O Piti Piti

Raymond Queneau'nun sıradan bir hikayeyi şekilden şekle sokarak 99 değişik biçimde anlattığı Biçem Alıştırmaları'nı illaki duymuşsunuzdur. Tıklım tıklım bir otobüste seyahat eden boynu çekiştirilmiş gibi uzun, şapkasına kurdele yerine sicim bağlamış ilginç bir tip, bir adama kendisini ittiği gerekçesiyle bağırır, feveran etmesiyle boşalan bir koltuğa oturması bir anda olur.  İki saat sonra Saint-Lazarre garında rastlarız bu tipe, arkadaşı paltosuna bir düğme diktirmesini söyleyerek yerini göstermektedir. Queneau, bu hikayeyi birtakım noktalara (Yazarı ikna etmek pek de zor görünmüyor: Contrescarpe-Champerret otobüsünde geçen her itiş kakış hikayesini kitaba dahil etmeye hazır. Yeter ki bir şapka olsun, bir de şu düğme numarası.*) bağlı kalarak pek güzel biçem alıştırmaları yapar:

Tanka

Otobüs gelir

Şapkalı yolcu var ya:

Kavga çıkartır.

Sonra Saint-Lazarre önü:

Bir düğme meselesi.

Kitap arkası yazısı

Kendisine şimdiden birkaç başyapıt borçlu olduğumuz meşhur romancı X, ününe yakışan bir ustalıkla kotarılmış bu yeni romanında, karakterlerini yediden yetmişe herkesin anlayabileceği bir atmosferde soluk alan, hatları açıkça çizilmiş kişilerden seçmeye özen göstermiş:kitabın entrikası, romanın kahramanının, ilk gördüğü insanla kavgaya tutuşan esrarengiz bir karakterle bir otobüste karşılaşmasının etrafında dönüyor. Son bölümde, bu gizemli karakteri, Dandy'liğin öncülerinden biri olan bir arkadaşının tavsiyelerini can kulağıyla dinlerken görüyoruz... Bütün bunlar, Romancı X'in ender rastlanan bir şenliklik duygusu ile ince işlediği başdöndürücü bir izlenim bırakıyor okurda.

Gökdemir İhsan'ın Kurmaca Alıştırmaları'nda yaptığıysa, adı üstünde, Queneau'nun biçemleriyle uğraşmaktan ziyade, o sıradan hikayedeki belli noktaları kullanarak 33 farklı kurgu yaratmak (aslında son bölümdeki olası kurguları hesaba katarsak çok çok daha fazla). Kurgularda kimler/neler yok ki? Kitaplarla haşır neşir iyi bir okur iseniz birbiri ardına karşınıza çıkan tanıdık simaları gördükçe çocuklar gibi şenlenmemeniz olanaksız. Göndermeler/tanıdıkların haricinde kurgular da oldukça iyi. Bazı göndermeleri çözemesem de (yazar benim gibiler için koskoca dizin koymuş en sona) okurken oldukça eğlendim. Tabii "evreka" olayının apayrı bir keyif olduğunu, bulduğum her ipucunun beni cheshire kedisi gibi gülümsettiğini inkar edecek değilim. Kitabın kreması ise 33. ve son bölüm olan Yazarın Ölümü. Kimi numaraların açık edilip, birbiri ardına olası kurguların sıralandığı bu bölümün sonunda yazara hayran oldum, Katakofti'yi sepete koydum. Zihin açıcı, eğlendirici, heveslendiren bir okuma vadeden Kurmaca Alıştırmaları'nın sonunda şunu diyeceğinize eminim: Evet, iyi ki hikaye, sadece bu değil.** Kitapçokseverler'e şiddetle tavsiye.

*   Gökdemir İhsan - Kurmaca Alıştırmaları

** Gökdemir İhsan

Ek okumalar:

Kitaptan bir parça

Postmodern Bir Oynaşı - Ali Teoman

Gökdemir İhsan Röportajı

*Biçem Alıştırmaları'nın 2. baskısını ivedilikle ulaştıran Çağın'a ve Kurmaca Alıştırmaları'nı tavsiye eden Şoreş'e teşekkür ederim.