yazısını okumanızı öneririm.

Portnoy'un Feryadı, okuduğum en eğlenceli kitaplardan biri, Alıklar Birliği, Madde 22 ve Dublörün Dilemması'nın yanında rahatça yer alabilir. Ama dikkat, temizlik konusunda biraz hassassanız okurken mideniz bulanabilir.

Paris Bir Şenliktir üzerine de yazmıştım evvelden, tekrarlamayacağım o yüzden ama Hemingway seviyorsanız mutlaka okumanızı öneririm, Hemingway'in gençliğini kendi ağzından dinliyorsunuz sonuçta, bu fırsat zor ele geçer.

Bir fotoğraf daha vardı, sildim, çünkü çok uzun oldu. Onlar ve yazmadıklarım da başka yazıya kalsın.

Keyifli okumalar...

benim küçük sevgilim

2009-03-26T20:49:00.007+02:00

Lolita

Uzun uzadıya bir giriş yazısı yazmaya hâlim yok, Nabokov'u neden okumak istedim, neden tanımak için Lolita ile başlamayı tercih ettim temalı kendimce eğlenceli bir yazı yazmak için hevessizim. Son zamanlarda gittikçe uzayan yazılarımı anlatım bozukluklarını bertaraf etmek amacıyla okurken sıkıldığımı fark ettiğimden (yazarken daha keyifli oluyor, kesinlikle) direk olaya gireceğim. Zaten ne yazılar yazılmış, ne incelemeler yapılmıştır Lolita üzerine, ben sadece izlenimlerimi aktarsam yeter.

Nabokov olayı 355 sayfada bitirebilmiş, daha da uzatabilirdi, Masumiyet Müzesi'nden biliyorum.
Evet, özellikle 2. bölümün başlarında bolca Masumiyet Müzesi'ni andım. Fark yok muydu, çok vardı elbette. Nabokov daha çok gittikleri yerlere ve manzaralara odaklanırken (bunun için kelebek avları boyunca dolaştığı güzergâhları incelemiş) Pamuk eşyalara odaklanmıştı. Nabokov, şükür ki, bunu kısa tutarken (mesela Lolita'nın eşyalarından kurtulduğu bir bölüm var, bir kaç cümlecik sadece, "saplantı haline getirdiğimi fark edince topladım şuraya götürdüm gibi..." Kemal'in o evde bir bardakla kaç sayfa boyunca neler yaptığını okurken illallah çekenler anımsayacaktır ve Pamuk bu anlatım tarzını sayfalarca sürdürürken Nabokov bazı bölümlerde azıcık azıcık kullanmış, sadece 2. bölümün başı biraz fazla. Sonuç, daha az sayfa ve daha sevilebilir bir kitap.

Kitapta hoşuma giden ekonomikliğinin yanı sıra yapısı oldu. Giriş, uzun ve doyurucuydu, arayış ve yoksunluk kısmı ise istediğim gibi kısa. Özellikle 2. bölümün başında M.M. tadını aldıktan sonra Lola ortadan kaybolunca uzun uzadıya Humbert da eşyalara şunları bunları yapacak, şuralarda buralarda dolaşacak diye korkmuştum, şükür boşa çıktı. Finali ise beklemediğim ölçüde iyiydi, son sayfayı okuduktan sonra şöyle bir durup yeniden göz atmak amacıyla kitabı karıştırdım, ki bunu genelde çok az kitaba yaparım.

Kitabı güzelleştiren diğer şey, Nabokov'un kitabın sonundaki "Lolita Adlı Bir Kitap Üzerine" adlı yazısı. Bu kitabı basılması için götürdüğünde bazıları 188. sayfadan sonrasını okuyamadığını itiraf etmiş (Bu 2. bölüm oluyor), bazısı 2. bölüm çok uzun demiş, bazıları kitapta iyi insanlar olmamasından yakınmış, biri de bu kitabı basarsa ikisinin birden hapse gireceğini söylemiş.

Yine bu bölümde Nabokov'un kendini Amerika'ya ve İngilizce'ye adapte etmeye çalışmasını okurken üzüldüm. Şöyle demiş Nabokov:

"Amerikalı dostlarımdan hiçbiri Rusça kitaplarımı okumadıklarından, İngilizce'de yazdıklarıma bakarak yöneltilen bütün övgüler mutlaka biraz bulanık kalacaktır. Hiç kimseyi ilgilendirmeyen - ilgilendirmemesi de gereken- kişisel talihsizliğim, kendi söyleme tarzımdan, ana dilim Rusçanın pürüzsüz, zengin, sonsuz yumuşaklıktaki ritimlerinden vazgeçmek, bunları elden düşme bir İngilizce'yle değişmek zorunda kalışımdır. Hiçbir dilin sihirbazı, elinde şu araçlar-parmak ısırtan ayna, kara kadife fon perdeleri, örtük çağrışımlarla gelenekler- olmadı mı, frakının kuyruğunu uçura uçura mesleğinin geleceğini büyülü bir biçimde aşmayı başaramayacaktır."

Tüm bu lafları bir yana bırakırsak, Lolita okunmaya değer bir kitap. Nabokov'un çıkış öyküsünün (bir bilim adamı tarafından aylarca sıkboğaz edilen maymunun herhangi bir hayvan tarafından çizilen ilk resim olarak kafesinin parmaklıklarını çizmesi) Humbert'ın tutkusunu ve aşkını hapseden Lolita'yı bu kadar güzel anlatmasını sağlayacağını kim tahmin edebilirdi?

Nabokov okumaya, hikâyeleri ve Solgun Ateş'le devam etmeyi düşünüyorum, Ada ya da Arzu'yu en sona bırakacağım. Ve fark ettim, yine çok uzun olmuş yazı ama bitti.

f.cking and punching**

2009-03-26T20:37:00.007+02:00

Benim için bir sanat eseri, kabaca 'estetik mutluluk' diyebileceğim şeyi sağladığı sürece var olur. Bu da, temel ölçüt olarak alınan sanatın (merak, sevecenlik, yufka yüreklilik, haz) bir yerde herhangi bir biçimde öbür varoluş biçimleriyle kesiştiği bir varoluş durumudur. Geri kalanların hepsi ya güncel süprüntü ya da bazılarının Tezli edebiyat dediği, çoğunlukla koca koca alçı kalıplar halinde dikkatle çağdan çağa aktarılan güncel süprüntüdür ki sonunda elinde çekiçle birinin gelip Balzac'ın, Gorki'nin, Mann'ın kafasını iyice bir yarması beklenir.*

Bir nevi kitabın sonsözü olarak konulmuş sayfalarda rastlayacağım bir cümleye bu kadar güleceğim hiç aklıma gelmezdi.

*Vladimir Nabokov
Lolita Adlı Bir Kitap Üzerine
Çev. Fatih Özgüven

**Californication dizisinde Moody'nin Mia'nın üstüne yattığı kitabının ismi olur kendisi.

***Ahmak gibi satır atlayıp tüm anlamı sileceğim de aklıma gelmezdi, ama oldu. B.'ın kafasını kırma düşüncesinin akıl karıştıran hazzı işte. Düzelttim.

Listelemenin sonu yok

2009-03-25T20:14:00.010+02:00

Farz edelim:

Bir ay sonra öleceğimi öğrendim, kapıldığım melankoli dalgası beni yutmazsa okuyacağım on kitap ne olurdu? (Ayda 10-15 civarı kitap okuyorum, 4 aydır durum böyle, o nedenle 1 ay:) )

Ya da on kitap daha okuduktan sonra kör olacağımı söylediler, en son hangi sözcükleri basılı olarak görmek isterdim? (Gazeteye basılacak ilandan önce elbet, arkamdan ne yazacaklar merak ediyorum :) )

Ya da'ları çoğaltmak mümkün. En korktuğum ya da, bir gün kurgu okumaktan nefret edecek duruma gelir miyim? (Benim Kitaplarım'da vardı böyle biri.)

Aydan Atlayan Kedi sordu, ben de daha önce ölmeden önce okunması gereken bilmem kaç kitap yazıları yazmıştım 2 kere - aramayın, onları başka bloga taşıdım- ve düşündüm okumak istediklerim neden olmasın bir yazıda ve başlıyorum:

1) Ağustos Işığı:

Utancım demeliyim aslında. Bu kitabın övgüsünü çok duydum, Faulkner'a hayranlığım blogun isminden akıyor zaten. Ama elime alamadım bir türlü. Okumadan ölmemeyi umuyorum.

2) Gecenin Sonuna Yolculuk:

3 Bener'in çevirisini değerlendirdiği bir klâsik. Tezer Özlü'nün,Yaşamın Ucuna Yolculuk'unun isim babası aynı zamanda. Bulana kadar canım çıkmıştı, iki ay beklesem de olurmuş aslında YKY yeni basımını yaptı taze. Muhakkak okumalıyım.

3) İlahi Komedya:

Cehennem kısmını okudum sadece. Cennet'in sıkıcı olduğunu söylüyorlar ama görmek isterim.

4) Murathan '95:

Dünya gözüyle bir görüp dokunamadım şu kitaba, ona yanarım.

5) Seksek:

"Cortazar okumamış insan bir kader kurbanıdır. Eserlerini okumamak korkunç sonuçları olan, sinsi ve ölümcül bir hastalıktır. Hayatında hiç şeftali tatmamış bir insanın durumu gibi. Kişi yavaş yavaş mutsuzlaşır, fark edilir şekilde solgun görünür ve belki de azar azar saçları dökülür. Bunların hiçbirinin başıma gelmesini istemem ve bu nedenle büyük Julio Cortazar'ın bütün üretimini, mitlerini, çelişkilerini, ve ahlaki oyunlarını yutarcasına okuyorum." demiş Neruda. Bu duruma düşmek ister miyim? Elbette hayır.

6) Kafka On The Shore:

Çevrilene kadar ölebilirim ya da çevirisini okurken sinir krizi geçirebilirim, o nedenle bu yaz artık
Pandora'dan alıp okuyacağım. Murakami'nin en çok tavsiye edilen kitabı sonuçta.

7) Huzursuzluğun Kitabı:

"Bu sabah Baron'u düşünerek uyandım ve bu zor uyanışın ardından onu düşündüm. Müthiş kederli bir şafaktı. Uyandığımda sanki bu ıstırap kemiklerimi delip geçiyor ve damarlarıma derimi yırtacak kadar baskı yapıyordu. Dehşet vericiydi. Zihnimi mümkün olduğunca bundan kurtararak, Fernando Pessoa'nın Livro do Desassossego'sunu aramaya başladım. Bana öyle geldi ki, Pessoa'nın acı ve keder veren günlüğünde rastgele açacağım bir bölüm ne denli zalim olursa olsun, -eminim- beni uyandıran acıya karşılaştırıldığında çok daha az şiddetli olurdu. Yoğun ıstırabımı azaltmak için başkalarının acılarına yelken açmak her zaman iyi sonuç vermiştir."*

Tekrar ve tekrar ve tekrar okurum, o kadar. (Kitaptan bir parça için tıklayınız.)

8) Kayıp Zamanın İzinde:

Henüz başlama cesaretini gösteremediğim dünyanın en uzun romanı. "Proust yaşamınızı nasıl değiştirebilir?" sorusuna okuduktan sonra yanıt vermek isterim.

9) 2666

Bu kitabı deli gibi merak ediyorum. O kadar şey okudum ki hakkında, okuduklarım da öyle akıl çeldiriciydi ki muhakkak diyorum.

10) Orhan Pamuk'un yazdığı son kitabın taslağı

Mr. Pamuk'un en sevdiğim yazarlardan olduğunu söylemiştim, Masumiyet Müzesi'nin isminin seneler evvel bir yazıda küçücük çıkışından beri nasıl merakla beklediğimi de söylememişsem işte şimdi söylüyorum. Her şeye rağmen okumaya da sabretmeye de beklemeye de değer.

Şimdi sıra geldi sobelemeye, bir öncekileri tekrar sobelesem ayıp olur mu, fikirlerini duymak isterim hepsinin de. Ve Serap, ölmeden önce okumak istediğin kitapları yazmak ister misin?

*Yine, Bartleby Ve Şürekâsı'ndan.

Sera İçin

2009-03-25T10:24:00.011+02:00

Ve yardımcılar:

Evet, fotoğraf olayında çok kötü olduğumun farkındayım, evet bunlar 2009'un sadece bir kısmı ve evet, henüz hiçbirini okumadım.

bir nevi uluma

2009-03-24T12:44:00.006+02:00

Herhangi bir şeyin ilk taslağı boktur.
Ernest Hemingway

Elimde iki kitap var. Azar azar, sindirerek okuduğum, bitmesin diye ağırdan aldığım, blogda 2-3 kere yazı öznesi olan Bartleby ve Şürekâsı ile "Nabokov'a bununla başlayacağım" sözünü tuttuğumun kanıtı meşhur Lolita. Yazmayı bırakanlardan kurulu bir dünyayı gözler önüne seren bir kitabı ya da her yanından ustalık akan bir başyapıtı okurken "Kitap yazmak isteseydin, ne yazmak isterdin?" sorusuna cevap vermek oldukça güç, özellikle her şeyi yarım bırakma alışkanlığından vazgeçememiş biri için. Çok eskiden Divad'ın blogunda bir yazı okumuştum, ne zaman bir hikâyede doruk noktasına ulaşsam kitaplara gömüldüğümü ve hikâyenin soğuyarak dönülmez hâle geldiğini fark ettiğimden beri, belki de bu kadar okumasam daha iyi diye düşünmedim değil. (O paragrafı satın alıyorum ayrıca, saygılar! ) Ama neticede gerçeklikten kaçış ustası olmaya ant içmiş biri, doğuştan kötü özellikler kapalı modda gelmişse dünyaya, sığındığı tek yerden çıkmaz.

Konuyu dağıttım iyice. Okuma ile yazma konusunu bağdaştıracağım şimdi. Benim için üç çeşit yazar tipi var. Biri, insana yazma şevki veren yazarlar. Gözünüzü korkutmayacak üslupları vardır, kurguları genelde çok güzeldir ama size "ben de yapabilirim" hissi verirler. Auster, McEwan, Murakami gibi. İkinci tip, insanı edebiyattan soğutan yazarlar. "Ben de bunlar kadar berbat olabilirim" düşüncesiyle yazdıklarınızı gittikçe basit bulmanıza neden olurlar. (örnek yok, kavga çıkar :) ) Üçüncü tipler ise, ağzınızın suyu akarak okuduğunuz, edebiyatın nasıl bir lütuf olduğunu tekrar tekrar anlamanıza yarayan, "Bir gün onun gibi yazabilirsem" cümlesiyle başlayan rüyalar görmenize neden olan ama bunun asla gerçekleşmeyeceğini bildiğiniz yazarlar. Bunlar benim kahramanlarım: Orhan Pamuk, Oğuz Atay, Marquez, Kundera, Fowles, Calvino, Hemingway ve pek tabii ki klasiklerden Dostoyevski, Faulkner, Dickens.

Ben ne yazmak isterdim? Üçüncü seçeneği elediğim belli, ikinci seçeneğin asla ve asla olmaması için taslak yırtma konusunda uzmanlaştım. Birinci seçenek için daha çok yol kat etmem gerekse de tercihim o yönde. Hikâyenin kusurlarını örtecek bir üslup, okuyana "Ne müthiş bir sondu!" dedirtecek bir final ve iyi bir öykü olarak tanımlanan bir konu. İnandırıcı olma noktasında sırıtmayan karakterler. Ve tüm bunların sonunda birilerinde "ben de yapabilirim" duygusunu uyandırmak.

Daha çok yolumun olduğumun farkındayım. Ayrıca bu yazının, cevabın ilk taslağı olduğunu göz önüne alarak Hemingway'in dediği gibi olduğunun da. Yine de yarım bırakma hevesi bünyemi sarmadan parmaklarımı klavyeye hızlı hızlı vurarak bitişi gördüğüm için mutluyum.

Aydan Atlayan Kedi'ye bu güzel mim için teşekkür ediyorum ve Parilda, Divad, Spell ve mimlere mesafeli olduğundan çekinerek Günlerin Tortusu, sobe!

tamam tamam sustum

2009-03-23T12:15:00.005+02:00

Yaban Koyunun İzinde

Virgüllerle problemi olan birinin elinden geçtiği her halinden akan, cümleleri ortasından kesip kalanını büyük harfle başlatmak gibi ilginçlikler içeren, çevirisi aksayan (sahi belleten nedir?) ve uyumsuz kapak seçimiyle voleyi vuran bir kitap var elimde.

Kusurlarını bir kenara bırakırsak Yaban Koyunun İzinde bir Murakami klasiği, başlangıçtan tutun yan hikâyelere, ilginç uğraşılar içindeki değişik özellikli kadınlara, (kusursuz kulak diye bir şey varmış, öğrenmiş oldum, her ne kadar canlandırmada hâlâ başarı kaydedemesem de...) rüyalara ve tesadüflere ve tüm bunları inanılabilir kılmasına kadar. Final de hayli tatmin edici olunca bana Murakami'nin Dance, dance, dance adlı devam kitabını almak kalıyor sadece.

Ayrıca Murakami okurken midesi kazınan, hemen değişik soslu makarnalar yapma isteğiyle dolup taşan bir ben miyim, merak ediyorum. Bir de yapabiliyorsanız, bu kitabı orijinalinden ya da başka bir çevirisinden okumanızı tavsiye ediyorum. Ve sahiden sustum.

Okuma Notları - 2

2009-03-21T21:54:00.008+02:00

Chamfort Hayır'ı o kadar ileri götürdü ki, Fransız İhtilali'nin kendisini suçladığını düşündüğü gün - ki başlangıçta onun ateşli yandaşıydı- öyle bir ateş etti ki, burnunu kırdı ve sağ gözünü çıkardı. Daha ölmemişti. Israrını sürdürdü ve bir bıçakla gırtlağını kesti, etlerini çekip çıkardı. Kanlar içindeyken silahıyla göğsünü deldi ve sonunda, dizlerini ve bileklerini de kestikten sonra, gerçek bir kan gölünde yığılıp kaldı.

Ancak, daha önce de söylendiği gibi, ruhunun vahşice dağılıp parçalanmasıyla karşılaştırılırsa, tüm bunlar solda sıfırdı.*

Hayır, bunlar gerilim ağırlıklı bir romandan satırlar değil yine Bartleby ve Şürekası'ndan. Kendine bu kadar vahşi bir ölümü nasıl biçebilir kişi okuduğumdan beri hayretler içindeyim. Camus çok şey yazmış Chamfort üzerine, haklı da yazmakta. Ölüm biçiminden dolayı değil sadece, Chamfort'un tüm yaşamı ve Hayır'ı seçişi üzerinde durulmaya değer bir konu.

Chamfort, hayata 1-0 önde başlamış aslında, küçük bir çaba göstermeden başarıyı tattı denmiş kitapta. Kadınlar ona âşıkmış ve ilk yapıtlarının vasatlığına rağmen kraliyetin bile ilgisini çekmiş. Çok gençken Fransız Akademisi'ne girmiş ve olağanüstü bir toplumsal prestij kazanmış. Sonra ansızın, kişisel avantajlara karşı çıkmaya başlamış. İçinde bulunduğu dünyayı da kendisini de küçümsemiş: "Benim düşünceme göre insan aptal bir hayvandır."

Chamfort üzerine Camus şunları söylemiş: "Bizim kahramanımız çok ilerleyecek, çünkü özel çıkarlara veda etmeyi hiç önemsemiyor ve bedeninin yok olması - zaten vahşice bir biçimde canına kıydı- ruhunun parçalanıp dağılmasıyla karşılaştırıldığında hiçbir şey ifade etmiyor. Sonuç olarak, Chamfort'un büyüklüğünü ve yazmadığı romanın sıra dışı güzelliğini ortaya koyan şey de işte bu. Ancak, yazmamış olsa da, bize o romanı hayal edebilmemiz için gerekli unsurları bıraktı."

Chamfort, "Produits de la civilisation perfectionnée" başlıklı kısa metinde kendisine sormuş, "Niye yazmıyorsun?"

Çünkü bence, halkın zevksizliği ve hasedi had safhada.
Çünkü sokaktan geçen maymunları ve ayı terbiyecilerini görmek arzusuyla pencereden başımızı neden uzatıyorsak, aynı nedenlerle çalışmakta ısrar ediliyor.
Çünkü yaşamadan ölmekten korkuyorum.
Çünkü edebi yaftam ne kadar çabuk yok olursa ben de o kadar mutlu oluyorum.
Çünkü birtakım edebiyatçılar gibi, boş yemlik önünde tepişen ve çifte atan eşeklere benzemek istemiyorum.
Çünkü halk, beğenmediği başarılarla hiç ilgilenmiyor.

Buradan bakınca, Orhan Pamuk'un yazmayı bırakmaması büyük şans, sahiden.

*Tüm alıntılar ve Chamfort üzerine yazılar, Doğan Kitap'tan çıkan, çevirisi Tülin Şenruh imzalı Bartleby ve Şürekası'ndan alınmıştır.

Okuma Notları - 1

2009-03-20T12:05:00.007+02:00

Bartleby ve Şürekâsı

Dün geceyi yine bir tavsiye üzerine aldığım Melville'in meşhur kâtibinin hikâyesini okuyarak geçirdim. Önce yapmamayı yeğleyen, gittikçe her şeyi yapmaktan itinayla kaçınan ve en sonunda işi yaşamayı tercih etmemeye götüren Bartleby'yi yani. Kitabı Yusuf Eradam çevirisinden okudum, bolca eski sözcük kullanılsa da öykünün yapısına iyi uyduğunu düşündüğümden sevdim. Okuma öncesinde beni etkileyen Borges'in önsözünden ziyade Bartleby sendromu denilen şeydi. Bunun üzerine bir önceki yazıda da alıntıladığım ve uzun süredir okuma listemi işgal eden Enrique Vila-Matas'ın Bartleby ve Şürekâsı'nı okumaya başladım.

Kitap yazmamayı yeğleyen yazarlar üzerine notlardan oluşuyor. Okuduklarımdan öyle etkilendim ki henüz başlarında olmama rağmen buraya bir kaç not düşmek istedim. Okuduğum kısımda kimlere rastladığımı sayarsam bana hak verirsiniz : Robert Walser (Kafka'yı etkilemiş büyük yazar diye bahsi geçiyor), Juan Rulfo (bkz: Pedro Paramo), Rimbaud (adını duymayan var mı?), Sokrates, Wittgenstein, Flaubert, Pessoa, Marguerite Duras, Primo Levi.
İştah açıcı bir liste olmadığını kim iddia edebilir?

Kitaptan küçük notlar:

Walser solda bir sıfır olmak istiyordu ve onun sevdiği kibir, Fernando Pessoa'nınki gibi bir kibirdi. Fernando Pessoa, bir keresinde, çikolatayı saran alümiyum kâğıdı yere fırlatıp, yaşamı da böylesine fırlatıp attığını söylemişti.
Niçin yazmadıklarını sorduklarında, Rulfo şöyle cevaplıyordu:

- Yazmıyorum, çünkü bana bu öyküleri anlatan Celerino Amcam öldü.

"Yazmak - derdi Marguerite Duras - aynı zamanda konuşmamaktır. Susmaktır. Sessizce ulumaktır."
İnsanın yazmayı reddetmesinin bir nedeni de, kendisinin bir hiç olduğunu düşünmesidir. Örneğin, Pepin Bello. (Bu adam üzerine ayrıca bir yazı yazmayı düşünüyorum, çok ilginç biri.)

Şimdilik bu kadarı yeterli sanırım, ilerledikçe ara ara bir şeyler karalamayı düşünüyorum buraya. Aslında bir de Türk Bartleby'ler hakkında bir yazı yazmayı planlıyorum. Aklıma gelen ilk örnek Selçuk Baran. Diğerleri hakkında henüz bir fikrim yok. Yani ipuçlarına açığım, bilginize. :)

anlatmak için yaşamak

2009-03-20T11:57:00.004+02:00

Peki, yazmanın daha iyi olduğunu düşünmemizi sağlayan başka nedenler de var mı? Kısa süre önce Primo Levi'nin Ateşkes'ini okudum. Bu kitapta yazar, toplama kampında kendisiyle birlikte olan insanların, o kitap olmasa haklarında bilgi edinemeyeceğimiz insanların portresini çizer. Ve Levi tüm bu insanların evlerine dönmek istediklerini, yalnızca korunma içgüdüsüyle değil, görmüş oldukları şeyleri anlatma arzusuyla yaşamak istediklerini söyler. Yaşadıkları bu deneyimin, tüm bunların yinelenmemesine katkıda bulunmasını istiyorlardı. Ancak dahası da vardı: o trajik günlerin unutulmaya terk edilmemesi için anlatılmasını istiyorlardı.*

*Enrique Vila-Matas
Bartleby ve Şürekâsı

Miranda için üzülmemizin en büyük nedeni de bu değil mi? Yaşadıklarını kimsenin bilemeyecek olması, yazdıklarını kimsenin okuyamayacak olması, hissettiği korkuyu, yaşadığı dehşeti kimsenin bir arkadaşına hayretle anlatamayacak oluşu ve yaşadıklarını başka birinin de yaşamak üzere oluşu...

cold case

2009-03-17T19:04:00.007+02:00

Kemik Bahçesi

Blogun takipçileri bilir, polisiye ve gerilim tarzında pek kitap okumam. Nedeni basit; bu kitapların çoğu o kadar özensiz çevrilmiştir ki birçok kelime kulağımı tırmalar, polisiye/gerilim okumak acayip bir dalda uzman olan bir başkarakter içermiyorsa 250 kelimeyle konuşan gençlik yakınmasına hak verdirtecek şekilde çevrilmiş bir kitap okumayı göze almayı gerektirir ve bu kitaplara gösterilen özensizlik sonsuza gider, basım hataları, anlatım bozukluklar gırladır. Zaten normalde de sıra dışı cinayetler üzerine akıl yürütme oyunlarındansa "bir katilin portresi" ya da "psikopat kardeşlerin iç dünyası" biçiminde bir şeyler okumayı tercih eden biriyim, midemin bulanmasına rağmen çevirisinin hoşluğunun payını da yadsımadan Amerikan Sapığı'nı zevk alarak okuyabilirim buna karşın Grange denemelerim başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Ahmet Ümit 'ten okuduğum 2 kitabın son sayfasını çevirirken içime oturan boşa vakit geçirme duygusunu hâlâ unutmadığımdan diğer yerli polisiye yazarlarından ve Ahmet Ümit'ten uzak durduğumu belirtmeme gerek yok. Yani yakın bir arkadaşım Adana'dan beni görmeye geldiğinde çantasından heyecanla Cerrah'ı çıkarıp elime tutuşturduğunda ve "mutlaka oku, çok güzel" dediğinde nasıl bir duruma düştüğümü tahayyül edebilirsiniz. Okumak için sıra bekleyenler kitapların arasında kaynar gider diye düşünsem de başta önce "hadi oku, merak ediyorum fikirlerini" tarzı bir sıkıştırma sonra başka birinin daha beni Gerritsen okumaya ikna etme çalıştırmaları sonucu Cerrah'tan bunca cümle sonucu hâlâ ismini zikretmeyi başaramadığım Kemik Bahçesi'ne geldim.

Kemik Bahçesi'nde bir 1800 küsurlarda geçen seri katil hikâyesi var bir de günümüzde geçen bir parça - geçmişi aydınlatmaya ve zoraki bir aşk yaratmaya yönelik, bir nevi cold case durumu. Günümüzde geçen kısım oldukça zayıf işleniş bakımından, zaten aşk olsun durumuna sinir oldum. Bayan yazarların zafiyeti sanırım, her zaman dilimine aşk koymadan duramıyorlar. Birinde gördük, yetmez mi? Yok, bir tane daha, hem romantikleştiririm iyice... Sonra günümüz finalini beğenmediğimi zaten söyledim ama geçmiş finali sahiden kötü. Mesela neden o işaret, katil neden hatıra almaya başladı? Havada kalıyor hepsi finalde. Giriş, gelişme çok güzel gerçekten ama beklenmedik final hastalığından muzdarip davranmış bu romanda Gerritsen. Tamam, anlıyorum, mektuplardan öğrenilen bir geçmiş var, bazı noktaların karanlık kalması normal ama W.'nin kafasında en ufak bir soru işaret kalmadı mı bununla ilgili? Benim çok fazla soru işaretim var, o kesin.

Ama A.Ü. romanlarından sonra çöken boşluk duygusu bu kitaptan sonra semtime uğramadı. Okurken heyecanlanmadığı, eğlenmediğimi söyleyemem. Ve geçmişteki aşk kısmını hoş bulduğumu, katilin belirlenmesine kadarki kurguyu beğendiğimi söyleyebilirim. Yani polisiye/gerilim seviyorsanız, üstte yazdıklarım sizi etkilemeyebilir, finali yeterince beğenseydim o kısım hiç olmayacaktı zaten. (Sondaki aşk saçmalığına yine değinirdim herhalde dayanamayıp)

Not:

Sevgili Doğan Yayınları,

Yazarlarınız iyi, çevirmenleriniz iyi (sahiden bu türde okuduğum en iyi çevirilerden biriydi, tebrikler Filiz İnceoğlu'na) de son okumayı yaparken biraz özen lütfen. Noktalama, harf eksiklikleri, yanlış yazım, bunlar redaktörün işi değil mi? (Son zamanlarda iş alanlarında araştırma yapıyorum.) Büyük bir yayınevinde böyle şeyler yaşanması normal diyorsanız, İletişim, Metis ve Ayrıntı'yı örnek almaya başlayın. Özensizlik sahiden can sıkıcı, sinir bozucu bir şey. Okuma zevkimi öldürüyor ve her seferinde sizden bir kitap alırken birkaç kez düşünüyor ve genellikle vazgeçiyorum. Bilginize.

spleen

2009-03-14T20:35:00.006+02:00

İnsanın belleğine yansımayan gönül yönü o kadar hırsla bir şey isterken bilinçli varlığı bu derece bitkin, güçsüz olmalı mı? Sanırım melankoli ikisinin arasındaki dengesizlikten, birbirine uymamazlıktan geliyor. Yağmur dinse, göğün bir kenarında, dağ aralığında mırıldandığım dizenin tersine “çehre-i mâi” yüzüme gülüverse o dengesizlik birdenbire gidecek, ikiliğim uyumla birleşip beni istemli, sağlıklı bir adam haline getirecek mi?
...

Kalabalığa karışmanın bir türlü dinlenme olduğunu yalnızken fazla işleyen beynimi, onun rölanti çalıştırdığını yakından biliyorum. Yalnızken kendini dinleyiş kadar yorucu ne vardır. Yalnızlık sevenler kafa yönünden en çok yorulan insanlardır. Hem de çoğu eser vermediği, bir keşif veya icatta bulunmadığı halde bir sanatkâr ve mucit kadar beynini yorar, kendisine sorarsanız dinlendiği aldanışındadır. Köşeye çekiliş ve içine büzülüş, özelliği olmayan bir adam için vaktinden önce yaşlanma, hatta erken bunama yoludur.

Şehre gitmeliyim; az sonra, şimdi bir an hoşlandığım yağmurdan gene sızlanmaya başlayacağımı biliyorum. Barları ve eğlence yerlerini giriş katlarına, daha aşağılara, bodrum ve mahzenlere yapmaları ne doğru; oralarda havanın açık, kapalı, rüzgârlı, yağmurlu veya karlı olduğunu unutursunuz. Havanın ne durumda bulunduğunu görmemeye, bunun farkına varmamaya, etkisini duymaktan kurtulmaya ihtiyacımız vardır ki, geniş pencereli, manzaralı salonları bırakıp öylelerine can atıyoruz; öyle yerler tutulmakta…

Refik Halid Karay

Yeraltında Dünya Var

Sahiden dedikleri kadar varmış, Türkçeyi şahane bir şiirsellikle kullanıyormuş Refik Halid, "spleen" kelimesine getirdiği yorumlar ilginçmiş ve de tam anlamıyla bir betimleme üstadıymış. Lâkin şöyle bir şey var, üstat kabul edilen bir kişinin kitaplarını yayımlıyorsunuz ki temel eser konseptinde yer alıyor aynı zamanda, yani satacağınız garanti. Neden birazcık özen göstermiyorsunuz İnkılap Yayınları? Güya dipnot koymuşsunuz ama gerekli olanlara değil, daha bilinenlere. Hadi benim sözlük karıştırma alışkanlığım var çok şükür ama diğerleri? Sonra millet harıl harıl özet arayıp buraya geliyor, ben de 2 sayfa bile okumaktan erindikleri için sinirleniyorum. Ya.

günden kalamayan

2009-03-12T20:33:00.007+02:00

Eskiden bir kitabı yarım bırakmak bana çok yanlış gelirdi, hatta sadece iki kitabı sonuna kadar götürememiş olmakla övünürdüm ki onlar da kolay kolay okunacak kitaplar değildi - hâlâ okumam iki yazarı da, Vadideki zambak Balzac ile acılarla yoğrulmuş Gorki. Aslında bu iki yazarı okumamak pek kayıp da sayılmaz diye düşünüyorum, neticede birinden Balzac'ın eserlerini 60 yaşından sonra okurken birden "her şey aydınlandı!" dediğini duymuş ya da okumuştum, 60 yaşından sonra anlayacaksam hiç okumasam da olur havası içinde sömürü harikası Goriot Baba ile ömür boyu yetinmeye karar vermiştim. Gorki'ye gelince kitap isimleri zaten itici, zaten Gogol, Tolstoy ve Dostoyevski varken okunmasa da olur havası içindeydim ve hâlâ da öyleyim. Her neyse, bundan 3 sene önce yavaş yavaş başlarında sıkıldığım kitapları bırakıp sonra okumaya karar verdim, bu benim için büyük bir adımdı ama hâlâ bir kitabı tam olarak yarım bırakabildiğim söylenemezdi, beni sarmayanları belirsiz bir geleceğe bırakıyordum sadece. Dönüm noktası bitimine 200 sayfa kala, hatta daha bile az pes ettiğim Büyülü Dağ oldu. Ama yeterli olamamış ki bu uzun giriş kısmından anlaşılacağı üzere, aslında sevemediğim 2 kitabı elimden bırakamadım ve okudum. (Bu yazının bundan sonraki kısmında Gorki ya da Balzac yoktur, rahat olunuz.)

Bir kitap neden yarım bırakılamaz? Çok sevdiğiniz biri tavsiye eder, siz de "o kadar kötüydü ki sonuna bile gelemedim" demeyeceğinizden okursunuz ve sonra edepli bir eleştiri yapmak için kasarsınız. (Zar Adam) O kadar methedilir ki eninde sonunda hoşlanacak bir şey çıkar diye düşünüp devam edersiniz ve son sayfayı çevirdiğinizde genelde hiçbir şey yoktur. (Hayatın Kaynağı) Başladığınız andan itibaren sevmezsiniz, bir iki cümle hoşunuza gider sadece ama "şimdi öyle bir şey olacak ki" beklentisi vardır ve o beklentiyle sonuna kadar gidersiniz ve hiçbir patlama olmaz, kötü kitaplar haneniz bir sayı artar. (Melekler Erkek Olur) Sevdiğiniz bir yazarındır, bu kadar da batırmaz dersiniz, yazardan soğumakla sonuçlanır ve sonraki kitabına temkinli yaklaşırsınız. (Siyah Süt) Başı güzeldir, ilgi uyandırıcıdır ve ışık vardır, "çok güzel bir kitap olabilir" dersiniz, ilerledikçe kopmaya başlarsınız ama yine de yazarın her şeyi toparlayacağına dair umudunuz vardır, yazar gittikçe batırınca "eminim finali harikadır" diye düşünürsünüz, orada da umduğunuzu bulamazsınız. Bu yazının konusu olmayı amaçlayan iki kitap da bu son kategoriye giriyor, son yazılarımda yeni gözdem olarak lanse ettiğim Siren'den çıkma iki kitap: Anıkolik ve Ölümsüz.

Anıkolik'i Ölümsüz kadar eleştirmeyeceğim aslında, ben içine giremedim kitabın. Karakteri zerre kadar hissedemedim, yaşadıklarına hiç üzülmedim. Sempati duyamadım kısacası. Hiçbir karakter hakkıyla işlenememiş, eldeki zengin malzeme ise bum, sadece harcanmış. Harika bir kitap çıkarabilecekken ortaya Pagan Kennedy, "minimalist olayım, bilmediğim çok anlaşılmasın havasına" girmiş. En azından kısaydı da çok vaktimi harcamadım, 500-600 sayfa olsaydı iki katı sinirle otururdum klavyenin başına.

Ölümsüz'e gelince. Son yıllarda okuduğum en kötü kitaplar listesinde ilk 10'a girer. Şimdi bu kitapta güya paralel evrenler var hani Kara Kule okumasak sahiden böyle anlatılabilirmiş diyeceğiz, o kadar yüzeysel. Ve zaman yolculuğu var. Bir nevi sonsuz aşk romanı olan Zaman Yolcusunun Karısı bile bin kat doyurucu bu konuda. Güya bir villain var, ortada yok. Ve kuantum fiziği var güya, o kadar baştan savma ki bu tür kitapların genel özelliği olan meraklandırma işlevini bile yerine getiremiyor. Kitapta en çok geçen kelimeler: seni küçük piç kurusu. Bir de üstüne yayınevinden kaynaklanan basım hataları, anlatım bozuklukları eklenince sinir katsayısı tavan yapıyor tabii.

Neticede Siren, Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın ile Ve İşimiz Bitti ile kazandığı sempatiyi özellikle tamamen özensiz basılmış kötü kitap Ölümsüz ile kaybetti. Önceki kitapların tasarımlarına methiyeler düzmüşken bu iki kitabın da kapağını hiç sevmediğimi belirteyim. Yine de Atmosferik Rahatsızlıklar'ı deneyeyim.

Baltalar elimizde, uzun ip belimizde...

2009-03-06T21:00:00.006+02:00

At Çalmaya Gidiyoruz

Bu kitabın adını gördüğümden beri bu şarkıyı söylüyorum içimden. İlk idefix'in alıntı yarışmasında karşılaştık At Çalmaya Gidiyoruz'la. (bkz: soru 16) Ama adından dolayı almayı düşünmedim o zaman. Sonradan nette Ve İşimiz Bitti ile ilgili yazılara bakınırken, gördüm ki zamanında 2007'nin en iyi 10 kitabından biri seçilmiş. Ve kurgulardan 2 tanesi daha dilimize çevrilmiş, biri güzel kitap Uzak Yıldız'ın yazarından Vahşi Hafiyeler, diğeri de bu yazının öznesi olmayı henüz başaramamış At Çalmaya Gidiyoruz. Vahşi Hafiyeler'i alırken onu da alayım dedim, bir nevi gruplandırma.

At Çalmaya Gidiyoruz genel bir kitap, sık sık karşımıza çıkan cinsten geri dönüşlü. Kahramanımız bir yere yerleşir, beklenmedik biriyle karşılaşır, geçmişine döner. Bir şimdiki zamandan bir geçmişten devam eder hikâye, kimi bölümlerde birleşir iki zaman. Lâkin anlatılan hikâye beklenildiği kadar iyi olmayınca (yılın en iyi 10 kitabından biri seçilmiş diyorum) kitap ağır aksak gider, sayfalar uzadıkça uzar ve bitince derin bir nefes alınır, hevesle Kent Ve Tuz'a başlanır.

Dile lafım yok, kimi yerlerde birkaç kez okumak zorunda kalsam da ihtiyarın düşüncelerini, duygularını fazlasıyla güzel aktarmış hem yazar hem çevirmen. Hikâyeye de lafım yok aslında, baba ve oğul, yalnızlık ve yaşlılık, baba ve kız, geçmiş ve şimdi ve de orman, güzel karışım. Ama işte, yılın en iyi 5 kitabından biri ibaresine kıyasla çok çok sönük bir kitap.

Vahşi Hafiyeler'in şanına ve boyutuna yakışmasını umuyorum, en azından Uzak Yıldız'ın hatrına.

Bu arada

2009-03-05T21:22:00.005+02:00

pek adetim değil ama haberi olmayanlara haksızlık olmasın. İdefix'te Ayrıntı Yayınları'nın bazı kitaplarında büyük kampanya var. Fuentes'ten Gore Vidal'e, Patricia Highsmith'ten McEwan'a ve yeni keşfim Connie Palmen'e kadar. Tabii McEwan'ın o 2 kitabını ve 62 Maket Seti'ni bundan iki hafta önce almış olduğum için buruklaştım biraz ama listedeki diğer isimler neşelenmeme yetti.

Yeri gelmişken bir öneri:

Yabancı Kucak kitabını alın. Kefaret ya da Sahilde ile tanıdıysanız McEwan'ı ve ilk dönem eserlerini de okumak istiyorsanız İlk Aşk, Son Törenlerdense bununla başlayın. Yoksa ciddi şoka girebilirsiniz. Tabii bu kitap bir Sonsuz Aşk değil ama yine de iyi.

Zinde Be-gûr*

2009-02-28T19:05:00.005+02:00

Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi

Bir Maniniz Yoksa Annemler Size Gelecek kadar uzun bir ada sahip ama onun gibi sıkıcı olmayan bir kitap.

Aklımdan geçen ilk tanım buydu Yalan Yanlış hakkında. Zira Bir Maniniz Yoksa bilinen isimler tarafından övüle övüle bitirilememesi nedeniyle okuma listeme girmişti zamanında. Bu giriş "Ben bu oyunu 90'larda da oynuyordum ki?" "Bu mu ilginçmiş?" "Bu nasıl anlatım tarzıdır? Yazar kompozisyon derslerinde yazdıklarını toparlayıp kitap yapmış herhalde" diye diye kitabı ilk çeyreğinde bırakmamla sonuçlanmıştı. O zamandan bu zamana (dün oluyor) kadar herhangi bir Ayfer Tunç kitabı almadım elime. Yani neler kaçırdığını biliyor musuncularla anlaşalım baştan.

İnsan hakkında ilk izlenimi kötü olan bir yazarın yeni kitabını neden alır ve neden heyecanla bekler diye sorabilirsiniz. Sanılanın aksine verilecek çok cevabım var :

1) Adı ilgi çekici, baştan kazanıyor. Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Bir Tarih söz konusuyken sayfa sayısı 482, bu da bol hikâye demek. Deliler Evi'nde hem de. Demek ki ilgi çekici karakterler olacak ve bunların ilginç hikâyeleri.

2) Kapak tasarımı şahane. Can, Can olalı bir fare tutmuş sonunda.

3) Daha önce kitabın ilk 59 sayfası Altkitap'ta yayınlandı. Bu yazarın kitabına sonsuz güveni olarak yorumlanabilir, neticede başını beğenmeyenler kitabı almayabilir. Ya da ilk 59 sayfa o kadar beğenilir ki kitap sabırsızlıkla beklenir, zamanla beklentiler büyür ve ele geçen devam metni okuyucuyu tatmin etmez. Bunu göze almak büyük cesaret ister. Kapak ya da ad bahane, indirdiğim halde beğenirsem zor beklerim düşüncesiyle başlamadığım kitabı asıl okuma nedenim bu cesaret aslında.

Ve bu cesaret boşa değil. Ayfer Tunç gerçekten ismin ve kapağın yarattığı beklentiyi aşacak bir kitap yazmış. Birbirinden ilginç karakterlerle ve onların kimi yerlerde birbiriyle kesişen hikâyeleriyle dolu kitap. Ana hikâye devamlı yeni karakterlerin yeni hikâyeleriyle bütünlüğünü kaybetmeden zenginleşiyor. O kadar çok karakter var ki, Ayfer Tunç'un hayal gücüne - aslında hayal gücü demek yanlış, " ben bunları hikâyeme katarım ve kitabı dağıtmam" kısmını uygulayabilmesine- şaşmamak elde değil. "Çok karakter, çok hikâye dedin aklıma karışır benim öyle" diyeceklere müjde, kitabın sonunda dev bir dizin var, hem alfabetik hem de parantezlerle anında şimşek çaktıracak bilgilerle donanmış. Gerçi şöyle bir durum var, ben dizine sadece iki kere başvurdum, biri bir karakterin diğer bir karakterle bağlantısı var mı diye hatırlayamadığımdan, diğeri e-book'un bitişinin asıl kitapta kaçıncı sayfaya denk geldiğini bulmak içindi. Çünkü betimlemeler öyle akılda kalıcı, bir hikâyeden diğerine geçişler ve dönüşler öyle özenli ki "o kimdi, unuttum" demek biraz zor.

Neticede Hamdi Koç'un bir anda sıfırladığı, Alper Canıgüz'ün toparlamaya yetmediği son dönem Türk Edebiyatı'na olan inancımı tazelediği için Ayfer Tunç'a teşekkür eder, tüm hikâye içinde hikâye sevenlere, bol karakterli roman hastalarına bu kitaba verecekleri parayı gönül rahatlığıyla gözden çıkarabileceklerini söylemek isterim. Sırf o alacalı bulacalı kapağa verilir o para. :)

*Diri Gömülen anlamına gelen Sadık Hidayet'in bir öykü kitabı. Kitapla da bağlantısı var ayrıca :)

Çokkitapsever ya da kitapçoksever

2009-02-26T18:56:00.006+02:00

Benim Kitaplarım - Sema Aslan

Bu adı taşıyan ve kapağında Orhan Pamuk (en sevdiğim yazarlardan), Adalet Ağaoğlu (sevdiğim ender kadın yazarlardan), Enis Batur (henüz okuma fırsatını bulamadığım kültür abidesi izlenimi veren yazarlardan), Selim İleri (derlemelerini sevdiğimden ötürü neler okuduğunu merak ettiğim yazarlardan), Elif Şafak (eskiden çok sevdiğim yazarlardan) ve bonus Selçuk Altun (Yalnızlık Gittiğin Yoldan Gelir'den beri nasıl bu kadar çok ve ne okuduğunu merak ettiğim yazarlardan) isimlerini; içinde onlarla okuma zevkleri, kitaplıklarının değerli parçaları, ilginç kitap alış öyküleri hakkında birer röportajı ve bu isimlerin yanı sıra başkalarının da kitaplıklarının fotoğraflarını içeren bir kitabı kaçırmam söz konusu olamazdı. Nitekim İlknokta'nın 14 günde birçok eksikle elime ulaştırmaya başardığı(!) siparişimde merakla beklediğim 2 kitaptan biri Benim Kitaplarım'dı. (Diğeri Ayfer Tunç'la pek aram olmamasına rağmen bünyemde umulmadık bir heyecan yaratan -isminden ve kapağından kaynaklanıyor olsa gerek- Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi.) Kargo kutusunu parçalamamla Orhan Pamuk'un bulunduğu sayfayı açmam arasında bir dakika yoktur, öyle ki eksikleri yaklaşık yarım saat sonra Elif Şafak'ın boş kitaplığını görünce kutunun öyle dopdolu görünmediğini anımsayarak fark ettim. O ana kadar gözüme çarpanlar Orhan Pamuk röportajının pek öyle bilinmedik şeyler içermediği (sanırım eski bir röportajıydı), hiç sevmediğim Perihan Mağden'in kitaplıklarının eve dağılımının çok estetik olduğu, 2 çocuk annesi Elif Şafak'ın artık bayatlamış "gezginim, göçebeyim, çok az şeye sahibim" söylevinden vazgeçmediği, Selçuk Altun'un temiz yüzlü, efendi banka müdürlerine benzediği, Enis Batur'un kitaplığının hatırımda kalandan çok daha farklı olduğu. (Benim anımsadığım Picus Dergisi'nde olmalı, Enis Batur siyah kapaklı dolapların önünde, kapakları açıp içindekileri göstermiyor bile. Akıl sağlığımdan şüphe ediyorum bu yüzden, o siyah kapaklı dolapların önündeki Enis Batur muydu? )

Daha sonra dikkatle inceledim tabii kitabı. Çoğu röportajı beğendiğimi söyleyemem. Adalet Ağaoğlu, Orhan Pamuk, Ayşe Kulin röportajları özenliydi. Lâkin özellikle Selçuk Altun röportajında Sema Aslan çok mekanikti. Birkaç röportajda daha bu hisse kapıldım. Karşıdaki kişi uzun uzun, hevesle bir şeylerden bahsediyor ve söz bitimi pat diğer soru. Ayşe Arman'a bayıldığımı söyleyemem ama soruların cevabının maille yollanmış hissi verdiği röportajları da sevmem. Bazılarının gerçekten iyi olduğunu göz önüne alarak beğenmediklerimin aceleye geldiğini düşünüyorum.

Ancak asıl mesele röportajlar değil; göstermeyi vaat ettiği kitaplık fotoğrafları. Ki bu kısımda çok hayal kırıklığına uğradım. Hemen örnek, Celal Şengör'ün kitaplığı. Girişte bu kitaplık hakkında bilgiler var: 2 katlı, kitaplıklar çift taraflı vs vs. Gelgelelim fotoğraflara. Gayet özel bir kütüphanenin 3 adet fotoğrafı var ki baştakine dikkat zira çift taraflı dediğimiz kitaplıkları sadece burada görebiliyoruz. Diğer 2 fotoğrafta köşeden bir kitaplık ya da birkaç çekmece önünde Celal Şengör var. Kapsamlı bir fotoğraf, kapsamlı dış görünüş falan hak getire. Çoğu röportajda da fotoğraflar böyle, anlatılanı vermekten çok uzak. Aynı rafların tekrar tekrar çekimi sadece.

Neticede Benim Kitaplarım, kitaplarına tutkuyla bağlı olan ve başkalarının, özellikle de sevdiği yazarların kitaplıklarını deli gibi merak eden beni pek tatmin etmedi. Fikir çok güzel olsa da ileride daha kapsamlı ve iyi bir çalışma yapılmasını ummaktan başka yapılacak bir şey yok.

Notlar:

1) 2.si çıkarsa kimler olsun isterim:

Murathan Mungan
İhsan Oktay Anar
Yıldız Ecevit
Cem Akaş
Murat Gülsoy

2) Kitaptan herhangi bir şekilde alıntı yapmak izne bağlı olduğundan röportajlardan hoşuma gidenlerin bazılarını aktarma ve örnek fotoğraf koyma arzumu bastırmak zorunda kaldım.

sevdim seni bir kere

2009-02-21T16:57:00.003+02:00

Kitapsever öykücü blogger Aydan Atlayan Kedi, "i love your blog" ödülü için bir 7li seçmiş, biri de yazıdan anlaşılacağı üzere benim toparlanmaya çalışan blogum. Bu ödül "seni sadece takip listemde bir link olarak görmüyorum, sahiden vakit ayırıp okuyorum ve okuduklarımdan memnunum ki devam ediyorum" demenin bir yolu olabilir - en azından benim için öyle- yine de zaten benim için sadece link olmayan 3 mail adresine dağıttığım reader'ımdan 7 blogu nasıl seçeceğimi bilemedim. Blog yazmadan okumaya başladığım ve hâlâ okumaya devam ettiklerimi yazmaya karar verdim, sonra yeni keşfettiklerimden de ekledim. Böyle bir liste çıktı ortaya. (keşfediş sırasına göre)

Torkunc : İzedebiyat'taki öykülerinden tanıdığım bir dosttu, sonra bir gün blogu olduğunu söyledi. Daha önce birkaç kere denememe rağmen blog olayından hoşnutsuzdum, onunkini görünce " bu kadar güzel oluyorsa ben de yazmalıyım" dedim. Eskisi kadar sık yazmaması büyük kayıp.

Sera: Torkunç'un bloguna bıraktığı yorumlardan tanıdım ilk, sonra sinema yazılarından. Bir kitabı çok sevmişti sonra, Seni İçime Gömdüm. Ben de okudum ve çok sevdim. Bir müddet sonra o kadar çok ortak noktamız olduğunu fark ettik ki msn'e geçtik ve gittikçe güzelleşen, çok şey paylaştığımız bir arkadaşlığımız oldu. Film indirmeden ilk onun bloguna bakarım :)

Divadeiwob: Dolaylı olarak Torkunç'tan buldum blogunu, o zaman başkaydı adresi, neredeyse tüm yazıları birkaç günde okudum. Yazıları bitirdim, o da blogu kapattı. Sonra başka bir yerde açtı, onu da kapatıyorum derken hepsini birleştirdi, sevindim. Kişisel blog alanında bir numara benim gözümde, bir de kısaltmaları açmama huyu olmasa keşke...

Şarapçı: Babalık anıları çok eğlendirici, kitap yazıları çok düşündürücü. (blog alemindeki en güzel kitap yazıları) Özellikle Zadie Smith ve Salman Rushdie yazılarına hastayım. Kendini seyahat blogu olarak adlandırsa da Bloxoo'da, seyahat yazılarından çok daha fazlası var. Böyle bir bloga ihtiyaç vardı kesinlikle.

Endişeli Peri: Bu blogu nasıl keşfettim hatırlamıyorum. Tek bildiğim okurken yüzümde bir gülümseme oluşturan çoğu yazıyı burada okuduğum. Mizahtan değil, içinden taşan yaşam sevincinden ve güzel araştırmalardan ve harika kitap yorumlarından.

Asliberry: Yeğenim olduğundan beri ablamla okuyoruz sürekli. Gerçi önceden de okur, Yaman'a hem hayret eder hem gülerdim. Yaren dünyaya geldiğinden beri daha farklı bir gözle okuyorum, ben de Yaren'e şunu almalıyım, şunları göstereceğim ilerde vs vs.

Pucca: Günlük komedi, dedikodu ve kız muhabbeti. Evet, ilk başta fake sandım, zamanla gerçekliğine alıştım. Bir insanın başından bu kadar çok olay geçmesine, bu kadar ilginç tiplerle tanışmasına ve takılmasına hâlâ şaşıyorum gerçi.

Ben bu yazıyı yazmaya 15'inde başladım, son iki blogu yazmamıştım sadece. Bugün Divadeiwob da yazınca artık yollayayım, daha fazla tembellik yapmayayım dedim. Böyle işte.

ders çalışmamak için oyalayıcı bahaneler

2009-02-18T08:11:00.007+02:00

Aslında bu yazı bu tarihe kalmazdı, bitişin ardından yazardım. Ama sonra güzel bir mim geldi, onu yazmaya başladım, hani nerde diyeceksiniz haklı olarak, taslaklarda. Tüm 7^'erden farklı olsun istedim yazarken, tabii tembellik 7'nin 3.süne adım atarken durdurdu beni ve gece aklıma başka bir fikir geldi sonra başkası. Neticede ben sadece "vay ne kitaptı, kurguya hasta oldum, sürükleyici ve iyi bir roman okumak isterseniz hiç kaçırmayın" yazacaktım, sonra "1. bölüm finalinin ardından bu kitabı bırakabilen olamaz" diyecektim. Sonra "Viktorya çağı lezbiyen oyunları" tamlamasını yazarın daha fazla ilgi çekmek için kurduğunu, bunu anlamak için Asuman Kafaoğlu'nun tüm eleştirisini bile değil başlığın ardından gelen birkaç cümleyi okumanızın yeterli olacağını ekleyecektim.

Neyse geç olsun, güç olmasın. Sonuçta Ustaparmak ilgiyi hak eden bir roman. Yağmurlu bir günde sıcak yatağınızda bir solukta okunabilecek türden, gerçi kalınlığını göz önüne alırsak bir soluk denmez ama 1. bölüm finalinin ardından ister istemez kalanı da ivedilikle okunacaktır. En azından ben öyle yaptım ve Öğrenme Psikolojisi çalışmayı yine ve yeniden erteledim. Başlık da ondan öyle zaten ve sabahın şu saatinde okula gitmek üzereyken aklıma başka bir şey gelmemesinden.

Ve İşimiz Bitti

2009-02-12T18:36:00.008+02:00

Ve İşimiz Bitti

Daha önce bir yazımda da belirttiğim gibi Siren Yayınları dikkat çekici kapaklarla piyasaya sürüyor kitapları. Okuduğum 2'sine dayanarak içeriklerinin de en az kapakları kadar ilginç olduğunu söyleyebilirim. En azından ben - aradaki dedikodular hariç- tamamen 1. çoğul şahıs kullanarak yazılmış bir kitabı okumamıştım daha önce. Ya da tamamen ofis hayatı üzerine bir kitap. Evet, The Office'i sevmeye başladım sonradan, itiraf ediyorum ve belki de bu kitabı almamın nedenlerinden biri de kapağındaki "Kafka ofis ortamına düşmüş sanki... Muhteşem!" yazısıydı, diğeri de bunun altındaki ismin kitap eleştirilerini beğendiğim romanını sevmediğim Nick Hornby'ye ait olmasıydı. Neyse neticede zamanında yılın en iyi 5 kitabından biri olarak addedilmiş bu kitabı aldım ve okudum. Sonuç, Hornby'nin dediği kadar olmasa da - Kafka, hadi ama, Walking Spanish Down The Hall ve oradan geçecek bir sonraki kişinin belirsiz olması kafkaesk sayılmaz bence Mr. Hornby- eğlendim. Buradan kapaktaki Stephen King kaynaklı "Çok eğlenceli!" beyanına dayanarak kitabı okusaydım kitabı öve öve bitiremeyeceğim anlaşılıyordur zira yükselen beklenti hayal kırıklığı yaratabilir ve "bu muymuş" dedirtebilir bildiğiniz üzere. Ben bu muymuş demedim, finali özellikle çok beğendim, karakterlerin her birini çok başarılı buldum, ilginçlikleri yadsımadım, yaşananlar inanılmaz gelmedi ama sıkıcı da değildi kesinlikle. Ama bir başyapıt da değil.

Sonuç:

1. Siren'den daha çok kitap alacağa benzerim. Ölümsüz, Kaybolan ve Atmosferik Rahatsızlıklar listemde şimdilik.

2. Kitabını beğendiğim için Joshua Ferris'e mektup yazmayacağım.

3. The Office'i sevenlere bu kitabı gönül rahatlığıyla okumalarını öneririm, sevmeyenlere de bir anca önce sevmelerini ve sonra okumalarını :)

iadeli taahhütlü

2009-02-10T12:08:00.003+02:00

Sevgili Watanabe,

Zaten normal bir insan olmadığının, normalliğin kıyısına bile yaklaşamadığının farkındaydım. 2. cildiyle haftalardır cebelleştiğim Büyülü Dağ'ı defalarca okuyabilmen sebebiyle anormalliğine saygı duymadan edemedim. Zira hangi insan evladı o kitabı tekrar ve tekrar ve tekrar okur ve her seferinde finish'i nasıl görür inan anlayabilmiş değilim. Romanlardan başka bir yerde karşıma çıkmayışına şaşmamayı öğrenmeliyim.

Gerçi belki senin okuduğun versiyonda editör notu diye birşey koymayı öğrenmiştir insanlar, kitabın bende olan Can Yayınları baskısının aksine. Böylece sinirlenmeyip devam edebilmişsindir ve belki kimbilir okuyamadığım bölümlerde göz kamaştıran, akıl karıştıran bir hazine görmüşsündür. Yine de o N-S tartışmasını defalarca okuyabildiğin için seni takdir ediyorum.

Midori'yle mutluluklar,
Ludmilla.

iadeli taahhütlü

2009-02-08T12:33:00.004+02:00

Sevgili Nick Hornby,

Büyük heveslerle aldığım kitabında ne yazık ki umduğumu bulamadım, aslında altını çizdiğim birkaç cümle ve liste yapmaya hevesli bünyemi tatmin edecek liste manyağı karakterler dışında hiçbir şey bulamadım. Ama emin olduğum bir şey var, erkek olsaydım severdim kitabını. Sence de çok eril bir hikâye değil mi? Ama tümüyle bir erkeğin cinsel gelişim monologu olan Portnoy'un Feryadı'nda gram sıkılmazken senin aşk ve terk ediliş bile içeren kitabında yer yer patlamamdan dolayı suçu sadece erilliğe atamayacağımın farkındayım. Kadınları anlatan erkek yazarların inanılmaz detaycılığının yanında erkekleri anlatan erkek yazarların yüzeysel kalışını iyi seçilmiş kelimelerle ifade etmek istesem de sana örnek göstereceğim kitabı hiçbir zaman okuyamayacak olmandan dolayı bu cümlelerle yetiniyorum. Ve üzülerek belirtiyorum Hece Cümbüşü'nün serisi çıkarsa dönerim ancak diğer romanlarına. Okunacak bunca şey varken...

xoxo,
Ludmilla

What I Talk About When I Talk About Books*

2009-02-08T11:23:00.010+02:00

Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın

Yazmasam sahiden ayıp ederdim bu kitaba. Böyle ilginç bir ad ve dikkat çekici bir kapak nerede görülmüş? Can'ın inanılmaz kötü kapaklarından sonra Siren'in iyi sayılabilecek kapakları - en azından dikkat çekici- (bkz: Ve İşimiz Bitti) ve kitabı pek hoş tasarımı (renkli sayfalar, tashihler, resimler vs vs. yüzünden aldım demek isterdim ki kitaba şehrimdeki kitapçılardan birinde rastlasaydım büyük ihtimalle içini karıştırıp son sayfaları gördükten sonra mutlaka alırdım, amma velakin devir internet devri, şekil yerine tanıtım yazısı:

Amerikalı yazar Jonathan Safran Foer, Günter Grass’ın Teneke Trampet’inden, Paul Auster’ın Ay Sarayı’ndan ve Italo Calvino’nun yazınındaki muzip dinamizmden izler taşıyan Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın’da insanlık deneyimini şaşırtıcı tesadüfler, derin acılar, büyük yalnızlıklar, iç içe geçmiş hayatlar ve sınırsız bir yaşama sevinci merceğiyle konu ediyor. Amerika’da büyük ilgi gören ve ses getiren roman, akıcı dili, zengin anlatımı ve çığır açan tekniğiyle içinde yaşadığımız zamanların bir klasiği.

Şimdi Teneke Trampet'i taze okumuş (taze dediysem birkaç ay oldu tabii) ve Kehanet Gecesi ile beraber en favori Paul Auster romanı Ay Sarayı olan ben ki adımdan da bir Calvino sever olduğum belli bu satırlardan sonra sepete ekle butonuna basmaz mıyım? Basarım. Kitaba bayılmaz mıyım? Bayılmak ne kelime, taparım. Hemen sevecek arkadaşlara reklamını yapar, ablamın başının etini yerim, evet ben böyleyim.

Şimdi bu kitap neden sevilir?

1. Akıcı, dinamik, ilginç tarz vs vs (bkz: alıntıladığım yer)

2. Babasını kaybeden bir çocuk riskli karakter olmasına rağmen duygu sömürüsü yok

3. Şimdi Teneke Trampet'i kaç kişi okumuştur bilemem. Zira kendisi okuması zor olan kitaplardandır. Kalınlığı tuğla kitaplara çokça sempati besleyen benim için sorun olmasa da çoğu insanın gözünü korkutur, detaylıdır, kasvetlidir ve yer yer sinir bozucu başkaraktere (Oscar) sahiptir ki diğer karakterler de pek sevilesi değildir. Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın'da da başrol Oscar'ın, tabii buradaki Teneke Trampet'teki versiyona göre bir hayli insancıl, sevimli, sempatik. İki kitabı da tavsiyem üzerine okuyan bir arkadaşım ikinci Oscar'ın birincisine benzerliğinin azca hata ve bir şeyler çalmasıyla sınırlı kaldığını görünce sevindiğini söyledi bana: "ikinci bir psikopat velet daha çekemezdim" Her ne kadar bu konuda hemfikir olmasak da
(ben küçük Oscar'ı ziyadesiyle severim) ana fikir şu: Günter Grass adını görünce kaçmayın.

Geçen yılı Stefan Zweig'ın muhteşem uzun öyküsü Satranç'la kapamış ben, yeni yılı bu kitapla açtığıma inanılmaz memnunum. Üzerinden bayağı zaman geçmesine rağmen yazma sebebim de bu. Ayrıca inanıyorum ki bu kitap, bu sene okuduğunu bloglarında beyan eden bloggerların favorisi olacak. Yani, bombardımana hazır olun! Ve bir kitabı almak için tüm özetini okumanız gerektiğini düşünüyorsanız, müjde en fazla bir yıl bekleyeceksiniz hatta 10 küsur ay, belki o kadar bile değil!

* Bir Haruki Murakami kitabı olan What I Talk About When I Talk About Running 'den apartmadır.